Leesvaardigheid: slim lezen
Leesvaardigheid 29-10-2026
Onderdelen in deze les
Leesvaardigheid 29-10-2026
Gebruik de afbeelding van Vermeer als korte opener: je kunt benoemen dat je net als bij een schilderij ook bij een tekst goed moet kijken om de hoofdgedachte te begrijpen.
Eerst even lezen...
10
minute
00
second
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Herhaling theorie leesvaardigheid klas 2
en
Tekstverbanden herkennen aan signaalwoorden.
Deze slide heeft geen instructies
Leesstrategieën:
Benadruk dat leesstrategieën hulpmiddelen zijn. Je hoeft niet alles woord voor woord te lezen om een tekst goed te begrijpen.
Waarom gebruik je leesstrategieën?
Met leesstrategieën lees je niet zomaar alles achter elkaar. Je zoekt gericht naar informatie. Daardoor begrijp je sneller wat belangrijk is in een tekst.
Deze slide heeft geen instructies
Handige eerste blik op een tekst
Let eerst op deze onderdelen:
de titel
de tussenkopjes
dikke of schuine woorden
afbeeldingen en bijschriften
de eerste en laatste zinnen
de bron
Leg uit dat deze eerste blik vaak al veel informatie geeft over onderwerp, tekstdoel en opbouw.
Het onderwerp van een tekst
Het onderwerp is waar de hele tekst over gaat. Je noemt het onderwerp kort, meestal in een paar woorden.
Voorbeelden:
over gezonde voeding
over voetbal op school
over Vermeer en zijn schilderijen
Maak verschil duidelijk tussen onderwerp en volledige samenvatting: het onderwerp is kort en algemeen.
Zo vind je het onderwerp
lees de titel
bekijk plaatjes en tussenkopjes
let op woorden die vaak terugkomen
vraag: waar gaat dit steeds over? Of waar gaat de HELE tekst over?
Gebruik hier bewust de afbeelding van Het meisje met de parel als voorbeeld van hoe een beeld ook een onderwerp kan aangeven.
Onderwerp in een paar woorden
Een goed onderwerp is kort.
niet: Deze tekst vertelt dat Vermeer heel beroemd werd door zijn schilderijen.
wel: Vermeer of schilderijen van Vermeer
Veel leerlingen schrijven een hele zin. Benadruk dat het onderwerp geen uitleg is, maar een kort antwoord.
Wat is een alinea?
Een alinea is een stukje tekst dat bij elkaar hoort. In één alinea gaat het om één deelonderwerp of één onderdeel van de tekst. Een goede tekst heeft minstens drie alinea's (inleiding/middenstuk/ slot).
Noem dat een nieuwe alinea vaak begint op een nieuwe regel of met een witregel.
Alinea's maken lezen duidelijk
elke alinea heeft een eigen deelonderwerp
samen vormen de alinea's de hele tekst
alinea's maken een tekst overzichtelijk
vaak is de eerste zin de kernzin (maar niet ALTIJD), daarna komt uitleg of extra informatie
Deze slide heeft geen instructies
Alinea en deelonderwerp
Je kunt bij een alinea vragen:
waar gaat dit stukje over?
wat is hier het belangrijkste?
Zo vind je het deelonderwerp van de alinea.
Verbind dit met de eerdere stap 'onderwerp van de tekst': tekst = geheel, alinea = deel.
Wat is een alinea?
een moeilijk woord
een stukje tekst
een tekstdoel
een signaalwoord
Controleert de basisbetekenis van alinea.
Tekstverbanden Signaalwoorden
En, ook, daarnaast, bovendien
Eerst, daarna, vervolgens, later
Bijvoorbeeld, zoals, neem nou, zo
Opsomming - woorden of dingen worden achter elkaar genoemd
Tijdsvolgorde - gebeurtenissen staan in volgorde van tijd
Voorbeeld - iets wordt duidelijk gemaakt met een voorbeeld
(Alineaverbanden/ zinsverbanden/tekstrelaties)
De gebruiker vroeg om een overzichtelijke tabel. Deze tweekoloms-slide werkt als tabel: links het tekstverband, rechts de bijpassende signaalwoorden.
De gebruiker vroeg om een overzichtelijke tabel. Deze tweekoloms-slide werkt als tabel: links het tekstverband, rechts de bijpassende signaalwoorden.
Drie nieuwe tekstverbanden/ signaalwoorden
De gebruiker vroeg om een overzichtelijke tabel. Deze tweekoloms-slide werkt als tabel: links het tekstverband, rechts de bijpassende signaalwoorden.
Welk signaalwoord past bij tijdsvolgorde?
bovendien
zoals
daarna
ook
De afleiders komen uit de andere tekstverbanden: opsomming en voorbeeld.
Tekstverbanden
Bij een opsomming noemt een schrijver meer dingen achter elkaar. Bij tijdsvolgorde lees je wat eerst en later gebeurt. Een voorbeeld maakt iets duidelijk met een duidelijk geval.
Alle drie de kernbegrippen uit dit blok komen terug.
Hoofdzaken en bijzaken
Hoofdzaken zijn de belangrijkste informatie
Bijzaken geven extra uitleg of voorbeelden
Als je een tekst samenvat, gebruik je vooral de hoofdzaken.
Koppel dit aan leerdoel: wie hoofdzaken ziet, begrijpt sneller waar de tekst echt over gaat.
Zo herken je hoofdzaken
Hoofdzaken staan vaak op opvallende plekken:
in de titel
in de eerste zin van een alinea
in woorden die vaak terugkomen
in de kern van de tekst
Laat eventueel zien dat leerlingen belangrijke woorden kunnen markeren om hoofdzaken te vinden.
Zo herken je bijzaken
Bijzaken zijn vaak:
voorbeelden
extra uitleg
details
herhaling
Ze helpen bij het begrijpen, maar zijn niet het belangrijkst.
Deze slide heeft geen instructies
De belangrijkste tekstdoelen
Informeren - de schrijver geeft informatie
Amuseren - de schrijver wil vermaken
Overtuigen - de schrijver wil dat jij iets vindt
Activeren - de schrijver wil dat jij iets doet, tot handelen aanzetten
Gevoelens oproepen- bijvoorbeeld verdriet, angst, medelijden, blijdschap of boosheid of uitdrukken-verdriet, liefde of woede.
Houd de vier tekstdoelen aan als basisset voor dit niveau.
Wat gebruik je vooral in een samenvatting?
de plaatjes
de bijzaken
de hoofdzaken
de voorbeelden
Toetst het onderscheid tussen hoofdzaken en bijzaken.
Huiswerk
Maken:
Van "Cursus 1 Meer dan lezen"
§1 Herhaling leerjaar 2 Opdracht 1 en 2
§2 Tekstverbanden en signaalwoorden: maken opdr. 1 t/m 7 (leerwerkboek) blz. 10 t/m 15
Hoe: rustige fluistertoon/ stil werken
Klaar?: rustig aan een eigen taak werken/ ander huiswerk
Toets Leesvaardigheid: week 46 (week van 9-12 november)
Maak duidelijk dat tekstdoel gaat over wat de schrijver bij de lezer wil bereiken.
Welk signaalwoord past bij een opsomming?
daarna
ten eerste
omdat
dus
Deze slide heeft geen instructies
Welk tekstverband past bij het signaalwoord 'bijvoorbeeld'?
tegenstelling
voorbeeld
conclusie
tijdvolgorde
Deze slide heeft geen instructies
In de zin 'Het regende hard, daarom bleef ik binnen' past welk tekstverband?
opsomming
oorzaak-gevolg
voorbeeld
tegenstelling
Deze slide heeft geen instructies
Welk signaalwoord past bij een tegenstelling?
want
maar
dus
omdat
Deze slide heeft geen instructies
In welke zin zie je een tegenstelling?
Ik was moe, dus ik ging slapen.
Ik bleef thuis, omdat het regende.
Het was koud, maar zij liep zonder jas.
Eerst maakte ik huiswerk, daarna at ik.
Deze slide heeft geen instructies
Welk signaalwoord hoort NIET bij een tegenstelling?
hoewel
maar
toch
daarna
Deze slide heeft geen instructies
Welk signaalwoord past bij een conclusie?
dus
omdat
eerst
hoewel
Deze slide heeft geen instructies
Welk signaalwoord hoort NIET bij een conclusie?
daarom
concluderend
ten slotte
dus
Deze slide heeft geen instructies
