12.1 Gaswisseling

• newEditor
• Biologie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 5

Thema 12
Gaswisseling en uitscheiding

Thema 12 Gaswisseling en uitscheiding

De uitwisseling en bewerking van belangrijke voedingsstoffen en afvalstoffen in het lichaam in longen, lever, nier en de huid is heel belangrijk

Waarom: het lichaam in gezonde constante
interne staat (milieu) te houden > homeostase 
 

Wat zijn voorbeelden van homeostase door de longen, lever, nieren en de huid?

Leerdoelen

• Je kunt van delen van het ademhalingsstelsel de functies en kenmerken noemen.

• Je kunt uitleggen hoe het inwendige milieu min of meer constant wordt gehouden door de longen.

middenrif

longblaasje

bronchiën

longhaarvat

luchtpijp

neusholte

long

bronchiole (luchtpijptakje)

Bronchiole =

Je kan ademhalen door je neus en door je mond. Waarom is de neusademhaling gezonder? Geef 2 redenen.

Neusademhaling gezonder

Functies slijmvlies 

(keel en neus)

1. De ingeademde lucht wordt schoner, doordat stofjes en bacteriën in het slijm plakken.
   Dit slikt je uiteindelijk door. 

2. De ingeademde lucht wordt opgewarmd. 

3. De ingeademde lucht wordt vochtig.

Waar vindt gaswisseling plaats?

A

Luchtpijp

B

Long

C

Keelholte

D

Longblaasje

Gaswisseling in de longblaasjes

Waardoor kan er snel gaswisseling plaatsvinden in de longen?

A

de wand van de luchtpijp is erg dun

B

er zit een laagje slijm in de longblaasjes

C

Het oppervlak van de longblaasjes is groot

D

alle antwoorden zijn goed

Door welk proces vindt gaswisseling plaats?

A

Osmose

B

Actief transport

C

Passief transport

D

Diffusie

Gaswisseling gaat via passief transport: diffusie

Vat kort samen wat je van de uitleg hebt meegekregen/onthouden:

Zelfstandig werken

Leerdoel: 12.1.1 en 12.2.2
Lees blz 70 t/m 73: Uitscheiding, Ademhalingsstelsel en Aanvoer van zuurstof

Maak: opdracht 1 t/m 4, 7 en 9

Indien nodig: bekijk de stof over bloedgroepen nog een keer door voor het PO donderdag = digitale boek van 2/3 havo/vwo ed. Max Thema 3 Extra stof/ Basisstof 8 Bloedgroepen 

 

Thema 12
Gaswisseling en uitscheiding

Deel 2

Vandaag

• Mededeling

• Voorbereidingsvraag (5 min)

• Uitleg gaswisseling deel 2 (15 min)

• Zelfstandig werken (15 min)

• Afsluiten met vraag/vragen (5 min)

Mededeling

• Zorg dat je de lessen voorbereidt en je voorbereiding inlevert in Classroom (zie studiewijzer wat de voorbereiding is). 

• We starten hiermee bij de eerste les volgende week.

• Aan het begin van de les vraag ik iemand of meerdere om je antwoord uit te leggen. 

• Het kost je maximaal 15 minuten en levert je op dat je de les beter kan volgen en we sneller toe komen aan de lastigere stof.

Vraag 6 van basisstof 1 Gaswisseling: Noem drie redenen waardoor de diffusie in het ademhalingsstelsel snel kan verlopen.

Voorbereiding

Vraag 6 van basisstof 1:

Noem drie redenen waardoor de diffusie in het ademhalingsstelsel snel kan verlopen.

In longblaasje

Lichaam:

De zuurstofconcentratie wordt ook wel zuurstofdruk (pO2) genoemd, dit geeft aan hoe groot het aandeel zuurstofmoleculen in een vloeistof is.

d 

Transport zuurstof:

• Door hemoglobine (Hb)
  in rode bloedcellen

Verzadigingskromme HB:

• Hoeveel zuurstof gebonden is (verzadiging) aan hemoglobine

Zuurstoftransport

HbO₂ 

Hb + O₂ 

• Let op:  dit evenwicht is afhankelijk van 

• pCO₂ 

• pH

Transport CO2

• 70% als HCO3− (waterstofcarbonaationen). 

• Deze ionen ontstaan vooral in de rode bloedcellen, maar worden opgelost in het bloedplasma vervoerd.
  

• 23% gebonden aan hemoglobine

• 7% in bloedplasma

7%

23%

70%

Invloed van pH op binding O2 en Hb

Zie animatie:
https://www.bioplek.org/animaties/bloed/zuurstofspanningweefselsx.html 

Zelfstandig werken

• Maak opdracht 8 en 10 t/m 12

Voorbereiding volgende les: lees blz. 79-80 De borstholte en maak een online oefening (zie studiewijzer, de oefening hoeft niet ingeleverd in Classroom)

Een bepaald geneesmiddel tegen astma wordt door middel van een inhalator ingeademd. Door welke eigenschap of eigenschappen van de longen wordt dit geneesmiddel na het inademen snel in het bloed opgenomen?

A

alleen door het grote gezamenlijke oppervlak van de longblaasjes

B

alleen door de grote hoeveelheid bloed die per tijdseenheid langs het longweefsel stroomt

C

zowel door het grote gezamenlijke oppervlak van de longblaasjes als door de grote hoeveelheid bloed die per tijdseenheid langs het longweefsel stroomt

D

Examenvraag: Leg uit dat het functioneel is dat periode A lang is

Zuurstof wordt in het bloed vervoerd door het rode eiwit hemoglobine, evenwichtreactie: Hb + O2 <-> HbO2 Naar welke kant verloopt deze reactie in de weefsels en wat verandert als de pH daalt?

A

Naar rechts, gaat sneller bij lagere pH

B

Naar links, gaat sneller bij lagere pH

C

Naar rechts, gaat langzamer bij lagere pH

D

Naar links, gaat langzamer bij lagere pH

Vraag 10c: Het is gunstig dat de verzadigingscurve van hemoglobine het steilst loopt bij pO2-waarden die in de weefsels voorkomen. Leg dit uit.