5.4 Veranderende ecosystemen

Thema 5               Ecologie



B4

Veranderende

ecosystemen

1 / 46
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 4

In deze les zitten 46 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Thema 5               Ecologie



B4

Veranderende

ecosystemen

Leerdoelen B4

  • Je kunt veranderingen in een ecosysteem beschrijven

  • Je kunt in een model gegeven informatie over ecosystemen gebruiken, bewerken en analyseren


Begrippen: pioniersoorten, pionierecosysteem, successie, gelaagdheid, climaxecosysteem, primaire successie, secundaire ecosysteem, verlanding, gradiëntecosysteem, indicatorsoorten, modelleren, omslagpunt


Veranderingen in een ecosysteem

Successie = verandering van de soortensamenstelling van een levensgemeenschap, waardoor deze geleidelijk overgaat in een andere. 


Nadat pioniersoorten zich gevestigd hebben, veranderen de omstandigheden. Er wordt meer grond vastgehouden en er ontstaat humus.

Pionierecosysteem

Op kale grond, een kale rots, nieuwe duin zal na verloop van tijd begroeid raken met korstmossen of kleine planten. Deze eerste vegetatie heten pioniers. Zij zijn erg tolerant wat de abiotische factoren als temperatuur betreft.

Deze planten trekken dieren aan, het eerste pionierecosysteem is ontstaan. Hierdoor worden de omstandigheden gunstiger voor nieuwe soorten om zich hier te vestigen.

Humus

Door doodgaan van planten en dieren ontstaat humus, waardoor de omstandigheden sterk verbeterd zijn. Hierdoor kunnen grotere planten op deze plek groeien, grotere dieren zich hier vestigen en het pionierecosysteem gaat over in een ander ecosysteem. Dit maakt de omstandigheden nóg gematigder, zodat weer andere planten en dieren zich hier vestigen.

Climaxstadium

Laatste stadium het climaxstadium. Dit stadium heeft een grote biodiversiteit, weinig schommeling in omstandigheden, veel soorten, kleine aantallen per soort.

Vaak kwetsbaar voor veranderingen van buitenaf. Bijvoorbeeld, de bodem van tropische regenwouden bevat weinig humus en zijn daardoor extreem kwetsbaar. Gevaar van erosie groot als er bomenkap plaatsvindt.



Fasen van successie


Voorbeelden van 

successie

  • strand -> duinen -> bos

  • zand -> heide -> bos

  • plas -> veen/moeras -> bos

  • rots onder water -> koraalrif

  • kale grond -> steppe/prairie -> (regen)woud


De verschillen op een rijtje


 Netto productie groot                           Netto productie gering (opbouw=afbraak)

 Weinig gespecialiseerde niches         sterk gespecialiseerde niches

gelaagdheid: boomlaag, struiklaag, kruidlaag en moslaag

Verlanding van een plas


Gradiëntecosysteem 

  • Een ecosysteem met geleidelijke overgangen....bijvoorbeeld onze duinen

  • Landinwaarts: zout wordt zoet, kalkrijk wordt kalkarm, nat wordt droog

  • Gradiënt uit zich in opeenvolging van gebieden: strand, zeereep, open duinvalleien, struweelduinen en binnenrandduinbossen


Indicatorsoorten:

soorten die een aanwijzing geven over een kenmerk van het milieu

eerste pioniersoorten

grotere pioniersoorten volgen

grotere planten, dieren

climaxstadium

Modelleren

  • Alternatief om complexe processen in ecosystemen te doorgronden

  • Vereenvoudigde voorstelling van de werkelijkheid

  • Virtueel nadoen wat er in zou kunnen gebeuren

  • Neem voorbeeld konijnen op bladzijde 130 goed door

Voorbeeld van twee evenwichtssituaties


Konijnen eten grassen en andere planten. Als de planten niet worden gegeten, verdringen ze de grassen.

Wat gebeurt er bij een lage dichtheid aan konijnen?

Twee evenwichten

Dus bij weinig konijnen weinig gras en bij veel konijnen veel gras. Dit is in beide situaties in evenwicht.
Instabiel bij een epidemie: populatie konijnen neemt sterk af > houtachtige planten groeien en verdringen de grassen >  geen voedsel voor konijnen, want die kunnen de houtachtige planten niet verteren > populatie planten zal niet meer hetzelfde zijn als voor de epidemie.

Evenwicht

  • Kantelpunt tussen stabiele evenwichten

  • Instabiel evenwicht gemakkelijk verstoord

In hoeverre heb je de onderstaande leerdoelen begrepen?



- Je kunt veranderingen in een ecosysteem beschrijven

- Je kunt in een model gegeven informatie over ecosystemen gebruiken, bewerken en analyseren

Aan de slag

Maak opgaven 51-64

Oefen de begrippen met de flitskaarten

  • Controleer je leerdoelen met Test Jezelf


Klaar?

Maak Samenhang 'Overleven in de stad' en maak de opdrachten 1 t/m 4 en maak daarna de Examentrainer


Bij wat voor ecosysteem horen de volgende kenmerken: eenvoudig voedselweb, kleine biodiversiteit, open kringlopen en productie is groter dan afbraak?

A

Pionierecosysteem

B

Climaxecosysteem

C


D


In welk ecosysteem blijft de biomassa gelijk?

A

pioniersecosysteem

B

climaxecosysteem

C


D


humusarme bodem (organische stoffen e.d.)

A

Pioniersecosysteem

B

Climaxecosysteem

C


D


Waar zijn er meer wisselingen in abiotische factoren?

A

Pioniersecosysteem

B

Climaxecosysteem

C


D


Waar verwacht je meer biodiversiteit?

A

Pioniersecosysteem

B

Climaxecosysteem

C


D


Wat verandert bij successie?

A

individu

B

populatie

C

leefgemeenschap

D

ecosysteem

Welke type zaden past het best bij een pionierplant?

A

veel en licht

B

veel en zwaar

C

weinig en licht

D

weinig en zwaar

Wat was je procentuele score?

Geef hieronder het antwoord op de examenvraag

Voor de geïnteresseerde


Bio-Bits Ecologie


Kwetsbare natuur & Successie en dynamiek in ecosystemen

Toets je kennis over ecologie

Op de volgende pagina vind je een oefentoets met 

30 vragen over Ecologie

Verder staan er op www.biologiepagina.nl ook nog examenvragen die je kunt oefenen. Heb je daar vragen over, mail mij dan de vraag...

En nog een uitlegvideo 

over evenwichten