Thema 5 Ecologie
B4
Veranderende
ecosystemen
Thema 5 Ecologie
B4
Veranderende
ecosystemen
Leerdoelen B4
Je kunt veranderingen in een ecosysteem beschrijven
Je kunt in een model gegeven informatie over ecosystemen gebruiken, bewerken en analyseren
Begrippen: pioniersoorten, pionierecosysteem, successie, gelaagdheid, climaxecosysteem, primaire successie, secundaire ecosysteem, verlanding, gradiëntecosysteem, indicatorsoorten, modelleren, omslagpunt
Veranderingen in een ecosysteem
Successie = verandering van de soortensamenstelling van een levensgemeenschap, waardoor deze geleidelijk overgaat in een andere.
Nadat pioniersoorten zich gevestigd hebben, veranderen de omstandigheden. Er wordt meer grond vastgehouden en er ontstaat humus.
Pionierecosysteem
Op kale grond, een kale rots, nieuwe duin zal na verloop van tijd begroeid raken met korstmossen of kleine planten. Deze eerste vegetatie heten pioniers. Zij zijn erg tolerant wat de abiotische factoren als temperatuur betreft.
Deze planten trekken dieren aan, het eerste pionierecosysteem is ontstaan. Hierdoor worden de omstandigheden gunstiger voor nieuwe soorten om zich hier te vestigen.
Humus
Door doodgaan van planten en dieren ontstaat humus, waardoor de omstandigheden sterk verbeterd zijn. Hierdoor kunnen grotere planten op deze plek groeien, grotere dieren zich hier vestigen en het pionierecosysteem gaat over in een ander ecosysteem. Dit maakt de omstandigheden nóg gematigder, zodat weer andere planten en dieren zich hier vestigen.
Climaxstadium
Laatste stadium het climaxstadium. Dit stadium heeft een grote biodiversiteit, weinig schommeling in omstandigheden, veel soorten, kleine aantallen per soort.
Vaak kwetsbaar voor veranderingen van buitenaf. Bijvoorbeeld, de bodem van tropische regenwouden bevat weinig humus en zijn daardoor extreem kwetsbaar. Gevaar van erosie groot als er bomenkap plaatsvindt.
Fasen van successie
Voorbeelden van
successie
strand -> duinen -> bos
zand -> heide -> bos
plas -> veen/moeras -> bos
rots onder water -> koraalrif
kale grond -> steppe/prairie -> (regen)woud
De verschillen op een rijtje
Netto productie groot Netto productie gering (opbouw=afbraak)
Weinig gespecialiseerde niches sterk gespecialiseerde niches
gelaagdheid: boomlaag, struiklaag, kruidlaag en moslaag
Verlanding van een plas
Gradiëntecosysteem
Een ecosysteem met geleidelijke overgangen....bijvoorbeeld onze duinen
Landinwaarts: zout wordt zoet, kalkrijk wordt kalkarm, nat wordt droog
Gradiënt uit zich in opeenvolging van gebieden: strand, zeereep, open duinvalleien, struweelduinen en binnenrandduinbossen
Indicatorsoorten:
soorten die een aanwijzing geven over een kenmerk van het milieu
eerste pioniersoorten
grotere pioniersoorten volgen
grotere planten, dieren
climaxstadium
Modelleren
Alternatief om complexe processen in ecosystemen te doorgronden
Vereenvoudigde voorstelling van de werkelijkheid
Virtueel nadoen wat er in zou kunnen gebeuren
Neem voorbeeld konijnen op bladzijde 130 goed door
Voorbeeld van twee evenwichtssituaties
Konijnen eten grassen en andere planten. Als de planten niet worden gegeten, verdringen ze de grassen.
Wat gebeurt er bij een lage dichtheid aan konijnen?
Twee evenwichten
Dus bij weinig konijnen weinig gras en bij veel konijnen veel gras. Dit is in beide situaties in evenwicht.
Instabiel bij een epidemie: populatie konijnen neemt sterk af > houtachtige planten groeien en verdringen de grassen > geen voedsel voor konijnen, want die kunnen de houtachtige planten niet verteren > populatie planten zal niet meer hetzelfde zijn als voor de epidemie.
Evenwicht
Kantelpunt tussen stabiele evenwichten
Instabiel evenwicht gemakkelijk verstoord
In hoeverre heb je de onderstaande leerdoelen begrepen?
- Je kunt veranderingen in een ecosysteem beschrijven
- Je kunt in een model gegeven informatie over ecosystemen gebruiken, bewerken en analyseren
Aan de slag
Maak opgaven 51-64
Oefen de begrippen met de flitskaarten
Controleer je leerdoelen met Test Jezelf
Klaar?
Maak Samenhang 'Overleven in de stad' en maak de opdrachten 1 t/m 4 en maak daarna de Examentrainer
Bij wat voor ecosysteem horen de volgende kenmerken: eenvoudig voedselweb, kleine biodiversiteit, open kringlopen en productie is groter dan afbraak?
Pionierecosysteem
Climaxecosysteem
In welk ecosysteem blijft de biomassa gelijk?
pioniersecosysteem
climaxecosysteem
humusarme bodem (organische stoffen e.d.)
Pioniersecosysteem
Climaxecosysteem
Waar zijn er meer wisselingen in abiotische factoren?
Pioniersecosysteem
Climaxecosysteem
Waar verwacht je meer biodiversiteit?
Pioniersecosysteem
Climaxecosysteem
Wat verandert bij successie?
individu
populatie
leefgemeenschap
ecosysteem
Welke type zaden past het best bij een pionierplant?
veel en licht
veel en zwaar
weinig en licht
weinig en zwaar
Wat was je procentuele score?
Geef hieronder het antwoord op de examenvraag
Voor de geïnteresseerde
Bio-Bits Ecologie
Kwetsbare natuur & Successie en dynamiek in ecosystemen
Toets je kennis over ecologie
Op de volgende pagina vind je een oefentoets met
30 vragen over Ecologie
Verder staan er op www.biologiepagina.nl ook nog examenvragen die je kunt oefenen. Heb je daar vragen over, mail mij dan de vraag...
En nog een uitlegvideo
over evenwichten