Burgers en stoommachines
Zoektocht naar nieuwe gebieden
Burgers en stoommachines
Zoektocht naar nieuwe gebieden
Onderwerpen:
Modern imperialisme
Planning
Begrippen:
Modern imperialisme
Leerdoelen
Uitleg
Zelfstandig werken
Leerdoelen
Je kunt uitleggen dat toegang tot grondstoffen en afzetmarkten belangrijke aspecten waren van het modern-imperialisme.
Je kunt verschillende Europese landen koppelen aan het modern-imperialisme.
Je kunt gevolgen van het modern-imperialisme noemen voor zowel Europa als de Europese kolonies.
Wat is modern imperialisme?
Dat Europezen de koloniën rijk maken
De Europese machtsuitbreiding in Azië en Afrika na 1870, waardoor grote koloniale rijken ontstonden.
De Europese ontdekkingsreizen in de zeventiende eeuw.
Geen van de antwoorden is goed.
Wat is er "modern" aan het moderne imperialisme
Het vond plaats in de "moderne tijd"
Het had te maken met de industrialisatie
Het vond plaats in de tijd dat er democratiën kwamen
Het had te maken met de tijd na de ontdekkingsreizen
De industrie groeit!
7.5.1
Grondstoffen
7.5.2
Modern imperialisme - oorzaken:
Economisch: Industrieën hadden grondstoffen en afzetgebieden nodig.
Modern imperialisme - oorzaken:
Economisch: Industrieën hadden grondstoffen en afzetgebieden nodig
Politiek: als grootmacht had men koloniën nodig (prestige/status).
Modern imperialisme - oorzaken:
Economisch: Industrieën hadden grondstoffen en afzetgebieden nodig
Politiek: als grootmacht had men koloniën nodig (prestige/status)
Culturele motieven: christelijk geloof verspreiden (beschavingsmissie)
Modern imperialisme
Genoeg redenen om een race naar kolonies te beginnen!
Rond 1700
Rond 1900
Wat valt op?
m
s
Conferentie van Berlijn
Canada
Suriname
Algerije
India
Indonesië
Marokko
Australië
Groot Brittannië
Nederland
Frankrijk
Welke van de motieven voor het modern imperialisme komt in deze prent duidelijk tot uiting?
Verovering voor afzetmarkten (bijvoorbeeld Cuba)
Verovering voor de versteviging van de Amerikaanse macht in de regio
Verovering om 'barbaarse' gebieden te beschaven
Verovering voor grondstoffen (bijv. Cubaanse tabak)
Het modern imperialisme
7.5.3
Het begin van modern imperialisme
Koloniën ontstonden voornamelijk onder dwang.
Landen werden bijvoorbeeld door de Engelsen gedwongen om Engelse producten te verkopen.
Het begin van modern imperialisme
In de koloniën werden spoorlijn aangelegd.
Er kwamen stoomschepen en er kwamen telegraafverbindingen.
Waarom was dit belangrijk voor de kolonie?
Het begin van modern imperialisme
Waarom was dit belangrijk voor de kolonie?
Communicatie en vervoer gingen nu een stuk makkelijker
(en goedkoper)
Het begin van modern imperialisme
De Engelsen bouwden zelfs een kanaal (Suezkanaal) om landen als Egypte te veroveren.
Er ontstond een race tussen Europese landen om het veroveren van koloniën.
Deze nieuwe vorm van kolonialisme
noemen we modern imperialisme.
Burgers en stoommachines
Nederlands-indië
Het 'arme' Nederland
Franse bezetting (1795-1813)
Java in Engelse handen
Nederlandse vloot ouderwets en kan concurrentie met andere landen niet meer aan.
Java-oorlogen (1825-1830) kosten veel geld
Het cultuurstelsel
(1830-1870)
Doel: Indië moet weer winstgevend (voor Nederland) worden
Met dat geld kan Nederland een modern land worden (wens van koning Willem I)
Uitvoering onder leiding van Johannes van den Bosch
Hoe werkt het cultuurstelsel?
Javaanse boeren moeten 1/5 deel van hun land verbouwen met voor de Nederlanders interessante producten: koffie, thee en indigo (cultures)
Javaanse boeren krijgen hiervoor plantloon
Hoe werkt het cultuurstelsel?
Javaanse boeren moeten 66 dagen werken voor de Nederlanders (herendiensten), bijvoorbeeld wegen, kanalen en spoorwegen aanleggen
De Javaanse vorsten (Regenten) krijgen cultuurprocenten. Hoe meer hun boeren leveren, hoe meer cultuurprocenten.
Gevolgen voor Nederland
Indië is binnen paar jaar weer winstgeven voor Nederland: het batig slot
Infrastructuur (wegen, kanalen en spoorwegen) in Nederland zijn vrijwel geheel betaald door deze winsten
Negatieve gevolgen voor Java
Uitbuiting door eigen Javaanse vorsten (regenten)
Vaak meer dan 66 dagen herendiensten
Negatieve gevolgen voor Java
Beste land moest voor het cultuurstelsel worden gebruikt
Hongersnoden
Kritiek op het cultuurstelsel
Liberalen willen persoonlijke vrijheid: het cultuurstelsel lijkt op slavernij en dwangarbeid
Max Havelaar
Max Havelaar, of de koffij-veilingen der Nederlandsche Handel-Maatschappij.
Boek van Multatuli (Latijn voor: 'ik heb veel leed gedragen'), pseudoniem van Eduard Douwes Dekker
Belangrijkste protest tegen het cultuurstelsel