Filosofie: wie ben ik? Over identiteiten

• newEditor
• Algemeen
• Secundair onderwijs

Filosofie: wie ben ik? Over identiteiten

Leerdoel van de les

Aan het einde van deze les kun je:

• uitleggen wat identiteit is;

• verschillende aspecten van jezelf benoemen;

• filosofische vragen stellen;

• filosofische vragen bespreken over identiteit.

Activiteit: stoelendans met gelijkenissen

• Zet alle stoelen in een grote cirkel.

• Er is één stoel minder dan het aantal deelnemers.

• De persoon in het midden zegt iets dat hij/zij met de groep gemeenschappelijk denkt te hebben.

• Iedereen die dit herkent, roept “Ik ook!” en verandert snel van stoel.

• Wie geen stoel heeft, gaat in het midden staan en zegt iets nieuws.

Activiteit: unieke eigenschappen

• Ga in een grote cirkel staan. Iedereen kijkt naar het midden.

• De persoon aan de beurt zet één stap naar voren en zegt een eigenschap, karaktertrek of talent waarvan die denkt dat het uniek is in de groep.

• Wie dit ook herkent bij zichzelf, zet ook één stap naar voren.

• Daarna blijft iedereen staan en is iemand anders aan de beurt.

• Wie op het einde de minste stappen heeft gezet, is zogezegd het meest uniek.

Nabespreking/reflectie

Wat hebben we geleerd over verschillen en gelijkenissen? Zijn we meer gelijk of verschillend? Waarom is het belangrijk om hierover na te denken?

Identiteit

• We zijn allemaal uniek. Onze identiteit bestaat uit veel stukjes die samen maken wie we zijn.

• Toch hebben we ook veel gemeenschappelijk

• Iedereen draagt een rugzakje mee: ervaringen, kennis, mensen en gebeurtenissen die ons gevormd hebben. Dat rugzakje beïnvloedt hoe we denken en welke meningen we hebben.

• Om elkaar beter te begrijpen, moeten we durven vragen stellen, luisteren en praten.

Filosofie: het schip van Theseus

• Luister naar het verhaal

• Als alle delen van een schip vervangen worden, blijft het dan hetzelfde schip? Waarom wel/niet?

• Wat heeft dit te maken met identiteit?

• Ben je heel je leven lang dezelfde persoon?

• Kan een mens dezelfde persoon blijven als hij/zij verandert?

Schip van Theseus

Dit noemen we ook wel een "gedachte-experiment", iets wat filosofen ook kunnen doen.

Wat is filosofie?

• Filosofie is nadenken over grote vragen. Er is niet altijd één goed antwoord.

• Welke filosofen ken jij al?

• Wat doet een filosoof?

Wat maakt een vraag "filosofisch"?

Goede vragen

• Wanneer ben je echt jezelf?

• Kan je zelf een filosofische vraag bedenken?

• Geen vast antwoord

• Zet aan tot nadenken

• Gaat over grote ideeën (bv. goed, kwaad, vrijheid, geluk)

• Niet iedereen heeft er dezelfde mening over

Voorbeelden

Opdracht: is het een filosofische vraag?

• Jullie mogen rechtstaan.

• De leerkracht leest telkens een filosofische vraag voor.

• Ga rechts staan wanneer het een goede filosofische vraag is, links wanneer het geen goede filosofische vraag is.

Verhaal: de schildpad van Toon Tellegen

Luister naar het verhaal. Noteer alle vragen die bij je opkomen. De vragen moeten nog niet per se filosofisch zijn. Alle vragen die in je opkomen, mag je noteren.

Nabespreking: de schildpad van Toon Tellegen

• Wat vonden jullie van het verhaal?

• Welke vragen hebben jullie genoteerd?

• Zitten hier al filosofische vragen bij?

Zelf filosofische vragen maken

Per vier bedenken jullie minstens twee filosofische vragen over identiteit. De criteria van een goede filosofische vraag:

• Geen vast antwoord

• Zet aan tot nadenken

• Gaat over grote ideeën (bv. goed, kwaad, vrijheid, geluk)

• Niet iedereen heeft er dezelfde mening over

Gesprekshappertje maken

• We kiezen nu 8 vragen uit waar we samen over willen filosoferen.

• Filosoferen doen we aan de hand van een gesprekshappertje.

• Jullie krijgen allemaal een blad papier. Hier maken jullie een "gesprekshappertje" van. Jullie noteren ook de vragen.

Oefening: filosoferen via het gesprekshappertje

• Jullie worden in twee groepen verdeeld: een binnenkring en een buitenkring.

• De leerlingen in de binnenkring houden het gesprekshappertje vast. De leerlingen in de buitenkring beantwoorden de vragen.

• Doorvragen kan je door door bijvoorbeeld deze vragen te stellen: 1) Wat bedoel je daarmee? 2) Kan je een voorbeeld geven? 3) Waarom denk je dat? 4) Is dat altijd zo? 5) Ben je daar zeker van? 6) Kan je je voorstellen dat het niet zo is? 7) Kan het nog veranderen? Enzovoort.

• Af en toe roepen wij "wisselen", dan moet je van kring wisselen.

Nabespreking gesprekshappertje

• Welke vraag vond jij het interessantst?

• Over welke vraag verschilden mensen het meest van mening?

• Was er een antwoord van iemand dat jou echt deed nadenken?

• Waren sommige vragen moeilijker dan andere? Waarom?

• Is het lastig om over "wie je bent" na te denken? Waarom wel of niet?

• Als we al jullie gesprekken samennemen, wat hebben we dan geleerd over identiteit?

Extra: jouw identiteit

Wat maakt jou tot wie jij bent? Noteer minstens vijf dingen. Denk aan vrienden, hobby's, eigenschappen, persoonlijkheid, enzovoort.

Identiteit verandert

• Zijn er dingen die je hebt genoteerd die 5 jaar geleden nog niet waar waren?

• Zijn er dingen die je hebt genoteerd die binnen 5 jaar misschien niet meer waar zijn?

• Zijn er dingen die je hebt genoteerd die binnen 50 jaar misschien anders of niet meer waar zijn?

• Kan je veel veranderen en toch jezelf blijven?

Wat heb je deze les geleerd?

Met welk woord zou je deze les omschrijven?

Filosofische tocht: wie ben ik?

Maak een wandeling door de stad en denk na over wanneer en waar jij jezelf bent.