WAT IS ONTLEDEN?
Ontleden betekent dat je iets in logische stukjes verdeelt
en daarna aan ieder stukje een naam geeft.
In een les biologie leer je bijvoorbeeld dieren ontleden
(kop, lijf, poten, staart).
In een les Nederlands leer je zinnen ontleden.
Een zin kan je op twee manieren ontleden.
1. Redekundig ontleden
Hierbij verdeel je de zin in zinsdelen.
Zinsdelen zijn groepjes woorden in de zin die bij elkaar horen. Vervolgens geef je die zinsdelen een naam.
Namen van zinsdelen zijn bijvoorbeeld persoonsvorm, onderwerp en gezegde.
2. Taalkundig ontleden
Hierbij bepaal je voor elk woord tot
welke woordsoort het behoort.
Namen van woordsoorten zijn bijvoorbeeld lidwoord, werkwoord en zelfstandig naamwoord.
Waarom leren ontleden?
Als je weet hoe een zin is opgebouwd, dan kan je de betekenis makkelijker achterhalen. Ook is de spelling van sommige woorden afhankelijk van hun plaats in de zin.
Als je een andere taal dan het Nederlands moet leren, is kennis van ontleden ook heel handig. Je kan dan gebruik gaan maken van de overeenkomsten tussen talen.
Wat hoort bij taalkundig ontleden?
Onderwerp
Zelfstandig naamwoord
Werkwoordelijk gezegde
Persoonsvorm
Wat hoort bij taalkundig ontleden?
Zinsdelen
Onderwerp
Voorzetsel
Werkwoordelijk gezegde
Welke woordsoort ontbreekt in de zin: ___ vogels vliegen in de lucht.
lidwoord
werkwoord
zelfstandig naamwoord
voorzetsel
Welke woordsoort ontbreekt in de zin: De koeien _____ weer naar buiten.
lidwoord
werkwoord
zelfstandig naamwoord
voorzetsel
Welke woordsoort ontbreekt in de zin: Janneke heeft een mooi ____ aan.
lidwoord
werkwoord
zelfstandig naamwoord
voorzetsel
Welke woordsoort ontbreekt in de zin: De paarden grazen ___ de wei.
bijvoeglijk naamwoord
werkwoord
zelfstandig naamwoord
voorzetsel
Welke woordsoort ontbreekt in de zin: Het ____ meisje kan erg goed zingen.
bijvoeglijk naamwoord
werkwoord
zelfstandig naamwoord
voorzetsel
LIDWOORD
Er zijn drie lidwoorden:
- de
- het ('t)
- een ('n)
ZELFSTANDIG NAAMWOORD
Woorden voor:
mensen
dieren
planten/natuurverschijnselen
dingen/gevoel
(eigen) namen
ZELFSTANDIG NAAMWOORD
ZELFSTANDIG NAAMWOORD
- heeft meestal een enkelvoud en een meervoud
(vriend - vrienden)
- kan vaak klein of groot gemaakt worden
(taart - taartje)
- staat vaak met een lidwoord geschreven
(de klas, een boek, het paard)
WERKWOORD
- werkwoorden = doe-woorden
- zegt wat iets of iemand doet of overkomt
- kan vervoegd worden (kan verschillende vormen hebben)
BIJVOEGLIJK NAAMWOORD
- vertelt meer over een zelfstandig naamwoord
- het spannende boek
- een spannend boek'
- het boek is spannend
BIJVOEGLIJK NAAMWOORD
- staat meestal in de buurt van een zn
- heeft een korte en een lange vorm
- kent de trappen van vergelijking
De brand heeft het oude boerderijtje verwoest.
________
werkwoord
zelfstandig naamwoord
bijvoeglijk naamwoord
voorzetsel
De brand heeft het oude boerderijtje verwoest.
______________
werkwoord
zelfstandig naamwoord
bijvoeglijk naamwoord
voorzetsel
De brand heeft het oude boerderijtje verwoest.
_______
werkwoord
zelfstandig naamwoord
bijvoeglijk naamwoord
voorzetsel
De brand heeft het oude boerderijtje verwoest.
___________
werkwoord
zelfstandig naamwoord
bijvoeglijk naamwoord
voorzetsel