AARDE · ENDOGENE PROCESSEN
Quiz
Terugblik: Platentektoniek en vulkanen
AARDE · ENDOGENE PROCESSEN
Quiz
Terugblik: Platentektoniek en vulkanen
Les 3 van 3. Leerlingen beantwoorden individueel; bespreek na elke paar vragen kort de antwoorden. Image credit: Donald A. Swanson (USGS) / Wikimedia Commons, publiek domein
Wat zegt het actualiteitsprincipe?
Het landschap verandert nu sneller dan ooit
Alleen processen van nu zijn te verklaren
De aarde is sinds haar ontstaan onveranderd
Processen van vroeger werkten zoals nu
Het actualiteitsprincipe: fysische processen in het verleden werkten op dezelfde tijd- en ruimteschalen als nu. Verwachte fout: 'alleen processen van nu zijn te verklaren'.
Waarover bewegen de lithosfeerplaten?
Over de taai-plastische asthenosfeer
Over de vloeibare buitenkern
Over een laag vloeibaar magma
Over de vaste binnenkern
De platen bewegen over de asthenosfeer, vast maar vervormbaar gesteente in de mantel. Verwachte fout: een laag vloeibaar magma.
Vul in
Bij ridge push glijdt een plaat weg van de hoge rug, bij slab pull trekt de wegduikende plaat de rest mee.
Ridge push is de duwkracht vanaf de rug, slab pull de trekkracht bij de subductiezone. Verwachte fout: de twee omdraaien.
Welk type plaatgrens is de San Andreasbreuk?
Divergent
Convergent
Transform
Collisie
Bij de San Andreasbreuk schuiven de Pacifische en de Noord-Amerikaanse plaat langs elkaar: een transforme plaatgrens. Verwachte fout: convergent, omdat er zware aardbevingen zijn.
Hoe ontstaat een horst?
Lagen worden samengedrukt en geplooid
Lava stolt tot een hoge, brede berg
Een blok blijft hoog tussen gezakte delen
Een plaat duikt weg onder een andere
Een horst is een hoog blijvend blok tussen breuken, naast gezakte slenken, door rek. Verwachte fout: plooiing, dat is compressie.
Zet op volgorde: zo ontstaat een caldera
Magmakamer, drukopbouw, explosieve eruptie, leegte onder de top, instorting. Verwachte fout: de instorting vóór de eruptie zetten.
Waarom smelt gesteente bij een oceanische rug?
De druk neemt af als het opstijgt
Zeewater verlaagt het smeltpunt
Een mantelpluim voert hitte aan
Wrijving tussen platen maakt het heet
Bij divergente plaatgrenzen smelt gesteente door afnemende druk. Water hoort bij subductie, hitte bij hotspots. Verwachte fout: zeewater, omdat de rug in zee ligt.
Welke combinatie hoort bij een stratovulkaan?
Dun magma, effusief, basaltstromen
Taai magma, effusief, basaltstromen
Dun magma, explosief, flauwe helling
Taai magma, explosief, pyroklastica
Een stratovulkaan heeft magma met hoge viscositeit, explosieve erupties en pyroklastica. Verwachte fout: een gemengde combinatie.
Leg uit waarom een beving bij een subductiezone een tsunami kan geven.
Goed antwoord: bij de beving schiet de zeebodem plots omhoog (of omlaag), daardoor wordt de hele waterkolom erboven verplaatst en ontstaan golven die zich naar de kust verspreiden. Verwachte fout: alleen 'de aarde trilt' zonder de beweging van de zeebodem.
Hoeveel energie heeft een beving met één magnitude hoger?
Precies 2 keer zoveel
Ongeveer 32 keer zoveel
Ongeveer 10 keer zoveel
Ongeveer 100 keer zoveel
De momentmagnitudeschaal is logaritmisch: één stap hoger is ongeveer 32 keer zoveel vrijgekomen energie. Verwachte fout: 10 keer, wat leerlingen kennen van de uitslag op een seismogram.
Welk gebergte ontstond door botsing van twee continenten?
De Himalaya
De Andes
De Midden-Atlantische Rug
De Oost-Afrikaanse riftschouders
De Himalaya is een plooiingsgebergte door de botsing van India en Azië. De Andes ontstaan door subductie van een oceanische plaat, de rug door divergentie, de riftschouders door rek. Verwachte fout: de Andes.
Vul in
Hawaï ligt boven een hotspot: de Pacifische plaat schuift eroverheen, zodat een rij vulkanen ontstaat.
Een mantelpluim onder de Pacifische plaat vormt steeds nieuwe vulkanen terwijl de plaat verschuift. Verwachte fout: trog.
Hoe zeker voel je je over platentektoniek en vulkanen?
Heel zeker
Redelijk zeker
Niet zo zeker
Helemaal niet zeker
Gebruik de uitslag om te bepalen of je een onderdeel herhaalt.
AARDE · ENDOGENE PROCESSEN
Goed gedaan!
Kijk de vragen na die je fout had en zoek het onderwerp op in les 1: platen en krachten, gebergten en aardbevingen, of vulkanisme.
Deze slide heeft geen instructies