Probiotica: via mond of kont?
Via mond of kont?
Probiotica
Over poeptransplantaties, probiotica en fermenteren
Lesduur is: 50 minIntroductie
Instructies
Onderdelen in deze les
Via mond of kont?
Probiotica
Over poeptransplantaties, probiotica en fermenteren
Deze slide heeft geen instructies
Informatie voor de docent
Vooraf
Verdeel de leerlingen in groepjes van 2 leerlingen.
Benodigdheden
Iconen
Zet het vinkje 'toon bij leerling' aan
Toon notities bij elke dia
Navigeren door de les
Vergroot een afbeelding
Klik hier
Hotspot met meer informatie
laptop voor elke leerling
rekenmachine voor elke leerling
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Na deze les...
...kun je uitleggen wat het nut van poeptransplantatie is.
...weet je wat probiotica zijn.
...kun je beargumenteren of probiotica goed zijn voor je gezondheid.
...kun je uitleggen wat fermenteren en probiotica met elkaar te maken hebben.
Deze slide heeft geen instructies
Poep als medicijn
Bekijk deze video
Toelichting
Dit korte filmpje dient als aandachtstrekker. Leerlingen gruwen van poep dus het zal de tongen wel losmaken.
Poeptransplantatie: hoe en waarom
Soms raakt de bacteriebalans in de darm verstoord, bijvoorbeeld door langdurig antibioticagebruik. Gevolg: ernstige darmproblemen, ernstige diarree en ontstekingen door bijvoorbeeld een infectie met de bacterie Clostridioides difficile.
Een poeptransplantatie helpt om de gezonde bacteriën weer terug te brengen.
En het werkt! Poeptransplantaties zijn in 80-90% van de gevallen effectief bij de behandeling van C. difficile-infecties. En mogelijk ook als behandeling voor andere darmziekten, zoals de ziekte van Crohn en prikkelbare darm syndroom (PDS).
Deze slide heeft geen instructies
Goede bacteriën in je darm
Bacteriën dragen bij aan een goede (darm-)gezondheid.
In een gram dikke-darm-inhoud zitten 1011 tot 1012 bacteriën.
Die bacteriën hebben allerlei functies, waaronder het verteren van vezels en het daarbij produceren van voor ons nuttige vitamines.
Een tekort aan darmbacteriën of een veranderde samenstelling van je darmflora (alle soorten darmbacteriën) kan problemen geven.
Afbeelding: eoswetenschap.eu
Deze slide heeft geen instructies
Vraag
Door welke oorzaken zou je darmflora (de bacterie-samenstelling in je darmen) verstoord kunnen zijn? Bedenk er met je buur zoveel mogelijk!
Typ hier je antwoord:
Antwoorden
antibiotica- of ander medicijngebruik
voeding (vezelarm, teveel aan suiker of vet, ultrabewerkt voedsel)
chronische stress
slaaptekort of verstoord dag-nachtritme
gebrek aan beweging
veroudering
chemische stoffen in de leefomgeving
Fermenteren?
Wat doen die bacteriën nou in je darmen? Ze zitten daar te fermenteren.
Vezels zijn moeilijk verteerbare bestanddelen uit je voeding.
In je dikke darm worden bepaalde typen vezels alsnog afgebroken door bacteriën, waar andere bacteriën weer baat bij hebben.
Dat is fermentatie. Het levert o.a. energie op voor de werking van de cellen in de darmwand en houdt de massa in de darm soepel.
Het is dus best een goed idee om aandacht te besteden aan de bacteriën in je darm.
Deze slide heeft geen instructies
Verteren of fermenteren?
Maar voor we verder gaan: wat is eigenlijk het verschil tussen verteren en fermenteren?
Deze slide heeft geen instructies
Vraag
Wat is het belangrijkste verschil tussen vertering en fermentatie in de darmen?
Vertering: vooral in de dikke darm Fermentatie: vooral in de dunne darm
Vertering: met behulp van enzymen Fermentatie: door darmbacteriën
Vertering: produceert gassen en korte-keten vetzuren Fermentatie: levert voedingsstoffen zoals glucose en aminozuren op
Vertering en fermentatie betekenen hetzelfde, maar vinden op verschillende plekken in het lichaam plaats.
Deze slide heeft geen instructies
Geen zin in poep?
Darmbacteriën aanvullen kan natuurlijk ook via de mond.
Via (gefermenteerde) voedingsmiddelen kun je deze bacteriën aanvullen. En er zijn verschillende producten met probiotica op de markt.
In zo'n drankje zetten de probiotica-bacteriën bijvoorbeeld lactose (uit melk) via een fermentatieproces om in andere suikers en uiteindelijk in melkzuur.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag
Waarom zijn probiotica-drankjes beter houdbaar dan bijvoorbeeld gewone melk?
Probiotica-drankjes bevatten conserveermiddelen die de groei van bacteriën en schimmels remmen.
Door de melkzuurbacteriën wordt het drankje zuurder, waardoor schadelijke bacteriën minder goed kunnen groeien.
Probiotica-drankjes bevatten meer suiker, wat de houdbaarheid verlengt door water aan bacteriën te onttrekken.
Door de fermentatie ontstaat meer koolstofdioxide, wat de groei van bederfbacteriën tegengaat.
Toelichting
Antwoord B (juist): Melkzuurbacteriën produceren melkzuur, waardoor de pH daalt. Een lage pH remt de groei van schadelijke bacteriën en voorkomt bederf. Dit is de primaire reden waarom gefermenteerde producten zoals Yakult en kefir langer houdbaar zijn dan gewone melk.
Antwoord C (onjuist, maar deels waar): Suiker kan indirect een rol spelen bij houdbaarheid, maar niet op dezelfde manier als bij jam of honing (waar suiker water onttrekt aan micro-organismen en zo bederf tegengaat). In probiotische drankjes dient suiker vooral als voedingsbron voor de melkzuurbacteriën, die op hun beurt melkzuur produceren en zo de houdbaarheid verlengen. Suiker zelf verlengt de houdbaarheid hier dus niet direct, maar draagt indirect bij via de fermentatie.
Dit glas melk bevat ongeveer 60 miljard bacteriën.
Zou jij een slokje durven nemen?
Neem een slokje
Deze slide heeft geen instructies
Vraag
Als je een probiotica-drankje drinkt, verwacht je dat de bacteriën levend je darmen bereiken.
Maar tegen welk probleem lopen de bacteriën aan?
Typ hier je antwoord:
Antwoord
Vrijwel alle bacteriën worden gedood door het maagzuur. Dat voorkomt dat ziekmakende bacteriën de darmen bereiken. Het is onzeker of bacteriën uit probiotica-drankjes de darmen levend bereiken.
Gezondheidsclaim afgewezen
De European Food Safety Authority (EFSA) gaat onder andere over gezondheidsclaims.
Gezondheidsclaims over de bacteriën in de probiotica van bepaalde probiotica-drankjes en dat deze bacteriën gezondheidsvoordelen met zich meebrengen, zijn door de organisatie afgewezen. Het probiotica-drankje is volgens de EFSA niet gezonder dan gewone kwark of yoghurt.
Doordat er vitaminen worden toegevoegd aan de drankjes, kunnen ze wel beweren dat ze bijdragen aan je gezondheid.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag
Een liter yoghurt kost ongeveer €1,50. Een flesje met probiotica-drank van 65 mL kost ongeveer 50 eurocent.
Hoeveel duurder ben je uit als je zo'n drankje drinkt, als je het vergelijkt met yoghurt?
Typ hier je antwoord:
Antwoord
1000 mL / 65 mL = 15,38 dus 1 liter probiotica-drank kost 15,38 x 50 cent = €7,70.
Dat maakt het probiotica-drankje ruim 5x duurder (5,13x) dan yoghurt.
Weer wat wijzer!
Klik op het rad en er verschijnt een vraag.
Beantwoord de vragen in tweetallen.
Deze slide heeft geen instructies
Gefeliciteerd!
Je weet nu wat probiotica zijn.
En je kunt na deze les...
...uitleggen wat het nut van poeptransplantatie.
...beargumenteren of probiotica goed zijn voor je gezondheid.
...uitleggen wat fermenteren en probiotica met elkaar te maken hebben.
Deze slide heeft geen instructies
Geïnspireerd?
Vond je dit een leuke les? Dan is één van de volgende vervolgopleidingen misschien iets voor jou.
Vraag: Welk profiel heb je nodig voor deze opleidingen?
Deze slide heeft geen instructies
De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond. Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst. Heel veel dank!
Feedback gevraagd
Link naar vragenlijst voor leerlingen:
ut.onl/leerling4tu
De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond. Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst. Heel veel dank!
Feedback gevraagd
Vragenlijst voor docenten
Link naar vragenlijst voor docenten:
ut.onl/docent4tu
Deze slide heeft geen instructies
Lekker (?!) Verrot (?!); een goede balans van micro-organismen (2025). Lesmodule nlt voor 3e klas onderbouw, testversie 0.9.
Weij, C. (2021). Verrot Lekker: Zelf fermenteren, eenvoudig, lekker & gezond. Bertram & de Leeuw Uitgevers BV.
Wolkers, H. (2019, maart). De vele beloftes van fermentatie. Wageningenworld, 34.
Bronnen
Deze slide heeft geen instructies