BNL5-2HV-PPT-H2
Steden
2 HAVO-VWO
2
Onderdelen in deze les
Steden
2 HAVO-VWO
2
2 STEDEN/ INTRODUCTIE
Waar woon jij? In een grote stad of in een kleine stad of buiten de stad?
Waar zou je nu het liefst wonen? Leg uit waarom.
En als je 21 bent? En als je 35 bent? En als je 68 bent? Leg weer uit waarom.
Wat vind jij?
Waar ruikt het nu naar?
Je weet waarin een stad of stedelijk gebied verschilt van landelijk gebied.
Je begrijpt het verschil tussen wereld-, mega- en hoofdsteden.
Je kunt uitleggen wat het verband is tussen welvaart en verstedelijking.
2 STEDEN / WERELD / 2.1 STEDEN WORDEN STEEDS BELANGRIJKER /
2.1 Steden worden steeds belangrijker
2 STEDEN / WERELD / 2.1 STEDEN WORDEN STEEDS BELANGRIJKER /
Waarom noemen we een stad tegenwoordig een stedelijk gebied?
Omdat het per land verschilt bij hoeveel inwoners een plaats een stad genoemd mag worden.
Tokyo is een sterk stedelijk gebied. Wat zijn hiervan belangrijke kenmerken?
hoge bevolkings- en bebouwingsdichtheid
grote variatie in welvaart, opleidingsmogelijkheden en cultuur
grote variatie aan voorzieningen
Wat is een stad?
2 STEDEN / WERELD / 2.1 STEDEN WORDEN STEEDS BELANGRIJKER /
Wat is het tegenovergestelde van een stad of stedelijk gebied?
landelijk gebied
Veel landelijk gebied raakt verstede-lijkt. Maar wat gebeurt er als veel jonge mensen wegtrekken?
Dan krimpt en vergrijst de bevolking.
Woon jij in een stedelijk of een landelijk gebied?
Buiten de stad
2 STEDEN / WERELD / 2.1 STEDEN WORDEN STEEDS BELANGRIJKER /
Soorten steden
Wat hoort bij wat? Kies uit:
hoofdstad – megastad – wereldstad.
Meer dan 10 miljoen inwoners.
Liggen vaak in verstedelijkte gebieden.
Veel inwoners.
Op gebied van economie, politiek of
cultuur van grote invloed op de wereld.
Belangrijkste stad van het land.
Hier zetelt vaak de regering.
Wat voor soort stad is Tokyo?
Een hoofdstad, megastad en wereldstad.
wereldstad
megastad
hoofdstad
2 STEDEN / WERELD / 2.1 STEDEN WORDEN STEEDS BELANGRIJKER /
Welke ontwikkeling tussen stedelijk en landelijk wordt er in de toekomst verwacht?
Een toename van bevolking in stedelijk gebied en een afname van bevolking in landelijk gebied.
Het percentage van de bevolking dat in een land in steden woont, kun je zien aan de:
verstedelijkingsgraad
Stedelijk en landelijk gebied
2 STEDEN / WERELD / 2.1 STEDEN WORDEN STEEDS BELANGRIJKER /
Verstedelijkingsgraad (1)
Wat betekent deze kleur voor Argentinië?
Dat meer dan 75% van de bevolking in de stad woont.
Wat verstedelijkings-graad betreft hoort Argentinië bij de:
hoge-inkomenslanden
2 STEDEN / WERELD / 2.1 STEDEN WORDEN STEEDS BELANGRIJKER /
Verstedelijkingsgraad (2)
De verstedelijkings-graad van Europa is hoog.
Vul aan: hoe …, hoe …
Hoe hoger de
verstedelijkingsgraad, hoe minder de stedelijke bevolking toeneemt.
2 STEDEN / WERELD / 2.1 STEDEN WORDEN STEEDS BELANGRIJKER /
Verstedelijkingstempo
De verstedelijkings-graad van Europa is hoog.
Wat zegt dit over het huidige verstedelijkings-tempo?
Het verstedelijkings-tempo is laag.
2 STEDEN / WERELD / 2.1 STEDEN WORDEN STEEDS BELANGRIJKER /
Verstedelijking en welvaart
Wat is het verband tussen welvaart en verstedelijking?
Vul aan: hoe armer een land, hoe … de verstedelijkingsgraad en hoe … het verstedelijkingstempo.
Hoe armer een land, hoe lager de verstedelijkingsgraad en hoe hoger het verstedelijkingstempo.
2 STEDEN / WERELD / 2.1 STEDEN WORDEN STEEDS BELANGRIJKER /
Sinds 1970 gaan steeds meer mensen vanaf het platteland in steden wonen. Dit noem je:
urbanisatie
Vooral jonge mensen trekken naar de stad voor:
Een betere toekomst.
Men sticht een gezin.
Wat is naast het vestigingsoverschot de voornaamste oorzaak van de snelle groei van steden in Afrika en Azië?
Het geboorteoverschot / de natuurlijke groei.
Groei in Afrika en Azië
Maar wat zijn de nadelen daarvan?
Je weet welke factoren de spreiding van steden bepalen.
Je herkent met een kaart of tabel het spreidingspatroon van steden in een land.
Je kunt aan de hand van de plattegrond oude en nieuwe delen van een stad herkennen.
2 STEDEN / WERELD / 2.2 DE SPREIDING VAN STEDEN IN EEN LAND /
2.2 De spreiding van steden in een land
2 STEDEN / WERELD / 2.2 DE SPREIDING VAN STEDEN IN EEN LAND /
Welke twee factoren spelen een rol bij de spreiding van steden?
gebiedskenmerken
relatieve ligging
Welke gebiedskenmerken vind je vooral bij steden?
vlakke vruchtbare gebieden
kruispunten van handelswegen
langs rivieren of aan de kust
vindplaats van grondstoffen
Waarom ligt juist daar een stad? (1)
2 STEDEN / WERELD / 2.2 DE SPREIDING VAN STEDEN IN EEN LAND /
Wat zijn de kenmerken die een grotere stad onderscheiden van andere plaatsen?
bijvoorbeeld midden in het land of juist aan de kust
goede verbindingen met andere steden
Brussel is het spin in het web. En vormt samen met andere steden een:
stedelijk netwerk
Een stedelijk netwerk is gunstig omdat:
steden elkaar aanvullen en samenwerken.
Waarom ligt juist daar een stad? (2)
2 STEDEN / WERELD / 2.2 DE SPREIDING VAN STEDEN IN EEN LAND /
Veel armere landen hebben vaak één megastad, die belangrijker is op economisch, politiek of cultureel gebied. Dit noem je een:
primate city
Is een primate city veel groter of niet veel groter dan de tweede stad van
het land?
veel groter
Bijvoorbeeld: Bangkok in Thailand
(meer dan 10 miljoen inwoners) is
40 keer zo groot als de tweede stad Nonthaburi (250 000 inwoners).
Eén grote stad
2 STEDEN / WERELD / 2.2 DE SPREIDING VAN STEDEN IN EEN LAND /
Om primate city’s te ontlasten stichten landen:
satellietsteden
Egypte doet dit sinds 1970 omdat steden te maken hebben met:
verkeersopstoppingen
te weinig huizen
gebrek aan werkgelegenheid
In het Verenigd Koninkrijk gebeurde na de Tweede Wereldoorlog iets soort-gelijks en bouwde men new towns (soort suburbs). Hoe kwam dit?
Door een sterke toename van het geboortecijfer.
Ontlasten van primate city’s
2 STEDEN / WERELD / 2.2 DE SPREIDING VAN STEDEN IN EEN LAND /
Hoe ziet het stratenpatroon in Europese en Noord-Afrikaanse binnensteden eruit?
smal en kronkelig
Tunis is een voorbeeld van een:
koloniale dubbelstad
Welke verschillen zijn er tussen de medina en het moderne stadsdeel?
verschil in stratenpatroon
(breed en recht – smal en kronkelig)moderne stadsdeel grenst aan de haven
De historische plattegrond van steden
Welke twee factoren spelen een rol bij de spreiding van steden?
relatieve ligging
grondstoffenbehoefte
gebiedskenmerken
verkeersopstoppingen
Wat is een primate city?
gelijk in grootte
veel groter dan de tweede stad
kleiner dan de tweede stad
Wat is een voorbeeld van een koloniale dubbelstad?
Cairo
Bangkok
Nonthaburi
Tunis
Hoe ziet het stratenpatroon in Europese steden eruit?
smal en kronkelig
onregelmatig
breed en recht
uitgestrekt
Wat staat bekend als een grid?
kronkelig patroon
moderne stadsdeel
uitgestrekt stadsplan
rechthoekig patroon van Chinese steden
2 STEDEN / WERELD / 2.2 DE SPREIDING VAN STEDEN IN EEN LAND /
Chinese oude steden zijn gebaseerd op een rechthoekig patroon, dit heet:
een grid
Waar bestaan Chinese buurten nu vooral uit?
uit zeer dichte hoogbouw
In Noord-Amerika en Australië zijn
de steden aangepast aan het autoverkeer.
Hoe zie je dat terug?
de steden zijn erg uitgestrekt
Steden wereldwijd
De bewoners overleefden het, maar waar moeten zij nu wonen?
Je weet hoe steden in welvarende en minder welvarende landen zijn opgebouwd.
Je kunt de verschillen in de opbouw van steden in welvarende en minder welvarende landen verklaren.
Je begrijpt waardoor de inwoners in bepaalde wijken wonen.
2 STEDEN / WERELD / 2.3 DE OPBOUW VAN STEDEN /
2.3 De opbouw van steden
2 STEDEN / WERELD / 2.3 DE OPBOUW VAN STEDEN /
Hoe ziet vaak de opbouw van steden in welvarende landen er van buiten naar binnen uit?
Suburbs
Oudere woonwijken
Central Business District (CBD)
Opbouw stad in welvarende landen (1)
2 STEDEN / WERELD / 2.3 DE OPBOUW VAN STEDEN /
Omschrijf elk deel van de stad.
Suburbs:
Oudere woonwijken:
Central Business District (CBD):
Opbouw stad in welvarende landen (2)
ruim opgezette woonwijken met laagbouw. Mensen met hoger inkomen door suburbanisatie.
dicht bij centrum met hoge be-bouwingsdichtheid. Ontstaan door snelle urbanisatie.
wolkenkrabbers met kantoren, chique winkels, theaters en hotels
2 STEDEN / WERELD / 2.3 DE OPBOUW VAN STEDEN /
In periferie- of semi-periferieland liggen wijken meer door elkaar. Dat komt door:
de snelle urbanisatie waardoor de planning het niet kon bijhouden.
Welke onderdelen heeft zo’n stad?
zakenwijken: CBD’s met hoogbouw
industrieterreinen: liggen overal, zelfs bij woon- en zakenwijken
woonwijken
Opbouw stad in minder welvarend land (1)
2 STEDEN / WERELD / 2.3 DE OPBOUW VAN STEDEN /
Welke variatie aan woonwijken is er?
buurten voor middeninkomens: variërend van druk tot rustig
buurten voor rijkere mensen: ommuurde villa’s
buurten voor armere mensen: zelfbouwwijken
Waar liggen de zelfbouwwijken vooral?
gevaarlijke plekken
(op helling, langs het spoor)plekken die stinken
(bij fabriek, op vuilnisbelt)
Waar liggen de nieuwste zelfbouw-wijken?
Aan de rand van de stad.
Opbouw stad in minder welvarend land (2)
2 STEDEN / WERELD / 2.3 DE OPBOUW VAN STEDEN /
Welk foto hoort bij een stad in een minder welvarend land?
B
Waarom?
Steden in minder welvarende landen hebben vaker een willekeurige stadsopbouw.
Er is een zelfbouwwijk, die zijn er niet in welvarende landen.
Welvarend of minder welvarend?
A
B
2 STEDEN / WERELD / 2.3 DE OPBOUW VAN STEDEN /
Wie woont waar? (1)
Welke wereldwijde ontwikkelingen zijn er in steden na 1990?
CBD’s worden opgeknapt of gesloopt, er komen dure appartementen.
Dit noem je:
gentrificatie
Oude inwoners van de wijk worden verdreven naar goedkopere plekken. De ruimtelijke ongelijkheid neemt:
toe
Steden worden aantrekkelijk voor rijkere mensen,
zij verhuizen terug. Dit proces heet:
re-urbanisatie
2 STEDEN / WERELD / 2.3 DE OPBOUW VAN STEDEN /
In veel landen ook woningen voor mensen met een kleine beurs. Dit heet:
sociale woningbouw
Ook zelfbouwwijken kunnen veranderen.
Welke verandering is vanaf 1990 zichtbaar in de grafiek?
Een afname van de zelfbouwwijken in hogere en lagere middeninkomenslanden.
Wie woont waar? (2)
Hoe moeilijk kan dat zijn?
Je weet met welke onderwerpen stadsplanning rekening moet houden.
Je begrijpt met welke moeilijkheden stadsplanning te maken heeft.
Je kunt twee verschillende manieren van stadsplanning beschrijven.
2 STEDEN / WERELD / 2.4 STADSPLANNING, NIEUWE EN GROEIENDE STEDEN /
2.4 Stadsplanning, nieuwe en groeiende steden
2 STEDEN / WERELD / 2.4 STADSPLANNING, NIEUWE EN GROEIENDE STEDEN /
Wat houdt stadsplanning in?
Dat er van tevoren nagedacht wordt over de inrichting van de ruimte.
Waar moet je op letten bij stadsplanning?
water
werk
variatie aan inwoners
infrastructuur
voorzieningen
wetten
Stadsplanning
2 STEDEN / WERELD / 2.4 STADSPLANNING, NIEUWE EN GROEIENDE STEDEN /
Op welk gebied, betreft stadsplanning, ging het mis in Egypte?
Water: er werd gebouwd in de woestijn.
Wat ging er mis?
Op welk gebied, betreft stadsplanning, ging het mis in China?
Variatie aan inwoners: werden luxe woontorens gebouwd. Niet iedereen kan dit betalen.
Op welk gebied, betreft stadsplanning, ging het mis in Dubai?
Infrastructuur: omrijden om bij vrienden op bezoek te gaan.
2 STEDEN / WERELD / 2.4 STADSPLANNING, NIEUWE EN GROEIENDE STEDEN /
Hoe komt het dat stadsplanning ingewikkeld, langdurig en kostbaar is?
Er zijn veel verschillende partijen betrokken met andere belangen.
Welke afweging in belangen zou jij maken en waarom?
Mooiste plekken in de stad alleen voor rijk of ook voor arm?
Flats of ruim opgezette wijken?
Automobilist of fietser?
Moeilijkheden bij stadsplanning
2 STEDEN / WERELD / 2.4 STADSPLANNING, NIEUWE EN GROEIENDE STEDEN /
Hoe komt het dat in sommige steden weinig middelen zijn om tot een goede stadsplanning te komen?
economie is gebaseerd op de informele sector
er wordt weinig belasting betaald
Welke rol spelen instanties die bouwactiviteiten moeten controleren hierin?
Zij functioneren niet goed, waardoor gebouwd wordt op gevaarlijke plekken met slechte materialen en onvol-doende voorzieningen.
Extra moeilijk
2 STEDEN / WERELD / 2.4 STADSPLANNING, NIEUWE EN GROEIENDE STEDEN /
Stadsplanning kan op basis van verschillende uitgangspunten.
Twee uiterste manieren zijn:
Topdown: de overheid bepaald.
Bottom-up: de inwoners, vaak ondersteund door organisaties eisen verbeteringen van de overheid.
Is onderstaand voorbeeld een vorm van topdown of bottom-up?
In Port-Harcourt, Nigeria laat de overheid woningen slopen in een zelfbouwwijk. Een projectontwikkelaar zet er nieuwe dure appartementen neer.
Topdown, alleen de overheid bepaalt.
Stadsplanning in de praktijk
2 STEDEN / WERELD / 2.4 STADSPLANNING, NIEUWE EN GROEIENDE STEDEN /
Noem een voordeel en een nadeel van topdown stadsplanning.
Voordeel: het gaat snel.
Nadeel: voor veel mensen is geen plek meer.
Noem een voordeel en een nadeel van bottom-up stadsplanning.
Voordeel: voor de oude bewoners verbetert er ook veel.
Nadeel: het duurt erg lang.
Voordelen en nadelen
2 STEDEN / WERELD / LANDENVERGELIJKING
Frankrijk en India
Zal dat zo blijven?
Je kunt uitleggen waar de belangrijkste steden in Nederland liggen.
Je weet hoe de verstedelijking in Nederland is verlopen.
Je begrijpt het verband tussen het landelijk en stedelijk gebied in Nederland.
2 STEDEN / WERELD / 2.5 URBANISATIE IN NEDERLAND /
2.5 Urbanisatie in Nederland
2 STEDEN / WERELD / 2.5 URBANISATIE IN NEDERLAND /
In Nederland ontwikkelde steden zich. Elk met hun eigen karakter:
Amsterdam:
hoofdstad met diensten-, zaken- en toeristencentrum
Rotterdam:
goede ligging, mainport met haven en industrie
Den Haag:
nationale bestuurscentrum met koningshuis, regering en parlement
Utrecht:
nationale knooppunt voor openbaar vervoer en logistiek
Eindhoven:
centrum voor innovatie en design
De groei van Nederlandse steden
2 STEDEN / WERELD / 2.5 URBANISATIE IN NEDERLAND /
Steden groeiden over stadsgrens heen en werden een:
agglomeratie
In Nederland lagen vier agglomeraties al dicht bij elkaar:
de Randstad
Zij liggen als een rand om een groen gebied:
het Groene Hart
Groei na 1900
2 STEDEN / WERELD / 2.5 URBANISATIE IN NEDERLAND /
Hoe zag de verstedelijking in Nederland na 1960 eruit?
Welvaart en autobezit neemt toe.
Mensen en bedrijven verhuizen naar suburbs buiten de stad (suburbanisatie).
De suburbs blijven voor werk en voorzieningen verbonden met de stad.
Verstedelijking na 1960
2 STEDEN / WERELD / 2.5 URBANISATIE IN NEDERLAND /
De suburbs van een stad vallen onder het verzorgingsgebied van de stad.
Hoe noem je het gebied dat op een grote stad gericht is ook wel?
stedelijke regio
Welke algemene regel geldt er tussen de bevolkingsdichtheid en rijkdom en het voorzieningsniveau in een stedelijke regio?
Vul aan: hoe dichtbevolkter en … een stedelijke regio, hoe …
Hoe dichtbevolkter en rijker een stedelijke regio, hoe hoger het voorzieningsniveau.
Verdere verstedelijking
2 STEDEN / WERELD / 2.5 URBANISATIE IN NEDERLAND /
Voor het gebruik van ruimte gelden wetten en regels. Dit noem je:
ruimtelijke ordening
Waar werd de suburbanisatie rond 1970 vooral opgevangen?
In nieuwbouwwijken en groeikernen.
Waar kwamen deze groeikernen plaatsen vooral te staan?
landelijk gebied
Hierdoor was er een gebrek aan:
werk en mogelijkheid tot vermaak
Nieuwbouw na 1970
2 STEDEN / WERELD / 2.5 URBANISATIE IN NEDERLAND /
Nieuwbouwwijken worden aan steden vast gebouwd. Deze wijken noem je:
Vinex-wijken
Waar wordt het landelijk gebied steeds intensiever voor gebruikt?
infrastructuur
nieuwbouwwijken
distributiecentra
datacenters
windmolens en zonnepanelen
Het landschap verandert daardoor snel en wordt minder aantrekkelijk.
Nieuwbouw na 1990
Maar waar staan die dan?
Je weet hoe een Nederlandse stad is opgebouwd.
Je begrijpt waarom de stad aangepast moet worden en hoe dat gebeurt.
Je kunt uitleggen op welke manier steden kunnen verduurzamen.
2 STEDEN / WERELD / 2.6 NEDERLAND KLAAR VOOR DE TOEKOMST? /
2.6 Nederland klaar voor de toekomst?
2 STEDEN / WERELD / 2.6 NEDERLAND KLAAR VOOR DE TOEKOMST? /
Opbouw van de stad
Hoe ziet die opbouw van veel Nederlandse steden eruit?
historisch stadscentrum / binnenstad
station altijd buiten de binnenstad
19e-eeuwse wijken
naoorlogse hoogbouw en laagbouw
Vinex-wijken
bedrijventerreinen
2 STEDEN / WERELD / 2.6 NEDERLAND KLAAR VOOR DE TOEKOMST? /
De stad moet weer aantrekkelijk worden Dit wordt gedaan door:
herstructurering
Wat hoort daar allemaal bij?
Slechte woningen slopen of renoveren
Sociale huurwoningen verkopen
Nieuwbouw van duurdere appartementen
Straten en pleinen opknappen
Oude haven-, industrie- en spoorterreinen verbouwen tot woonwijken
Nieuwbouw aan de rand van de stad (Vinex-wijken)
De stad wordt verbouwd
2 STEDEN / WERELD / 2.6 NEDERLAND KLAAR VOOR DE TOEKOMST? /
Wat waren de gevolgen voor de stad van deze herstructurering?
toename aantal woningen
wijken kregen mooier uiterlijk
stijging huizenprijzen
komst mensen met hoger inkomen
meer hoogwaardige voorzieningen
Voor wie is er hierdoor minder plek in de stad?
Nieuwkomers of mensen met een laag of middeninkomen.
Voor deze mensen bouwt men:
nieuwbouwprojecten in stedelijke regio’s.
Gevolgen herstructurering
2 STEDEN / WERELD / 2.6 NEDERLAND KLAAR VOOR DE TOEKOMST? /
Waarom moeten steden in de toekomst verduurzamen?
Zodat ze een fijne omgeving zijn om
in te wonen en te werken.
Hoe proberen steden te verduurzamen?
ontmoedigen autogebruik
aanleggen groenvoorzieningen
verduurzamen oude woningen
Verduurzamen van steden
2 STEDEN / WERELD / 2.6 NEDERLAND KLAAR VOOR DE TOEKOMST? /
Hoe wordt hier de stad duurzamer gemaakt?
Door de aanleg van bomen, die zorgen bijv. voor meer rust.
In de praktijk
3 STEDEN / WERELD / IN VOGELVLUCHT
Kijkplaat
