Les 3_Basisattitudes_Basisvaardigheden

Mondelinge communicatie ·

Les 2: Basisattitudes

Basisvaardigheden

1 / 45
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 45 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Mondelinge communicatie ·

Les 2: Basisattitudes

Basisvaardigheden

Ter herinnering

Wat hier verteld wordt, blijft hier.

Je deelt alleen wat je wilt delen. "Pas" mag altijd.

Fouten maken is de bedoeling: we oefenen.

Feedback gaat over gedrag, niet over de persoon.

Mondelinge communicatie ·

Basisattitudes in communicatie

Empathie · Acceptatie · Congruentie · Duidelijkheid

Vandaag: basisattitudes

Basisattitudes:

  • Empathie

  • Acceptatie

  • Congruentie

  • Duidelijkheid

Begrepen of niet?

Denk aan een moment waarop je je echt begrepen voelde door iemand. En aan een moment waarop je je helemaal niet begrepen voelde.

Een vriend, een ouder, een leerkracht, een collega, een verkoper...

Wat deed die persoon precies? Wat liet hij na?

1' Stil nadenken

5' Vertel elkaar beide verhalen in duo's

2' Schrijf elk gedrag op een post-it

Geholpen

Niet geholpen

Eén gedrag per post-it: gele voor wat hielp, roze voor wat niet hielp.

Vier basisattitudes

Empathie

Je inleven in het referentiekader van de ander en tonen dat je hem begrijpt.

Acceptatie

De ander aanvaarden zoals hij is, ook als je niet al zijn gedrag goedkeurt.

Congruentie

Echt zijn: je woorden en je lichaamstaal kloppen met wat je denkt en voelt.

Duidelijkheid

Klaar en duidelijk zeggen wat je bedoelt en wat je verwacht.

Blok 1

Empathie

Meevoelen vanuit het referentiekader van de ander

1. Empathie

Medelijden, sympathie of empathie?

Je vriend is gebuisd voor een examen waarvoor hij hard gestudeerd had.

Medelijden

Je kijkt van bovenaf naar de ander.

"Och, zo erg. Dat is echt zielig."

Sympathie

Je reageert vanuit je eigen gevoel of oplossing.

"Dat had ik vorig jaar ook. Gewoon in augustus opnieuw doen."

Empathie

Je stemt af op wat de ander beleeft.

"Je had er echt hard voor gewerkt, hè. Dat is zuur."

Empathie is...

wel

  • Oprecht geïnteresseerd zijn

  • Meevoelen, maar afstand bewaren

  • Begrip opbrengen

  • Het referentiekader van de ander krijgt voorrang

  • Betekenis zoeken vanuit de binnenkant van de ander

niet

  • Akkoord gaan

  • Medelijden

  • Meegaan in emotionaliteit

  • Je vereenzelvigen met de ander

Gevoelswoordenrace

Boos

Bang

Verdrietig

Blij

Elk groepje krijgt één gevoel.

Schrijf in 2 minuten zoveel mogelijk nuances op.

Bijvoorbeeld bij boos: geïrriteerd, gefrustreerd, verontwaardigd, gekwetst...

Het groepje met de meeste bruikbare woorden wint.

Twee vaardigheden

Parafraseren

De inhoud in je eigen woorden teruggeven.

"Als ik je goed begrijp, ..."

"Je bedoelt dat ..."

"Dus eigenlijk ..."

Gevoelsreflectie

Het gevoel benoemen dat je opvangt.

"Je klinkt ..."

"Ik merk dat je ..."

"Dat lijkt je echt ... te maken."

Nog even niet: advies geven, een oplossing zoeken, je eigen verhaal vertellen.

Luistertrio's

Verteller

Trekt een vertelkaart en vertelt de situatie. Vertelt niet meteen alles.

Luisteraar

Eerste 3 minuten: alleen parafraseren en gevoelens reflecteren. Daarna: open vragen.

Observator

Vult het kijkformulier in en houdt de tijd bij. Geeft 2 tops en 1 tip.

3 rondes × 7'

iedereen speelt elke rol

5' gesprek + 2' feedback

eerst verteller, dan observator, dan luisteraar

Ronde 1 en 2: eigen leven

Ronde 3: klant in je studentenjob

Hoe was dat?

Wat was het moeilijkst?

Wanneer kwam het eigenlijke verhaal naar boven?

Merkte je in ronde 3 een verschil tussen een vriend en een klant?

Wie zich begrepen voelt, vertelt meer.

Bij een vriend, en later ook bij een gebruiker aan de balie.

Blok 2

Acceptatie

De persoon aanvaarden, ook als je zijn gedrag niet goedkeurt

Stellingenlijn

Akkoord

Niet akkoord

1. Ga op de lijn staan waar jouw mening ligt. Tussenposities mogen.

2. Leg uit waarom je daar staat.

3. Overtuigt iemand je? Dan mag je verschuiven.

Stelling 1

Wie in een groepswerk niets doet, verdient een lager cijfer dan de rest.

Akkoord ← Kies je plek op de lijn → Niet akkoord

Stelling 2

Je kunt iemand aanvaarden en toch zijn gedrag afkeuren.

Akkoord ← Kies je plek op de lijn → Niet akkoord

Stelling 3

Als iemand onbeleefd is tegen jou, hoef jij niet meer vriendelijk te blijven.

Akkoord ← Kies je plek op de lijn → Niet akkoord

Stelling 4

Iemand die altijd te laat komt, heeft gewoon geen respect voor anderen.

Akkoord ← Kies je plek op de lijn → Niet akkoord

Stelling 5

Een klant is koning, ook als hij ongelijk heeft.

Akkoord ← Kies je plek op de lijn → Niet akkoord

Persoon en gedrag

Gedrag

wat je ziet

Gevoelens, behoeften, achtergrond

stress, schaamte, problemen thuis, zich buitengesloten voelen

Acceptatie

De persoon aanvaarden zoals hij is. Over gedrag mag je een grens stellen.

Oordeel: "Ze is egoïstisch."

Beschrijving: "Ze heeft drie weken haar deel niet ingediend."

Pseudoacceptatie: doen alsof je geïnteresseerd bent. Dat is niet congruent, en de ander voelt het haarfijn aan.

Oordelen herschrijven

In duo's: herschrijf elk oordeelkaartje in twee stappen.

Oordeel

"Mijn kotgenoot is een luiaard."

1. Wat zie ik concreet?

Zijn afwas staat sinds maandag in de gootsteen, en hij zette deze maand de vuilniszak niet buiten.

2. Wat kan eronder zitten?

Examenstress, de afspraken niet kennen, het thuis nooit hoeven doen, zich niet thuis voelen.

Toets: zou een camera dit zo filmen? Dan is het een beschrijving. Zo niet, zit er nog een oordeel in.

Oordeelkaartjes

1

“Mijn kotgenoot is een luiaard.”

2

“Die medestudent denkt dat hij beter is dan wij.”

3

“Mijn broer is gewoon egoïstisch.”

4

“Die klant is een zeur.”

5

“Mijn baas in de winkel heeft geen interesse in zijn personeel.”

6

“Die docent heeft het op mij gemunt.”

7

“Mijn groepsgenoot is onbetrouwbaar.”

8

“Die buren zijn asociaal.”

Per kaartje: 1. Wat zie ik concreet? 2. Wat kan eronder zitten?

Pauze

15 minuten

Blok 3

Congruentie

Binnenkant en buitenkant kloppen met elkaar

Wat bedoelt hij echt?

"Nee hoor, ik ben helemaal niet boos."

+ gekruiste armen, kortaf toontje

"Wauw, wat een leuk cadeau."

+ geforceerde glimlach

"Neem gerust je tijd."

+ kijkt op zijn gsm naar het uur

"Ik vind het echt een goed idee."

+ vlakke stem, geen oogcontact

Wat geloof je: de woorden of de lichaamstaal?

Congruentie

Binnenkant

gevoelens, gedachten

=

Buitenkant

woorden, lichaamstaal

Je doet je niet anders voor dan je bent. Wie dat wel doet, wordt vroeg of laat doorprikt.

Selectieve congruentie

Alles wat je zegt, klopt.

Maar je hoeft niet alles te zeggen wat je denkt.

Echt zijn betekent niet: alles eruit gooien.

Eén situatie, drie reacties

Een baliemedewerker is doodmoe. Een bezoeker vraagt of hij even kan helpen met de catalogus.

Congruent

"Ik ben eerlijk gezegd doodop, maar ik help u graag."

Hij zegt alles wat hij voelt.

Selectief congruent

Rustig en vriendelijk: "Natuurlijk, laat eens zien."

Hij verzwijgt zijn vermoeidheid, maar speelt geen toneel.

Incongruent

Zuchtend, vlakke stem: "Ik doe dat met véél plezier!"

Woorden en lichaamstaal spreken elkaar tegen.

Selectief congruent = de waarheid, maar niet de hele waarheid.

Incongruent = iets anders tonen dan de waarheid.

Binnen- en buitenstem

Spreker

Voert het gesprek.

Gesprekspartner

Speelt de vriend, de ouder, de baas...

Binnenstem

Staat achter de spreker en fluistert wat die echt denkt of voelt.

Ronde 1 · 3'

Beleefd maar vals: vriendelijke woorden, niets van de binnenstem laten merken.

Ronde 2 · 3'

Echt: laat op een gepaste manier iets van de binnenstem horen, met een ik-boodschap.

Bespreek: welke versie kwam geloofwaardiger over? Wissel dan van rol en trek een nieuwe kaart.

Blok 4

Duidelijkheid

Durven zeggen waar het op aankomt

Energizer

Ga op volgorde van je voornaam staan,

van A tot Z.

Zonder te praten.

Je hebt 30 seconden.

Rug aan rug

Ronde 1 · 3'

A beschrijft een figuur. B tekent en mag niets vragen of zeggen.

Ronde 2 · 3'

Nieuwe figuur, rollen gewisseld. B mag nu wel vragen stellen.

Vergelijk met het origineel

  • Welke ronde leverde het beste resultaat op? Waarom?

  • Welke woorden waren onduidelijk? ("een beetje naar links", "zo'n vorm")

  • Wat deed de beschrijver die het goed deed?

Een duidelijke boodschap is...

1

Concreet

wat, wie, waar, wanneer

2

Eén boodschap tegelijk

geen drie vragen in één zin

3

Direct

zeg wat je vraagt, draai er niet rond

4

Een grens met een reden

wat niet kan, waarom, en wat wel kan

5

Gecheckt

"Is het duidelijk?"

Openheid en transparantie

Rond de pot draaien:

"Er is heel wat te doen in de stad vanavond."

Duidelijk:

"Ga je vanavond mee naar de stad?"

Duidelijk zijn vraagt moed: de ander kan nee zeggen.

Van vaag naar helder

Vaag

"Kan iedereen een beetje meehelpen met de afwas?"

Helder

"Zullen we elke avond afwassen voor 22 uur, met een beurtrol? Maandag Sara, dinsdag Tom, woensdag ik. Zondag maken we samen het schema."

In duo's

  1. Herschrijf drie vage boodschappen met de vijf kenmerken.

  2. Hou ze respectvol: duidelijk is niet hetzelfde als bot.

  3. Speel er één uit. Duim omhoog als ze duidelijk én respectvol is.

Integratie

Naar het werkveld

De brug naar het werkveld

Bibliotheek

de balie, de leeszaal

Archief

bezoekers, onderzoekers

Documentbeheer

collega's, afdelingen

De attitudes blijven dezelfde.

Wat verandert er volgens jou?

Fishbowl

medewerker

gebruiker

Twee spelers in het midden

een medewerker en een gebruiker of collega

Tikken

Heb je een beter idee? Tik de medewerker op de schouder en neem over.

De gebruiker blijft

tot het einde van de casus dezelfde persoon

Observeren

Iedereen in de kring let op één attitude (zie je kaart).

Casussen

De boete

Een gebruiker is boos over een boete van €12 voor een boek dat hij zeker heeft teruggebracht.

Het dossier dat niet mag

Iemand wil het dossier van zijn overleden moeder inkijken, maar dat valt onder een inzagebeperking.

De weigerende collega

Een afdelingshoofd vindt het nieuwe documentbeheersysteem tijdverlies.

De ongeruste burger

Na een datalek wil een burger weten welke gegevens over hem bewaard worden.

Slecht nieuws

Het archiefstuk dat een onderzoeker nodig heeft, is beschadigd bij een waterlek.

Eigen casus

Een situatie uit je eigen werk of stage.

Eén ding dat ik meeneem

Schrijf één concrete actie op die je deze week uitprobeert. Wanneer, bij wie, wat?

"Ik ga empathischer zijn."

"Als mijn kotgenoot nog eens over zijn stage klaagt, ga ik eerst parafraseren voor ik advies geef."

Rondje: iedereen leest zijn actie voor, zonder commentaar.

Waar sta jij: het groeiportfolio

Empathie

Acceptatie

Congruentie

Duidelijkheid

Hier voel ik me sterk

Hier wil ik groeien

Plak in elk vak een stip.

Welke oefening moet zeker blijven? Welke mag eruit?

Eén oefenpunt

Kies de attitude met een oranje stip die je het meest onzeker maakt. Schrijf één concrete oefensituatie op voor deze week: wanneer, bij wie, wat?

"Ik ga duidelijker zijn."

"Als ik op mijn werk een vakterm gebruik, leg ik die meteen uit in gewone taal."

Groeiportfolio: opdracht 2

Uit de les

Wat ik vaststel

De tabel: inschatting, concreet voorbeeld en effect per attitude.

je stippen en de rollenspelen van vandaag

Waar dit vandaan komt

Op welke observatie baseer je dit?

de rollenspelen en de feedback van je medestudenten

Wat dit betekent

Je sterkste en je meest onzekere attitude, met concreet gedrag.

je groene en je oranje stippen

Wat ik hiermee doe

Een concrete oefensituatie tegen volgende les.

je post-it

Terugblik

Je aandachtspunt uit opdracht 1 en je leerdoellogboek.

thuis

Geen inschatting achter je bureau: elk voorbeeld is iets wat echt gebeurd is.

Van valkuil naar empathie

"Mijn stagementor zegt nooit iets. Ik weet niet eens of ik het goed doe."

Valkuil

"Geen nieuws is goed nieuws."

Te snel een oplossing

"Vraag gewoon om een gesprek."

Empathisch

"Je werkt hard, maar je hebt geen idee waar je staat. Dat maakt je onzeker, zeker omdat er zoveel van afhangt. Hoe lang loop je al met dat gevoel?"

Waarom werkt het derde antwoord beter?

Zo werk je

1

Lees de kaart

A leest voor- en achterkant. B ziet de kaart niet.

2

Speel de uitspraak

A zegt de zin hardop, met de emotie van de achterkant.

3

Denk eerst na

B noteert: wat voelt hij? Wat heeft hij nu nodig van mij?

4

Antwoord

B antwoordt in 2 à 3 zinnen.

5

Evalueer in stilte

A vult stil het formulier van B in. Dan pas praten.

6

Wissel

Nieuwe kaart, andere rol. Iedereen antwoordt 3 keer.

Een goed antwoord...

geeft in eigen woorden terug wat er gebeurde

benoemt het gevoel

geeft (nog) geen advies, oplossing of eigen verhaal

nodigt uit om verder te vertellen