2.1 Communicatie en media
Communicatie en media
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
Communicatie en media
Open met herkenning: leerlingen gebruiken elke dag media en communiceren constant, vaak zonder erover na te denken. Deze les maakt dat zichtbaar met voorbeelden uit hun eigen leefwereld.
Dit ga je leren
Ik kan uitleggen wat communicatie is, de onderdelen van het communicatiemodel benoemen en voorbeelden geven van massacommunicatie en massamedia.
Deze slide heeft geen instructies
Welke manier gebruik jij het meest om te communiceren?
Gebruik dit als start van de les. Verwachte woorden: WhatsApp, Snapchat, TikTok, bellen, praten, gamen, Instagram. Vraag kort door: is dat met woorden, zonder woorden of allebei?
Wat is communicatie?
Communicatie is het doorgeven van informatie.
Dat kan met woorden en zonder woorden.
Je communiceert dus als je praat, appt, belt, kijkt, lacht of een emoji stuurt.
Houd het simpel: communicatie gaat altijd om informatie die van de ene persoon naar de andere gaat. Maak de koppeling naar dagelijks gedrag: praten, appen, gamen, social media.
Verbaal en non-verbaal
Verbale communicatie: met woorden, gesproken of geschreven
Voorbeelden: praten, voicebericht, chat, sms
Non-verbale communicatie: zonder woorden
Voorbeelden: gezichtsuitdrukking, houding, handgebaar, knipoog, emoji
Benadruk dat emoji's en lichaamstaal ook betekenis geven. Leerlingen denken bij communicatie vaak alleen aan praten.
Communicatie gebeurt altijd
Ook zonder te praten geef je iets door.
Een boze blik, duim omhoog of lachende emoji laat zien wat je bedoelt.
Non-verbale communicatie maakt een boodschap vaak duidelijker.
Je kunt als voorbeeld noemen dat hetzelfde appje anders overkomt met of zonder emoji. Zo zien leerlingen waarom non-verbaal belangrijk is.
Herkenbare voorbeelden
Je zegt: "Ik kom eraan" → verbaal
Je steekt je duim op → non-verbaal
Je stuurt 😂 of 👍 in WhatsApp → non-verbaal
Je vertelt in de klas iets hardop → verbaal
Vaak gebruik je verbaal en non-verbaal tegelijk
Laat leerlingen zien dat communicatie meestal gemengd is: woorden, toon en houding samen.
Welke situatie is non-verbale communicatie?
een duim omhoog
een voicebericht
een chatbericht
hardop praten
Controleer of leerlingen zien dat non-verbaal zonder woorden is. Voicebericht, chatbericht en hardop praten zijn verbaal.
Maak de tekst compleet
Communicatie is het doorgeven van informatie. Dat kan verbaal met woorden of non-verbaal zonder woorden, zoals met een emoji of een handgebaar.
De drie kernwoorden uit dit blok zijn informatie, verbaal en non-verbaal.
Het communicatiemodel
Het communicatiemodel laat zien hoe communicatie werkt.
Er zijn vier belangrijke onderdelen:
zender
ontvanger
boodschap
medium of middel
Gebruik steeds dezelfde termen. Noem dat 'medium' en 'middel' hier hetzelfde betekenen: de manier waarop de boodschap verstuurd wordt.
Wie doet wat?
Zender: stuurt de boodschap
Ontvanger: krijgt de boodschap
Boodschap: de informatie zelf
Medium/middel: waarmee je de boodschap verstuurt, zoals een gesprek, telefoon of app
Laat leerlingen steeds zoeken: wie stuurt, wie ontvangt, wat wordt gezegd, en via welk middel? Dat is de kern van dit blok.
Voorbeeld: een appje sturen
Situatie: jij stuurt een vriend een WhatsApp-bericht.
Zender: jij
Ontvanger: je vriend
Boodschap: "Kom je online gamen?"
Medium: WhatsApp op je telefoon
Werk dit voorbeeld langzaam uit. Daarna kun je kort nog een tweede voorbeeld mondeling noemen, zoals een docent die iets uitlegt in de klas.
Je kunt beide zijn
Bij online contact ben je vaak zender én ontvanger.
Je leest een bericht van iemand anders en stuurt daarna zelf iets terug.
In een chat wisselen zender en ontvanger steeds van rol.
Dit helpt bij het verschil tussen een eenmalige boodschap en een gesprek. Koppel aan appgroepen, Snapchat of gamen met voicechat.
Wat is in dit voorbeeld het medium?
de vriend
het bericht
de zender
Sluit aan op het voorbeeld van slide 8: jij stuurt een vriend een WhatsApp-bericht. Het medium is waarmee je de boodschap verstuurt.
Vul de juiste woorden in
Bij communicatie stuurt de zender een boodschap. De ontvanger krijgt die boodschap. Het medium is bijvoorbeeld een gesprek, telefoon of app.
Laat leerlingen de drie rollen goed uit elkaar houden: wie stuurt, wie krijgt en waarmee gaat het bericht.
Wanneer ben jij online zender én ontvanger?
Goede antwoorden noemen een herkenbare online situatie waarin een leerling eerst iets ontvangt en daarna zelf iets stuurt, zoals WhatsApp, Snapchat, gamen met chat of reageren op social media.
Wat is massacommunicatie?
Massacommunicatie is communicatie van één zender naar veel ontvangers tegelijk.
De boodschap is bedoeld voor een grote groep mensen, niet voor één persoon.
Benadruk het verschil met persoonlijk contact. Bij massacommunicatie kennen zender en ontvangers elkaar vaak niet persoonlijk.
Wat zijn massamedia?
Massamedia zijn middelen waarmee massacommunicatie wordt verspreid.
Voorbeelden:
televisie
radio
krant
nieuwswebsite
YouTube
TikTok
Netflix
Leg uit dat platforms zoals TikTok en YouTube ook massamedia kunnen zijn als een maker veel mensen tegelijk bereikt.
Persoonlijk of massaal?
Een appje naar één vriend → persoonlijke communicatie
Een video van een creator met duizenden kijkers → massacommunicatie
Een gesprek thuis → persoonlijke communicatie
Journaal op tv → massacommunicatie
Gebruik het contrast 1-op-1 tegenover 1-naar-veel. Dat onderscheid moeten leerlingen aan het eind kunnen maken.
Waarom is dit belangrijk?
Media bepalen vaak wat je ziet en hoort.
Via massamedia krijgen veel mensen tegelijk nieuws, meningen, entertainment en reclame.
Daarom hebben media invloed op wat mensen weten en denken.
Blijf binnen maatschappijleer: focus op invloed van media op informatie en meningsvorming, zonder te diep in mediawijsheid of nepnieuws te duiken.
Welke situatie is massacommunicatie?
een gesprek thuis
een appje naar je vriend
het journaal op tv
een chat in de klas
Massacommunicatie is van één zender naar veel ontvangers tegelijk.
Maak de tekst compleet
Bij massacommunicatie gaat een boodschap van één zender naar veel ontvangers tegelijk. massamedia zijn middelen zoals tv, krant, YouTube en TikTok om veel mensen te bereiken.
Controleer of leerlingen het verschil kennen tussen het proces (massacommunicatie) en de middelen (massamedia).
Wat ga jij uit deze les onthouden?
Reflectievraag zonder fout of goed. Laat leerlingen één concreet lesonderdeel noemen, bijvoorbeeld non-verbaal, zender/ontvanger of massacommunicatie.
Welk voorbeeld hielp jou het meest vandaag?
Gebruik antwoorden om te zien wat werkte: voorbeelden, WhatsApp-situaties, uitleg van woorden, quizvragen of klassengesprek.
Belangrijke woorden
communicatie - het doorgeven van informatie
verbale communicatie - communiceren met woorden, gesproken of geschreven
non-verbale communicatie - communiceren zonder woorden, zoals met lichaamstaal of emoji
zender - degene die een boodschap stuurt
ontvanger - degene die een boodschap krijgt
boodschap - de informatie die wordt doorgegeven
medium/middel - de manier of het hulpmiddel waarmee je communiceert
Deze slide heeft geen instructies
Belangrijke woorden
communicatiemodel - een eenvoudig model dat laat zien hoe communicatie werkt
massacommunicatie - communicatie van één zender naar veel ontvangers tegelijk
massamedia - media waarmee een grote groep mensen tegelijk wordt bereikt
Deze slide heeft geen instructies
