2026 Ontstaan en etiologie

8 principes van TCM

Traditionele Chinese
Geneeswijzen (TCM)
& Acupunctuur

1 / 65
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 65 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

8 principes van TCM

Traditionele Chinese
Geneeswijzen (TCM)
& Acupunctuur

De 8 Principes (Ba Gang)

De Pilaren van TCM

  • Yin en Yang

De fundamentele polariteit van het lichaam.

  • Extern en Intern

Geeft de locatie van een aandoening aan.

  • Koud en Warmte

Beschrijft de aard van een aandoening.

  • Deficiëntie en Exces

Weerspiegelt de toestand van Qi en bloed.

De 8 principes vormen de kern van de TCM-diagnostiek en worden gebruikt om ziektepatronen
te herkennen, wat samen een volledig beeld geeft van de gezondheidstoestand van een patiënt.

De 4 Paren van de 8 Principes

  1. Extern (Biao) vs. Intern (Li)

  2. Hitte (Re) vs. Koude (Han)

  3. Exces (Shi) vs. Leegte (Xu)

  4. Yang vs. Yin

Deze 4 paren van tegengestelde condities geven samen een
volledig beeld van de gezondheidstoestand van de patiënt.

Elk paar belicht verschillende aspecten van de gezondheid.     

Externe vs. Interne Patronen (Biao vs. Li)

Inzicht in de ernst van de ziekte voor een effectieve behandeling = belangrijk naar behandeling toe

Externe Patronen (Biao)

Beïnvloedt oppervlakkige lagen: huid, spieren, meridianen.
Gekenmerkt door koorts, koude rillingen, afkeer van kou en een
oppervlakkige pols. De behandeling richt zich op het vrijmaken
van het oppervlak en het opwekken van transpiratie.  

Interne Patronen (Li)

Beïnvloedt diepe structuren: darmen en organen. De kenmerken
variëren sterk, afhankelijk van het specifieke patroon. De behandeling
bestaat uit het harmoniseren van het inwendige door middel van
verkoelende, verwarmende, versterkende of drainerende methoden.  

Extern vs. Intern Patroon

Een fundamenteel onderscheid in TCM

Extern Patroon (Biao)

Kortdurend

Acuut begin met milde initiële ernst.

Veroorzaakt door Externe Pathogene Factoren
(EPF), trauma of voeding, en beïnvloedt
oppervlakkige lagen zoals huid, spieren en
meridianen.

Intern Patroon (Li)

Langdurig

Chronisch begin met graduele ontwikkeling en
diepere ernst.

Veroorzaakt door emoties, overwerk,
doorgedrongen EPF of interne factoren, en
beïnvloedt interne organen (Zang-Fu).

Extern vs. Intern Patroon

Een fundamenteel onderscheid in TCM

Extern Patroon (Biao)

Typische kenmerken zijn:

Koorts en rillingen

Afkeer van koude

Lichaamspijn en nekpijn

Oppervlakkige pols

Vaak in combinatie met hoofdpijn,
neusverstopping, loopneus, keelpijn...

Intern Patroon (Li)

Onmogelijk om een aantal typische kenmerken
te noteren omdat er verschillende soorten
interne patronen zijn. 

Denk maar aan Milt Qi leegte, Nier Yang leegte,
Lever Qi stagnatie, Damp, Hart Yin leegte...

Hitte vs. Koude (Re vs. Han)

Principe om de natuur van een ziekte te differentiëren

Koude Patronen (Han)

Verminderen functie en beweging.

Worden geassocieerd met:  

Exces Yin (volle koude)  

Yang leegte (lege/ valse koude)    

Hitte Patronen (Re)

Versnellen functie en beweging.

Worden geassocieerd met:  

Exces Hitte (volle hitte)  

Yin leegte (lege/ valse hitte)    

Hitte en Koude: Symptomen

Koude Patronen

Typische kenmerken zijn:

Afkeer van koude, voorkeur voor warmte

bleek gezicht

koude ledematen

helder dun slijm

veel heldere urine

waterige diarree

bleke tong met wit beslag

trage pols.

Hitte Patronen

Typische kenmerken zijn:

Afkeer van hitte, voorkeur voor koude

koorts, warmte

geel dik slijm

gele urine

constipatie

rode tong met geel beslag

snelle pols.

Hitte en Koude: Behandeling

Behandeling Koude

Verwarm het lichaam

Elimineer koude

Versterk Yang

Bevorder Qi- en bloedcirculatie.

Behandeling Hitte

Koel de hitte

Versterk Yin

Bevorder circulatie van lichaamsvloeistoffen.

Hitte en Koude: Transformaties en Combinaties

Koude kan transformeren in
Hitte

Bijvoorbeeld wanneer een verkoudheid
verergert.

= Transformatie van externe koude tot
hitte, nadat de koude dieper in het
lichaam binnen gedrongen.      

Symptomen zetten zich om naar
koorts, warmte, keelpijn

Gelijktijdige Hitte en Koude

Hitte en koude kunnen tegelijkertijd
voorkomen, op verschillende niveaus of
in verschillende gebieden.

Combinaties van Hitte en
Koude

vb. Externe koude en interne hitte
tegelijkertijd aanwezig    
Lever hitte + EPF wind-koude

vb. Externe hitte + interne koude.         
Nier Yang leegte + EPF wind-hitte 

 vb. Interne koude + intern hitte   
Milt Yang leegte + lever vuur

Exces vs. Leegte (Shi vs. Xu)

Een Cruciaal Onderscheid voor Diagnose en Behandeling

Exces (Shi)

Overmaat aan Qi, Bloed of pathogene factoren.

Kenmerken: acute pathogene factoren, stagnatie, scherpe pijn,
sterke pols.

Leegte (Xu)

Tekort of zwakte.

Kenmerken: chronische aard, minder uitgesproken
symptomen, vermoeidheid, zwakke pols.

Leegte Patronen (Xu)

Kenmerken en Behandeling

Kenmerken

Chronisch

Minder uitgesproken symptomen (dof, zeurend)
met algemene zwakte en vermoeidheid.
Kenmerkend is een zwakke pols en een bleke
of rode tong met weinig beslag.

Behandeling

Het versterken van de deficiëntie en het
herstellen van de balans door verwarmen van
Yang, boosten van Qi, verrijken van Yin en
voeden van Bloed.

De behandeling is gericht op het versterken van de vitale energie en het herstellen van de interne harmonie.

Leegte Patronen: Voorbeelden

Verschillende typen leegte patronen

Qi leegte

Symptomen zoals een bleek
gezicht, zwakke stem en
vermoeidheid.

Yang leegte

Gekenmerkt door een
koudegevoel, koude
extremiteiten en spontaan
zweten.

Yin leegte

Vaak voorkomende
symptomen zijn hitte in de
handpalmen, nachtzweten en
een droge mond.

Bloed leegte

Manifesteert zich door een
bleek gezicht/lippen, slecht
geheugen en duizeligheid.

Exces Patronen (Shi)

  • Kenmerken

Tekenen van pathogene factoren die Qi-flow blokkeren (stagnatie).

Acute aard met uitgesproken symptomen zoals scherpe pijn, agitatie, en
hitte.

Kenmerkt zich door sterke polsen en een dik/geel tongbeslag.

  • Behandeling

Het exces draineren en de pathogene factor verdrijven.

Exces Patronen: Voorbeelden

  • Qi stagnatie

Opgeblazen gevoel, pijn erger bij druk.

  • Bloedstase

Stekende pijn, paarse lippen, paarse tong.

  • Damp/Slijm

Zwaartegevoel, spierpijn, vettig tongbeslag.

  • Hitte/Vuur

Warmtegevoel, rood gezicht, gele tongbeslag.

Yin en Yang: Fundamentele Principes

De Basis van Traditionele Chinese Geneeskunde

  • Yin

Koud, leegte, intern, rust, koelte, vocht.

  • Yang

Warm, exces, extern, beweging, activiteit, energie.

Yin en Yang vormen de meest fundamentele indeling in de TCM. Ze representeren tegengestelde
maar complementaire krachten die de basis vormen voor alle verschijnselen.

Yin en Yang: Karakteristieken

Vergelijking van typische kenmerken

Yin Eigenschappen

Yang Eigenschappen

Lethargisch, minder actief

Energie, hyperactief

Bleek gelaat

Rood, blozend gelaat

Mager, licht of zacht, mollig

Robuust, zwaar, dun/ gespannen

Zwakke stem

Luide opdringerige stem

Dikwijls ziek

Weinig ziek

Koud gevoel, vreest koude

Warm gevoel, vreest warmte

Combinaties van de 8 Patronen

  • Exces Hitte

Combinaties waarbij er sprake is van
overmatige hitte.

  • Exces Koude

Combinaties waarbij er sprake is van
overmatige koude.

  • Hitte Deficiëntie (Lege Hitte)

Combinaties met kenmerken van lege hitte.

  • Yin leegte

Combinaties waarbij er sprake is van Yin
leegte

  • Yang leegte

Combinaties waarbij er sprake is van Yang
leegte

  • Koude Deficiëntie (Lege Koude)

Combinaties met kenmerken van lege koude.

  • Externe Hitte

Combinaties waarbij externe factoren een rol
spelen.

  • Externe Koude

Combinaties waarbij externe factoren een rol
spelen.

  • Interne Hitte

Combinaties waarbij interne factoren een rol
spelen.

  • Interne Koude

Combinaties waarbij interne factoren een rol
spelen.

In de praktijk komen de 8 principes vaak in combinaties voor.

Externe Hitte - Interne Hitte

  • Externe hitte

=  Acute EPF wind-hitte

Milde afkeer van koude (rillingen)

Geen afkeer van Wind

Sterke koorts 
Zweten 
Dorst

Keelpijn

Ophoesten van dik geel slijm

Algemene hitte symptomen

Normale of rode tong met dun, geel beslag

Oppervlakkige – snaar – kloppende pols             

  • Interne Hitte

Intern hitte kan je nog een opsplitsen in lege hitte of volle
hitte

 Meer chronisch

Altijd warm hebben

Geen afkeer van wind

Constipatie (hard, droog)

Grote dorst

Volledig rood gezicht

Gele, schaarse urine

Algemene hitte symptomen

Rode tong met dik, geel beslag

Kloppende – sterke – snelle pols

Externe Koude - Interne Koude

  • Externe Koude

=  Acute EPF Wind-Koude

Afkeer van koude (rillingen)

Milde koorts

Weinig zweten

Beetje dorst

Hoofdpijn en algemene spierpijn

Loopneus met heldere, waterige afscheiding

Ophoesten van dun, waterig slijm

Algemene koude symptomen

Normale tong met dun, wit beslag

Oppervlakkig – gespannen – zeer dunne pols           

  • Interne Koude

Intern Koude kan je nog een opsplitsen in lege Koude of volle
Koude

Chronisch

Gradueel begin

Bleek gelaat

Algemene koudegevoel, koude handen en voeten

Geen dorst of dorst naar warme dranken

Stekende pijn, beter bij warmte, erger bij koude

Slapen in opgekrulde positie

Abdominale pijn, beter bij warmte

Frequent en heldere urine

Algemene koude symptomen

Normaal + dik, wit tongbeslag

Diep – zeer dun – gespannen pols            

Exces Hitte - Lege Hitte

  • Exces Hitte = Volle Hitte

Helemaal rood gelaat

Grote dorst met voorkeur voor koude dranken

Bittere smaak

Hele dag een warmtegevoel

Erge onrust en agitatie

Constipatie

Abdominale pijn

Veel bloedingen

Rusteloze slaap met veel dromen

Tong: Rood + geel beslag

Pols: Kloppend – sterk  – snel            

  • Lege Hitte = Deficiënte Hitte

Blos op wangen

Drinken met kleine slokjes (warm/koud)  

Geen bittere smaak

In namiddag of avond een warm gevoel

Vage onrust en agitatie

Droge ontlasting

Geen abdominale pijn

Weinig bloedingen

Regelmatig wakker worden of vroeg ontwaken

Tong: Rood zonder beslag
Pols:  Oppervlakkig – kloppend – weg bij druk      

Exces Koude - Lege Koude

  • Exces Koude = Volle Koude

Koudegevoel met rillingen, koude ledematen

Acute pijn, erger bij druk,

Spasme door koude, beter bij warmte

Abdominale pijn beter na stoelgang

Tong: Normaal of bleke tong + dik, nat en wit tongbeslag
Pols: Diep – traag -  extreem dun              

  • Lege Koude = Deficiënte Koude

Koudegevoel, koude ledematen

Dof, zeurende pijn beter bij druk en warmte  

Abdominale pijn erger na stoelgang

Tong: Bleek - dun, nat en wit tongbeslag  

Pols: Dun – traag – diep – weg bij druk      

Praktijkvoorbeeld 1: Hoofdpijn

Analyse van een casus met hoofdpijnklachten

  • Patiëntprofiel

Vrouw van 50 jaar met sinds haar 18e kloppende hoofdpijn.

  • Symptomen

Hoofdpijn zit meestal aan de rechter slaap, kloppend van karakter. De
hoofdpijn gaat gepaard met troebel zicht

Andere klachten:

nekspanning, irritatie, onregelmatige menstruatie met kleine klonters, PMS

Tong: rode en lichtpaars tong, roder aan de zijkanten

Pols:  snaar in linker guan positie

Praktijkvoorbeeld 1: Hoofdpijn

Analyse van een casus met hoofdpijnklachten

  • Wat is de hoofdklacht?

Hoofdpijn

  • Extern of intern?

Intern

  • Koude of Hitte?

Hitte

  • Exces of deficiëntie?

Exces

  • Yin of Yang?

Yang

Diagnose: Opstijgende Lever Yang met onderliggende Lever Qi stagnatie.

Praktijkvoorbeeld 2: Menopauze Klachten

Een 52-jarige vrouw in de overgang

  • Patientprofiel

52-jarige vrouw

  • Symptomen

Sinds 1 jaar in de overgang. Ze heeft heel veel last van vapeurs en wordt
veel wakker s’ nachts badend in het zweet, heeft het warmer dan voor de
menopauze, droge vagina, droge keel en mond.

Tong: rood zonder beslag

Pols: oppervlakkig kloppend, dun en gaat weg bij druk. 

Praktijkvoorbeeld 2: Menopauze Klachten

Een 52-jarige vrouw in de overgang

  • Wat is de hoofdklacht?

Menopauze

  • Extern of intern?

Intern

  • Hitte of Koude

Hitte

  • Exces of deficiëntie

Deficiëntie

  • Yin of Yang?

Yin

De diagnose Nier Yin leegte met lege hitte verklaart de menopauzale klachten van de patiënt.

Praktijkvoorbeeld 3: Vermoeidheid

  • Patiëntprofiel

Vrouw, 30 jaar

  • Symptomen

Klaagt van fysieke vermoeidheid, koudegevoel, chronische zeurende pijn
aan lage rug, frequent en overvloedig urineren, losse stoelgang met
onverteerde stukken in.

Tong: bleek - gezwollen - nat

Pols: zwak vooral aan rechter guan en chi    

Praktijkvoorbeeld 3: Vermoeidheid

  • Wat is de hoofdklacht?

Vermoeidheid

  • Intern - extern?

Intern

  • Hitte - Koude?

(Lege) Koude

  • Exces - deficiëntie?

Deficiëntie

  • Yin - Yang?

Yin

Nier en Milt Yang leegte

Praktijkvoorbeeld 4: Buikpijn

Casuspresentatie van een 24-jarige vrouw met buikklachten

  • Patiëntprofiel

Een 24-jarige vrouw  

  • Symptomen

Acute en hevige buikpijn, gekenmerkt door krampen en losse stoelgang.
De symptomen van de patiënt vertonen verbetering bij toepassing van
warmte en na ontlasting

  • Dieetgewoonten

De patiënt consumeert een dieet rijk aan rauwkost en koude
voedingsmiddelen.

  • Tong en pols

Tong: dik, wit, vettig beslag.
Pols: diepe, dunne en gespannen pols.

Praktijkvoorbeeld 4: Buikpijn

Casuspresentatie van een 24-jarige vrouw met buikklachten

  • Wat is de hoofdklacht ?

Acute en hevige buikpijn

  • Extern - Intern?

Intern

  • Hitte - Koude 

Koude.

  • Exces - deficiëntie

Exces

  • Yin - Yang

Yin 

De combinatie van symptomen, dieet, en diagnostische bevindingen
wijst op 'Volle koude die de darmen aanvalt' (Intern, Exces, Koude, Yin).

Praktijkvoorbeeld 5: Vermoeidheid met zwaartegevoel

30-jarige man

  • Patiëntprofiel

30 jarige man

  • Symptomen

Fysiek moe met een typisch zwaartegevoel in de benen, geen eetlust,
constant slijm in neus en keel, abdominale distensie, losse stoelgang.      

  • Tong en pols

Yong: licht bleek – licht gezwollen – vettig beslag

Pols: diep – niet goed voelbaar (= blocked) in de rechter guan positie.
           De pols is ook op de andere posities diep en niet goed voelbaar.      

Praktijkvoorbeeld 5: Vermoeidheid met zwaartegevoel

30-jarige man

  • Wat is de hoofdklacht?

Vermoeidheid met zwaartegevoel

  • Extern - Intern?

Intern

  • Hitte - Koude?

/

  • Exces - Deficiëntie

Beiden

  • Yin - Yang?

Yin (damp is Yin van nature)      

Milt Qi leegte met Damp.


Ontstaan
van ziekte

LUCHT

VOEDSEL en DRANK

PRE NATALE JING

Long

Milt

Nieren

daalt

transformeert

stockeert

ZHONG QI

YING QI

WEI QI

ZHEN Qi

GU QI

YUAN QI

KONG QI

Combineert zich met Zhong Qi om Zhen Qi te
maken

Oorzaken van ziekte: fundamenten

Inzicht in de afweermechanismen van het lichaam en ziektefactoren  

Antipathogene Qi (Zheng Qi)

De natuurlijke weerstand en immuniteit van het lichaam, die zijn
aangeboren verdedigings- en herstellende vermogens
vertegenwoordigen.  

Pathogene Qi (Xie Qi)

Ziekteverwekkende invloeden, zowel extern als intern, die het
evenwicht in het lichaam verstoren.  

De Krachtverhouding: Zheng Qi vs. Xie Qi

Bepalende factoren voor gezondheid

  • Sterke Zheng Qi > Xie Qi

Het lichaam verdrijft het ziekteverwekkende agens succesvol; ziekte
wordt voorkomen.

  • Zwakke Zheng Qi < Xie Qi

Het ziekteverwekkende agens dringt binnen en verstoort de balans van
het lichaam; ziekte treedt op.

De uitkomst van de strijd tussen de vitale energie van het lichaam (Zheng
Qi) en ziekteverwekkende factoren (Xie Qi) bepaalt de gezondheid.

Zheng Xie

Zheng

Zheng

Xie

Xie

Normaal balans tussen lichaamsweerstand en EPF

Exces van EPF Insufficiëntie van lichaamsweerstand

Oorzaken van Ziekte

Een Overzicht van Etiologische Factoren

  • 6 Externe Oorzaken (Pathogene Factoren)

Factoren van buiten het lichaam die ziekte kunnen
veroorzaken, zoals micro-organismen, toxines, of fysieke
agentia.

  • 7 Interne Oorzaken (Emoties)

Emotionele factoren binnen het lichaam die onevenwicht
veroorzaken

  • Overige Oorzaken

Andere bijdragende factoren zoals trauma, rust en
beweging, Bloedstase, voeding,  interne pathogene
factoren

Zes Externe Pathogene Factoren (EPF)

  • Wind (Feng)

  • Koude (Han)

  • Zomerhitte (Shu Re)

  • Damp (She)

  • Droogte (Zao)

  • Vuur (Huo)

Dit zijn klimatologische invloeden die het lichaam kunnen binnendringen,
vooral wanneer de Wei Qi (beschermende Qi) aangetast is.

EPF Wind (Feng)

  • Kenmerken

Yang-aard, beweging, snel begin, veranderlijke symptomen, tast bovenste
delen aan. Tast huid en poriën aan. Vaak de 'gids' voor andere EPF's.  

  • Symptomen:

Lage koorts, afkeer van wind, hoofdpijn, neusverstopping, jeukende keel,
verplaatsende gewrichtspijn.

  • Pols:

Oppervlakkig, snaarvormig.

Combinaties van Wind met Andere EPF

Wind-Koude Syndroom

Kenmerken:

Uitgesproken koude-afkeer, rillingen
Pijn (met name ledematen)
Lichte koorts (of geen koorts)
Weinig zweten
 Pols: Oppervlakkig, snaarvormig, dun.

Wind-Hitte Syndroom

Kenmerken:
Uitgesproken hitte-symptomen, meer koorts
Dorst
Mogelijk snelle ademhaling
Pols: Oppervlakkig, snaarvormig, kloppend, snel.

Wind combineert zich vaak met andere factoren, wat leidt tot specifieke
syndromen met kenmerkende symptomen en polsvindingen.

EPF Koude (Han) 

  • Kenmerken:

Yin aard, stollende en stagnerende eigenschappen.  Koude valt aan en beschadigt
Yang Qi, wat leidt tot een verlies van warmte en vitaliteit. Kan na verloop van tijd of
door de reactie van het lichaam in warmte worden omgezet. Veroorzaakt vaak Bi-
syndromen (bijv. pijnlijke gewrichtsblokkade), Pijn betert bij gebruik van warmte.

  • Symptomen: 

Uitgesproken sensatie van koude, helder neusslijm, heldere urine, waterige losse
stoelgang, waterige, vaginale afscheiding, pijn aan spieren en gewrichten.    

  • Pols: 

Diep - gespannen - zeer dun

EPF Damp (She)

  • Kenmerken

Yin-aard, zwaar, kleverig, troebel, stagnerend. Beweegt naar beneden,
beïnvloedt lagere delen. Verergerd door vocht en kou. Verbeterd door
warmte en beweging.  

  • Symptomen

Gevoel van zwaarte, aanhoudende pijn, bewegingsmoeilijkheden, gebrek
aan eetlust, blok op de maag, misselijkheid, kleverige afscheidingen 

  • Tong en pols

Tong: Wit/ geel - dik - plakkerig beslag - gezwollen tong

Pols: Brede – diepe pols (= blocked / glijdende pols)

EPF Hitte (Re)

A Pathological Heat Pattern in Traditional Chinese Medicine

  • Kenmerken

Overmatige pathologische Hitte (EPF) met een Yang-karakter heeft de
neiging om op te stijgen, het Bloed en Yin te beïnvloeden en
lichaamsvloeistoffen te verbruiken.  
Opstijgende Hitte die invloed heeft op het bovenlichaam en het hoofd;
verbruikt vocht, wat leidt tot droogheid en dorst; brengt het bloed in
beroering, wat bloedingen veroorzaakt; verstoort de geest, wat zich uit in
rusteloosheid of slapeloosheid.

  • Symptomen

Hoge koorts, rood gezicht en rode ogen, dorst naar koude dranken,
donkere urine, constipatie, ontstekingen en bloedingen.  

  • Tong en pols

Tong: Rood met een geel beslag

Pols: Snel en kloppend.

EPF Zomerhitte (Shu Re)

  • Kenmerken

Yang van nature, stijgt opwaarts en verspreidt zich.

Kan Yin en lichaamsvloeistoffen aantasten, consumeert Qi wat leidt tot
vermoeidheid.

Mengt zich met Damp, vooral tijdens vochtige zomermaanden.

Komt voornamelijk in de zomer voor.

  • Symptomen

Hoge koorts, zweten, rood gelaat, afkeer van Hitte, irritatie, hoofdpijn,
weinig donkere urine, droge lippen, dorst

  • Tong en pols

Tong: rood 

Pols: Snel - kloppend

EPF Droogte (Zao)

Karakteristieken en Effecten

  • Kenmerken

Yang van nature.

Kan Yin, Bloed (Xue) en lichaamsvloeistoffen (Jin Ye) aantasten.

Beschadigt de verspreidende en dalende functie van de Longen.

Droogte geeft rimpels en lijntjes; in ernstige gevallen kunnen er cracks
ontstaan die open springen.

  • Symptomen

Droogte tekens zoals droge lippen, huid, haard, mond, keel stoelgang

Droogte kan leiden tot rimpels, lijntjes, en in ernstige gevallen tot openspringende cracks op de huid.

Constitutionele Zwakte

Constitutionele zwakte verwijst naar een aangeboren zwakte die
iemands algemene gezondheid en weerstand gedurende het
hele leven beïnvloedt. Dit wordt bepaald door de gezondheid van
de ouders, met name de moeder, tijdens de conceptie en
zwangerschap.

Mogelijke Oorzaken:

  • Leeftijd van de moeder: Te hoge leeftijd tijdens conceptie
    of zwangerschap.

  • Levensstijl van de moeder: Alcoholgebruik en roken
    tijdens de zwangerschap.

  • Emotionele toestand van de moeder: Ernstige schokken of
    langdurige stress.

  • Medicatiegebruik: Gebruik van bepaalde medicijnen door
    de moeder tijdens de zwangerschap.

Deze factoren kunnen de kwaliteit van het voorgeboortelijke Jing
(essentie) beïnvloeden, wat resulteert in een zwakkere
basisgezondheid en een verhoogde vatbaarheid voor ziekten.

Trauma 

  • Kernkenmerken

Trauma wordt gekenmerkt door lokale Qi en Bloed stagnatie op de plaats
van het letsel, voornamelijk in huid, spieren en oppervlakkige meridianen.

  • Symptomen en Tekenen

De meest voorkomende symptomen omvatten zwelling, pijn, hematomen,
botfracturen en spierkneuzingen.

  • Veelvoorkomende Oorzaken

Oorzaken van trauma zijn onder meer snijwonden, kneuzingen,
verstuikingen en vallen.

Rust en Beweging:
Het Balansprincipe

Een gezond leven in TCM vereist een harmonieus
evenwicht tussen rust en beweging. Onevenwicht kan
leiden tot ernstige gezondheidsproblemen.

Gevolgen van Onevenwichtige Rust en Beweging:

Overmatige Activiteit zonder Voldoende Rust

  • Verbruikt niet alleen Qi (vitale energie).

    • Tast Jing (essentie) en Yin (voedende substantie) aan.

    • Leidt tot uitputting en belemmert het herstelproces.

Gebrek aan Beweging

  • Veroorzaakt stagnatie van Qi en bloed.

    • Kan leiden tot pijn, stijfheid en vermoeidheid.

    • Beperkt de circulatie en functie van organen.

Mentale Overbelasting: Gevolgen
voor Lichaam en Geest

  • Impact op Qi en Yin

Chronische stress en overwerk beïnvloeden de Maag- en Milt-Qi, verantwoordelijk voor
voedselvertering, en tasten het Yin aan, wat kan leiden tot Nier-Yin leegte.

  • Overmatig Denken en Zorgen

Te veel piekeren put de Milt-Qi uit en kan leiden tot een Leegte van Hartbloed, wat
essentieel is voor de voeding van de geest (Shen).

  • Verlies van de Shen (Geest)

Een combinatie van Hartbloedleegte en Milt-Qi leegte kan leiden tot het verlies van de
Shen, de zetel van bewustzijn en geestelijke rust.

  • Gevolgen van Slechte Verankering

Een 'verlies van Shen' resulteert in onrust, slapeloosheid, angstgevoelens en een diep
gevoel van innerlijke instabiliteit.

Langdurige mentale overbelasting kan leiden tot lichamelijke en geestelijke disbalansen volgens de TCM.

Fysieke Overbelasting & Te Veel Seksuele Activiteit

Verstoring van het lichaamsbalans volgens de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM).

Fysieke Overbelasting

Grote hoeveelheden Qi en Bloed worden
geconsumeerd, wat leidt tot Qi en Bloed
leegte en mogelijk Bloedstase.

Herhaalde gewrichtsbewegingen kunnen
Qi-stagnatie in specifieke gewrichten
veroorzaken.

Te Veel Seksuele Activiteit

Beschadigt Nier Jing (essentie), wat zowel
bij mannen als vrouwen impact heeft.

Bij mannen is mannelijke seksuele energie
direct gekoppeld aan Nier Jing.

Bij vrouwen kunnen bevallingen en
zwangerschappen de Uterus en Nieren
verzwakken.

Impact op Libido

Libido wordt bepaald door Nier Qi.

Nier Yang Leegte remt het libido, terwijl
Nier Yin Leegte kan leiden tot overdreven
seksuele lust zonder voldoening.

Deze factoren kunnen de balans van het lichaam verstoren en leiden tot ziekte volgens de TCM.

Bloedstase (Blood Stasis)

Stagnatie van bloed met diverse pathologische manifestaties

  • Vorming van Bloedstase

Ontstaat door externe pathogenen (koude/hitte), disbalans tussen Bloed
en Qi, trauma, of chronische ziekte (door Qi-leegte).

  • Kenmerken van Bloedstase

Kenmerkt zich door stekende pijn (verergert 's nachts/bij druk), donker
aspect (paarse lippen/nagels, droge huid), gefixeerde zwelling (hard,
paars), en variabele locaties afhankelijk van het aangedane orgaan.

  • Tong en pols

Tong is paars/donker met paarse spikkels, blauwe vene. Pols is 'choppy' of
geblokkeerd.

Voeding: De Brandstof voor het Lichaam

Essentieel voor vitale functies zoals Qi, bloed, Jing en Ying

  • Onjuiste Voedingsgewoonten

Onjuiste keuzes en eetpatronen kunnen leiden tot onevenwicht, Damp,
Hitte en Stagnatie in het lichaam.

  • Snel Eten en Werken

Belemmering van de spijsvertering en inefficiënte werking van Milt en
Maag.

  • Emotionele Spanning tijdens het Eten

Verstoring van de Lever Qi en verminderde circulatie van Qi en bloed.

  • Laat op de Avond Eten

Verstoort lichaamsritmes, leidt tot onvoldoende vertering en bevordert de
opbouw van Damp en Slijm.

De Impact van Zoet & Vettig Voedsel op het Dieet

Onevenwichtigheden in de Milt door Voedingsgewoonten

  • Te veel zoet/suiker

Blokkeert de Transformatie en Transport functie van de Milt, leidt tot de
vorming van Damp en kan interne Hitte veroorzaken.

  • Te veel vettig voedsel

Verzwakt de Transformatie en Transport functie van de Milt, geeft
aanleiding tot Damp of Slijm.

Dieet als Oorzaak van Onevenwicht

Impact van Voedingsgewoonten volgens TCM

  • Te Koud/Rauw Voedsel

Beschadigt Maag- en Milt Yang; leidt tot moeilijke vertering, interne Koude
en Damp.

  • Te Heet/Scherp/Droog Voedsel

Veroorzaakt hitteaccumulatie in de Maag en darmen.

  • Te Veel Alcohol

Is heet en dampig van aard;

Beschadigt Lever, Milt en Maag, resulterend in interne hitte en damp.

Onregelmatig Eten en Te Veel Eten

Impact op Qi en Bloed

  • Algemene Gevolgen

Leidt tot onvoldoende opname van Qi en Bloed, wat resulteert in Qi en
Bloed Leegte, zwakke Wei Qi en verzwakte Miltfunctie.

  • Specifieke Gevolgen van Te Veel Eten

Veroorzaakt spijsverteringsproblemen, voedselretentie, accumulatie van
Damp en Slijm, en interne hitte-obstructie, wat de Milt en Maag verder
beschadigt.

Onregelmatig of overmatig eten verstoort de Spijsvertering en kan leiden
tot diverse gezondheidsproblemen door Qi en Bloed tekorten en stagnatie.

Interne Pathogene
Factoren: Interne Wind

Interne Wind (Lever Yang Hyperactiviteit)

Interne wind wordt veroorzaakt door overmatige Lever Yang-activiteit die
opstijgt. Dit gebeurt wanneer er te veel Yang is en onvoldoende Yin om
deze te beteugelen.

Oorzaken van Interne Wind:

  • Extreme Hitte genereert Wind: Een overmaat aan hitte in het
    lichaam kan leiden tot het opwekken van interne wind.

  • Yin Leegte genereert Wind: Een tekort aan Yin betekent een
    gebrek aan de kalmerende, koelende energie die nodig is om Yang in
    bedwang te houden.

  • Bloed Leegte genereert Wind: Onvoldoende bloed om de Lever
    en het zenuwstelsel te voeden, kan de ontwikkeling van interne
    wind bevorderen.

Symptomen van Interne Wind

Tremor, tics, erge duizeligheid, gevoelsstoornissen of tintelingen

Interne Koude: Vol vs. Leeg

Interne koude ontstaat door een vermindering van orgaanfuncties of de invasie
van externe koude, wat leidt tot een afname van Yang Qi en verlies van de
verwarmende en transformerende functie. Oorzaken zijn constitutionele zwakte,
slechte voeding, te weinig beweging of chronische ziekte, resulterend in te veel
Yin en te weinig Yang.

Volle Interne Koude

  • Ontstaat door externe koude die meridianen en organen binnendringt.

  • Leidt tot samentrekking van weefsels en bloedvaten.

  • Veroorzaakt pijn.

Lege Interne Koude

  • Ontstaat door een tekort aan Yang (verwarmende energie) in specifieke
    organen (Milt, Longen, Nieren).

  • Leidt tot koudegevoel en vertraagd metabolisme.

Interne Damp: Oorzaken en Symptomen

  • Aard van Damp

Zwaar, plakkerig en troebel van aard; neigt naar beneden te zakken.

  • Oorzaken van Interne Damp

Ontstaat door ongezonde voeding die de transformatie- en
transportfunctie (T&T) van de Milt verzwakt, leidend tot ophoping van
onzuivere stoffen.

  • Combinatie met Hitte

Damp combineert frequent met Hitte, wat de symptomen verergert en de
damp kleveriger maakt.

  • Belangrijkste Symptomen

Problemen in het Onderste Jiao, blokkering van de Qi-stroom, vettig
tongbeslag (vaak met tandindrukken), en een diepe, glijdende, dikke pols
(kan kloppend zijn bij Hitte).

Intern Slijm (Phlegm)

  • Natuur en Oorsprong

Slijm en damp zijn vergelijkbaar en ontstaan door disfunctie van de Milt in
de transformatie en transport van lichaamsvloeistoffen.

  • Manifestatie van Slijm

Zichtbaar en bevindt zich voornamelijk in het bovenste deel van het
lichaam, zoals bij opgehoest slijm of nasale afscheiding.

  • Manifestatie van Damp

Zakt naar beneden en manifesteert zich in de onderste lichaamsdelen,
zoals bij vaginale afscheiding.

Interne Droogte en Interne Hitte

  • Interne Droogte (Nei Zao)

Resultaat van een tekort aan 'Jin Ye' (lichaamsvloeistoffen),
leidend tot dehydratie en uitdroging. Wordt vaak
veroorzaakt door chronische ziekten of koorts die
lichaamsvloeistoffen uitputten.

  • Interne Hitte/Vuur (Nei Re/Huo)

Kan zich manifesteren als 'Volle Hitte' (Shi Re), door een te
veel aan Yang, of als 'Lege Hitte' (Xu Re), door een relatief
tekort aan Yin.

  • Volle Hitte (Shi Re)

Kenmerkt zich door intense koorts, roodheid en droogheid,
veroorzaakt door een overschot aan Yang in het lichaam.

  • Lege Hitte (Xu Re / Dun Jia)

Ook wel 'valse hitte' genoemd, een gevoel van warmte
door een Yin-tekort, zonder de heftige symptomen van
volle hitte.

Volle Hitte vs. Lege Hitte

Kenmerk

Volle Hitte (Shi Re)

Lege Hitte (Xu Re)

Koorts

Hoge koorts, vaak in de namiddag

Namiddagkoorts, hitte in de 5 palmen

Gelaat/Ogen

Rood gelaat en ogen, blos op de wangen

Rood gelaat en ogen, blos op de wangen

Mond/Keel

Droge mond met bittere smaak

Droge mond met bittere smaak, enkel droge mond

Zweten

Zweten

Enkel nachtzweten

Stoelgang

Constipatie met harde, droge stoelgang

Constipatie met minder droge stoelgang

Geest

Onrust

Onrust

Pols

Kloppend en sterk, voelbaar op alle niveaus

Oppervlakkig – dun – licht kloppend, gaat weg bij druk

Tong

Rood met dik geel droog beslag

Rood zonder/weinig beslag

Oorzaken

Chronische Qi en bloedstagnatie zetten zich om in hitte.Externe pathogene factoren zetten zich om in hitte.Emoties zetten zich om in hitte.

(Vaak gerelateerd aan Yin-leegte)(Subtielere interne oorzaken, minder uitgesproken dan volle hitte)

De Zeven Emoties (Qi Qing) en Hun Impact

Hoe langdurige of intense emoties de Qi kunnen verstoren

  1. 1. Woede (Nu - Lever)

Veroorzaakt opstijgende Lever Qi,
leidend tot hoofdpijn, duizeligheid en
rode ogen.

  1. 2. Vreugde (Xi - Hart)

Overmatige vreugde kan de Hart Qi en
Shen verstrooien, wat leidt tot
desoriëntatie.

  1. 3. Zorgen/Piekeren (Si - Milt)

Knoopt Qi vast, vooral in de buik, met
spijsverteringsklachten en vermoeidheid
als gevolg.

  1. 4. Verdriet/Grief (Bei - Long)

Lost Qi op, veroorzaakt kortademigheid,
vermoeidheid en een beklemd gevoel
op de borst.

  1. 5. Angst (Kong - Nieren)

Veroorzaakt dat Qi daalt, leidend tot
zwakte in de onderrug en incontinentie.

  1. 6. Schrik/Fright (Jing -
    Hart/Nieren)

Chaos in de Qi, wat leidt tot
hartkloppingen, angst en verwardheid.

  1. 7. Overdenken/Pensive (Lv -
    Milt)

Vergelijkbaar met zorgen, knoopt Milt Qi
vast en kan spijsverteringsproblemen
veroorzaken.

Normaal gesproken veroorzaken emoties geen ziekten. Echter, wanneer emoties langdurig
aanhouden of te sterk optreden, kunnen ze de Qi-circulatie beschadigen en de interne balans
tussen de organen verstoren. Dit beïnvloedt de Qi, het bloed, en de geest (Shen, Hun, Po).