8 principes van TCM
Traditionele Chinese
Geneeswijzen (TCM)
& Acupunctuur
8 principes van TCM
Traditionele Chinese
Geneeswijzen (TCM)
& Acupunctuur
De 8 Principes (Ba Gang)
De Pilaren van TCM
Yin en Yang
De fundamentele polariteit van het lichaam.
Extern en Intern
Geeft de locatie van een aandoening aan.
Koud en Warmte
Beschrijft de aard van een aandoening.
Deficiëntie en Exces
Weerspiegelt de toestand van Qi en bloed.
De 8 principes vormen de kern van de TCM-diagnostiek en worden gebruikt om ziektepatronen
te herkennen, wat samen een volledig beeld geeft van de gezondheidstoestand van een patiënt.
De 4 Paren van de 8 Principes
Extern (Biao) vs. Intern (Li)
Hitte (Re) vs. Koude (Han)
Exces (Shi) vs. Leegte (Xu)
Yang vs. Yin
Deze 4 paren van tegengestelde condities geven samen een
volledig beeld van de gezondheidstoestand van de patiënt.
Elk paar belicht verschillende aspecten van de gezondheid.
Externe vs. Interne Patronen (Biao vs. Li)
Inzicht in de ernst van de ziekte voor een effectieve behandeling = belangrijk naar behandeling toe
Externe Patronen (Biao)
Beïnvloedt oppervlakkige lagen: huid, spieren, meridianen.
Gekenmerkt door koorts, koude rillingen, afkeer van kou en een
oppervlakkige pols. De behandeling richt zich op het vrijmaken
van het oppervlak en het opwekken van transpiratie.
Interne Patronen (Li)
Beïnvloedt diepe structuren: darmen en organen. De kenmerken
variëren sterk, afhankelijk van het specifieke patroon. De behandeling
bestaat uit het harmoniseren van het inwendige door middel van
verkoelende, verwarmende, versterkende of drainerende methoden.
Extern vs. Intern Patroon
Een fundamenteel onderscheid in TCM
Extern Patroon (Biao)
Kortdurend
Acuut begin met milde initiële ernst.
Veroorzaakt door Externe Pathogene Factoren
(EPF), trauma of voeding, en beïnvloedt
oppervlakkige lagen zoals huid, spieren en
meridianen.
Intern Patroon (Li)
Langdurig
Chronisch begin met graduele ontwikkeling en
diepere ernst.
Veroorzaakt door emoties, overwerk,
doorgedrongen EPF of interne factoren, en
beïnvloedt interne organen (Zang-Fu).
Extern vs. Intern Patroon
Een fundamenteel onderscheid in TCM
Extern Patroon (Biao)
Typische kenmerken zijn:
Koorts en rillingen
Afkeer van koude
Lichaamspijn en nekpijn
Oppervlakkige pols
Vaak in combinatie met hoofdpijn,
neusverstopping, loopneus, keelpijn...
Intern Patroon (Li)
Onmogelijk om een aantal typische kenmerken
te noteren omdat er verschillende soorten
interne patronen zijn.
Denk maar aan Milt Qi leegte, Nier Yang leegte,
Lever Qi stagnatie, Damp, Hart Yin leegte...
Hitte vs. Koude (Re vs. Han)
Principe om de natuur van een ziekte te differentiëren
Koude Patronen (Han)
Verminderen functie en beweging.
Worden geassocieerd met:
Exces Yin (volle koude)
Yang leegte (lege/ valse koude)
Hitte Patronen (Re)
Versnellen functie en beweging.
Worden geassocieerd met:
Exces Hitte (volle hitte)
Yin leegte (lege/ valse hitte)
Hitte en Koude: Symptomen
Koude Patronen
Typische kenmerken zijn:
Afkeer van koude, voorkeur voor warmte
bleek gezicht
koude ledematen
helder dun slijm
veel heldere urine
waterige diarree
bleke tong met wit beslag
trage pols.
Hitte Patronen
Typische kenmerken zijn:
Afkeer van hitte, voorkeur voor koude
koorts, warmte
geel dik slijm
gele urine
constipatie
rode tong met geel beslag
snelle pols.
Hitte en Koude: Behandeling
Behandeling Koude
Verwarm het lichaam
Elimineer koude
Versterk Yang
Bevorder Qi- en bloedcirculatie.
Behandeling Hitte
Koel de hitte
Versterk Yin
Bevorder circulatie van lichaamsvloeistoffen.
Hitte en Koude: Transformaties en Combinaties
Koude kan transformeren in
Hitte
Bijvoorbeeld wanneer een verkoudheid
verergert.
= Transformatie van externe koude tot
hitte, nadat de koude dieper in het
lichaam binnen gedrongen.
Symptomen zetten zich om naar
koorts, warmte, keelpijn
Gelijktijdige Hitte en Koude
Hitte en koude kunnen tegelijkertijd
voorkomen, op verschillende niveaus of
in verschillende gebieden.
Combinaties van Hitte en
Koude
vb. Externe koude en interne hitte
tegelijkertijd aanwezig
Lever hitte + EPF wind-koude
vb. Externe hitte + interne koude.
Nier Yang leegte + EPF wind-hitte
vb. Interne koude + intern hitte
Milt Yang leegte + lever vuur
Exces vs. Leegte (Shi vs. Xu)
Een Cruciaal Onderscheid voor Diagnose en Behandeling
Exces (Shi)
Overmaat aan Qi, Bloed of pathogene factoren.
Kenmerken: acute pathogene factoren, stagnatie, scherpe pijn,
sterke pols.
Leegte (Xu)
Tekort of zwakte.
Kenmerken: chronische aard, minder uitgesproken
symptomen, vermoeidheid, zwakke pols.
Leegte Patronen (Xu)
Kenmerken en Behandeling
Kenmerken
Chronisch
Minder uitgesproken symptomen (dof, zeurend)
met algemene zwakte en vermoeidheid.
Kenmerkend is een zwakke pols en een bleke
of rode tong met weinig beslag.
Behandeling
Het versterken van de deficiëntie en het
herstellen van de balans door verwarmen van
Yang, boosten van Qi, verrijken van Yin en
voeden van Bloed.
De behandeling is gericht op het versterken van de vitale energie en het herstellen van de interne harmonie.
Leegte Patronen: Voorbeelden
Verschillende typen leegte patronen
Qi leegte
Symptomen zoals een bleek
gezicht, zwakke stem en
vermoeidheid.
Yang leegte
Gekenmerkt door een
koudegevoel, koude
extremiteiten en spontaan
zweten.
Yin leegte
Vaak voorkomende
symptomen zijn hitte in de
handpalmen, nachtzweten en
een droge mond.
Bloed leegte
Manifesteert zich door een
bleek gezicht/lippen, slecht
geheugen en duizeligheid.
Exces Patronen (Shi)
Kenmerken
Tekenen van pathogene factoren die Qi-flow blokkeren (stagnatie).
Acute aard met uitgesproken symptomen zoals scherpe pijn, agitatie, en
hitte.
Kenmerkt zich door sterke polsen en een dik/geel tongbeslag.
Behandeling
Het exces draineren en de pathogene factor verdrijven.
Exces Patronen: Voorbeelden
Qi stagnatie
Opgeblazen gevoel, pijn erger bij druk.
Bloedstase
Stekende pijn, paarse lippen, paarse tong.
Damp/Slijm
Zwaartegevoel, spierpijn, vettig tongbeslag.
Hitte/Vuur
Warmtegevoel, rood gezicht, gele tongbeslag.
Yin en Yang: Fundamentele Principes
De Basis van Traditionele Chinese Geneeskunde
Yin
Koud, leegte, intern, rust, koelte, vocht.
Yang
Warm, exces, extern, beweging, activiteit, energie.
Yin en Yang vormen de meest fundamentele indeling in de TCM. Ze representeren tegengestelde
maar complementaire krachten die de basis vormen voor alle verschijnselen.
Yin en Yang: Karakteristieken
Vergelijking van typische kenmerken
Yin Eigenschappen
Yang Eigenschappen
Lethargisch, minder actief
Energie, hyperactief
Bleek gelaat
Rood, blozend gelaat
Mager, licht of zacht, mollig
Robuust, zwaar, dun/ gespannen
Zwakke stem
Luide opdringerige stem
Dikwijls ziek
Weinig ziek
Koud gevoel, vreest koude
Warm gevoel, vreest warmte
Combinaties van de 8 Patronen
Exces Hitte
Combinaties waarbij er sprake is van
overmatige hitte.
Exces Koude
Combinaties waarbij er sprake is van
overmatige koude.
Hitte Deficiëntie (Lege Hitte)
Combinaties met kenmerken van lege hitte.
Yin leegte
Combinaties waarbij er sprake is van Yin
leegte
Yang leegte
Combinaties waarbij er sprake is van Yang
leegte
Koude Deficiëntie (Lege Koude)
Combinaties met kenmerken van lege koude.
Externe Hitte
Combinaties waarbij externe factoren een rol
spelen.
Externe Koude
Combinaties waarbij externe factoren een rol
spelen.
Interne Hitte
Combinaties waarbij interne factoren een rol
spelen.
Interne Koude
Combinaties waarbij interne factoren een rol
spelen.
In de praktijk komen de 8 principes vaak in combinaties voor.
Externe Hitte - Interne Hitte
Externe hitte
= Acute EPF wind-hitte
Milde afkeer van koude (rillingen)
Geen afkeer van Wind
Sterke koorts
Zweten
Dorst
Keelpijn
Ophoesten van dik geel slijm
Algemene hitte symptomen
Normale of rode tong met dun, geel beslag
Oppervlakkige – snaar – kloppende pols
Interne Hitte
Intern hitte kan je nog een opsplitsen in lege hitte of volle
hitte
Meer chronisch
Altijd warm hebben
Geen afkeer van wind
Constipatie (hard, droog)
Grote dorst
Volledig rood gezicht
Gele, schaarse urine
Algemene hitte symptomen
Rode tong met dik, geel beslag
Kloppende – sterke – snelle pols
Externe Koude - Interne Koude
Externe Koude
= Acute EPF Wind-Koude
Afkeer van koude (rillingen)
Milde koorts
Weinig zweten
Beetje dorst
Hoofdpijn en algemene spierpijn
Loopneus met heldere, waterige afscheiding
Ophoesten van dun, waterig slijm
Algemene koude symptomen
Normale tong met dun, wit beslag
Oppervlakkig – gespannen – zeer dunne pols
Interne Koude
Intern Koude kan je nog een opsplitsen in lege Koude of volle
Koude
Chronisch
Gradueel begin
Bleek gelaat
Algemene koudegevoel, koude handen en voeten
Geen dorst of dorst naar warme dranken
Stekende pijn, beter bij warmte, erger bij koude
Slapen in opgekrulde positie
Abdominale pijn, beter bij warmte
Frequent en heldere urine
Algemene koude symptomen
Normaal + dik, wit tongbeslag
Diep – zeer dun – gespannen pols
Exces Hitte - Lege Hitte
Exces Hitte = Volle Hitte
Helemaal rood gelaat
Grote dorst met voorkeur voor koude dranken
Bittere smaak
Hele dag een warmtegevoel
Erge onrust en agitatie
Constipatie
Abdominale pijn
Veel bloedingen
Rusteloze slaap met veel dromen
Tong: Rood + geel beslag
Pols: Kloppend – sterk – snel
Lege Hitte = Deficiënte Hitte
Blos op wangen
Drinken met kleine slokjes (warm/koud)
Geen bittere smaak
In namiddag of avond een warm gevoel
Vage onrust en agitatie
Droge ontlasting
Geen abdominale pijn
Weinig bloedingen
Regelmatig wakker worden of vroeg ontwaken
Tong: Rood zonder beslag
Pols: Oppervlakkig – kloppend – weg bij druk
Exces Koude - Lege Koude
Exces Koude = Volle Koude
Koudegevoel met rillingen, koude ledematen
Acute pijn, erger bij druk,
Spasme door koude, beter bij warmte
Abdominale pijn beter na stoelgang
Tong: Normaal of bleke tong + dik, nat en wit tongbeslag
Pols: Diep – traag - extreem dun
Lege Koude = Deficiënte Koude
Koudegevoel, koude ledematen
Dof, zeurende pijn beter bij druk en warmte
Abdominale pijn erger na stoelgang
Tong: Bleek - dun, nat en wit tongbeslag
Pols: Dun – traag – diep – weg bij druk
Praktijkvoorbeeld 1: Hoofdpijn
Analyse van een casus met hoofdpijnklachten
Patiëntprofiel
Vrouw van 50 jaar met sinds haar 18e kloppende hoofdpijn.
Symptomen
Hoofdpijn zit meestal aan de rechter slaap, kloppend van karakter. De
hoofdpijn gaat gepaard met troebel zicht
Andere klachten:
nekspanning, irritatie, onregelmatige menstruatie met kleine klonters, PMS
Tong: rode en lichtpaars tong, roder aan de zijkanten
Pols: snaar in linker guan positie
Praktijkvoorbeeld 1: Hoofdpijn
Analyse van een casus met hoofdpijnklachten
Wat is de hoofdklacht?
Hoofdpijn
Extern of intern?
Intern
Koude of Hitte?
Hitte
Exces of deficiëntie?
Exces
Yin of Yang?
Yang
Diagnose: Opstijgende Lever Yang met onderliggende Lever Qi stagnatie.
Praktijkvoorbeeld 2: Menopauze Klachten
Een 52-jarige vrouw in de overgang
Patientprofiel
52-jarige vrouw
Symptomen
Sinds 1 jaar in de overgang. Ze heeft heel veel last van vapeurs en wordt
veel wakker s’ nachts badend in het zweet, heeft het warmer dan voor de
menopauze, droge vagina, droge keel en mond.
Tong: rood zonder beslag
Pols: oppervlakkig kloppend, dun en gaat weg bij druk.
Praktijkvoorbeeld 2: Menopauze Klachten
Een 52-jarige vrouw in de overgang
Wat is de hoofdklacht?
Menopauze
Extern of intern?
Intern
Hitte of Koude
Hitte
Exces of deficiëntie
Deficiëntie
Yin of Yang?
Yin
De diagnose Nier Yin leegte met lege hitte verklaart de menopauzale klachten van de patiënt.
Praktijkvoorbeeld 3: Vermoeidheid
Patiëntprofiel
Vrouw, 30 jaar
Symptomen
Klaagt van fysieke vermoeidheid, koudegevoel, chronische zeurende pijn
aan lage rug, frequent en overvloedig urineren, losse stoelgang met
onverteerde stukken in.
Tong: bleek - gezwollen - nat
Pols: zwak vooral aan rechter guan en chi
Praktijkvoorbeeld 3: Vermoeidheid
Wat is de hoofdklacht?
Vermoeidheid
Intern - extern?
Intern
Hitte - Koude?
(Lege) Koude
Exces - deficiëntie?
Deficiëntie
Yin - Yang?
Yin
Nier en Milt Yang leegte
Praktijkvoorbeeld 4: Buikpijn
Casuspresentatie van een 24-jarige vrouw met buikklachten
Patiëntprofiel
Een 24-jarige vrouw
Symptomen
Acute en hevige buikpijn, gekenmerkt door krampen en losse stoelgang.
De symptomen van de patiënt vertonen verbetering bij toepassing van
warmte en na ontlasting
Dieetgewoonten
De patiënt consumeert een dieet rijk aan rauwkost en koude
voedingsmiddelen.
Tong en pols
Tong: dik, wit, vettig beslag.
Pols: diepe, dunne en gespannen pols.
Praktijkvoorbeeld 4: Buikpijn
Casuspresentatie van een 24-jarige vrouw met buikklachten
Wat is de hoofdklacht ?
Acute en hevige buikpijn
Extern - Intern?
Intern
Hitte - Koude
Koude.
Exces - deficiëntie
Exces
Yin - Yang
Yin
De combinatie van symptomen, dieet, en diagnostische bevindingen
wijst op 'Volle koude die de darmen aanvalt' (Intern, Exces, Koude, Yin).
Praktijkvoorbeeld 5: Vermoeidheid met zwaartegevoel
30-jarige man
Patiëntprofiel
30 jarige man
Symptomen
Fysiek moe met een typisch zwaartegevoel in de benen, geen eetlust,
constant slijm in neus en keel, abdominale distensie, losse stoelgang.
Tong en pols
Yong: licht bleek – licht gezwollen – vettig beslag
Pols: diep – niet goed voelbaar (= blocked) in de rechter guan positie.
De pols is ook op de andere posities diep en niet goed voelbaar.
Praktijkvoorbeeld 5: Vermoeidheid met zwaartegevoel
30-jarige man
Wat is de hoofdklacht?
Vermoeidheid met zwaartegevoel
Extern - Intern?
Intern
Hitte - Koude?
/
Exces - Deficiëntie
Beiden
Yin - Yang?
Yin (damp is Yin van nature)
Milt Qi leegte met Damp.
Ontstaan
van ziekte
LUCHT
VOEDSEL en DRANK
PRE NATALE JING
Long
Milt
Nieren
daalt
transformeert
stockeert
ZHONG QI
YING QI
WEI QI
ZHEN Qi
GU QI
YUAN QI
KONG QI
Combineert zich met Zhong Qi om Zhen Qi te
maken
Oorzaken van ziekte: fundamenten
Inzicht in de afweermechanismen van het lichaam en ziektefactoren
Antipathogene Qi (Zheng Qi)
De natuurlijke weerstand en immuniteit van het lichaam, die zijn
aangeboren verdedigings- en herstellende vermogens
vertegenwoordigen.
Pathogene Qi (Xie Qi)
Ziekteverwekkende invloeden, zowel extern als intern, die het
evenwicht in het lichaam verstoren.
De Krachtverhouding: Zheng Qi vs. Xie Qi
Bepalende factoren voor gezondheid
Sterke Zheng Qi > Xie Qi
Het lichaam verdrijft het ziekteverwekkende agens succesvol; ziekte
wordt voorkomen.
Zwakke Zheng Qi < Xie Qi
Het ziekteverwekkende agens dringt binnen en verstoort de balans van
het lichaam; ziekte treedt op.
De uitkomst van de strijd tussen de vitale energie van het lichaam (Zheng
Qi) en ziekteverwekkende factoren (Xie Qi) bepaalt de gezondheid.
Zheng Xie
Zheng
Zheng
Xie
Xie
Normaal balans tussen lichaamsweerstand en EPF
Exces van EPF Insufficiëntie van lichaamsweerstand
Oorzaken van Ziekte
Een Overzicht van Etiologische Factoren
6 Externe Oorzaken (Pathogene Factoren)
Factoren van buiten het lichaam die ziekte kunnen
veroorzaken, zoals micro-organismen, toxines, of fysieke
agentia.
7 Interne Oorzaken (Emoties)
Emotionele factoren binnen het lichaam die onevenwicht
veroorzaken
Overige Oorzaken
Andere bijdragende factoren zoals trauma, rust en
beweging, Bloedstase, voeding, interne pathogene
factoren
Zes Externe Pathogene Factoren (EPF)
Wind (Feng)
Koude (Han)
Zomerhitte (Shu Re)
Damp (She)
Droogte (Zao)
Vuur (Huo)
Dit zijn klimatologische invloeden die het lichaam kunnen binnendringen,
vooral wanneer de Wei Qi (beschermende Qi) aangetast is.
EPF Wind (Feng)
Kenmerken
Yang-aard, beweging, snel begin, veranderlijke symptomen, tast bovenste
delen aan. Tast huid en poriën aan. Vaak de 'gids' voor andere EPF's.
Symptomen:
Lage koorts, afkeer van wind, hoofdpijn, neusverstopping, jeukende keel,
verplaatsende gewrichtspijn.
Pols:
Oppervlakkig, snaarvormig.
Combinaties van Wind met Andere EPF
Wind-Koude Syndroom
Kenmerken:
Uitgesproken koude-afkeer, rillingen
Pijn (met name ledematen)
Lichte koorts (of geen koorts)
Weinig zweten
Pols: Oppervlakkig, snaarvormig, dun.
Wind-Hitte Syndroom
Kenmerken:
Uitgesproken hitte-symptomen, meer koorts
Dorst
Mogelijk snelle ademhaling
Pols: Oppervlakkig, snaarvormig, kloppend, snel.
Wind combineert zich vaak met andere factoren, wat leidt tot specifieke
syndromen met kenmerkende symptomen en polsvindingen.
EPF Koude (Han)
Kenmerken:
Yin aard, stollende en stagnerende eigenschappen. Koude valt aan en beschadigt
Yang Qi, wat leidt tot een verlies van warmte en vitaliteit. Kan na verloop van tijd of
door de reactie van het lichaam in warmte worden omgezet. Veroorzaakt vaak Bi-
syndromen (bijv. pijnlijke gewrichtsblokkade), Pijn betert bij gebruik van warmte.
Symptomen:
Uitgesproken sensatie van koude, helder neusslijm, heldere urine, waterige losse
stoelgang, waterige, vaginale afscheiding, pijn aan spieren en gewrichten.
Pols:
Diep - gespannen - zeer dun
EPF Damp (She)
Kenmerken
Yin-aard, zwaar, kleverig, troebel, stagnerend. Beweegt naar beneden,
beïnvloedt lagere delen. Verergerd door vocht en kou. Verbeterd door
warmte en beweging.
Symptomen
Gevoel van zwaarte, aanhoudende pijn, bewegingsmoeilijkheden, gebrek
aan eetlust, blok op de maag, misselijkheid, kleverige afscheidingen
Tong en pols
Tong: Wit/ geel - dik - plakkerig beslag - gezwollen tong
Pols: Brede – diepe pols (= blocked / glijdende pols)
EPF Hitte (Re)
A Pathological Heat Pattern in Traditional Chinese Medicine
Kenmerken
Overmatige pathologische Hitte (EPF) met een Yang-karakter heeft de
neiging om op te stijgen, het Bloed en Yin te beïnvloeden en
lichaamsvloeistoffen te verbruiken.
Opstijgende Hitte die invloed heeft op het bovenlichaam en het hoofd;
verbruikt vocht, wat leidt tot droogheid en dorst; brengt het bloed in
beroering, wat bloedingen veroorzaakt; verstoort de geest, wat zich uit in
rusteloosheid of slapeloosheid.
Symptomen
Hoge koorts, rood gezicht en rode ogen, dorst naar koude dranken,
donkere urine, constipatie, ontstekingen en bloedingen.
Tong en pols
Tong: Rood met een geel beslag
Pols: Snel en kloppend.
EPF Zomerhitte (Shu Re)
Kenmerken
Yang van nature, stijgt opwaarts en verspreidt zich.
Kan Yin en lichaamsvloeistoffen aantasten, consumeert Qi wat leidt tot
vermoeidheid.
Mengt zich met Damp, vooral tijdens vochtige zomermaanden.
Komt voornamelijk in de zomer voor.
Symptomen
Hoge koorts, zweten, rood gelaat, afkeer van Hitte, irritatie, hoofdpijn,
weinig donkere urine, droge lippen, dorst
Tong en pols
Tong: rood
Pols: Snel - kloppend
EPF Droogte (Zao)
Karakteristieken en Effecten
Kenmerken
Yang van nature.
Kan Yin, Bloed (Xue) en lichaamsvloeistoffen (Jin Ye) aantasten.
Beschadigt de verspreidende en dalende functie van de Longen.
Droogte geeft rimpels en lijntjes; in ernstige gevallen kunnen er cracks
ontstaan die open springen.
Symptomen
Droogte tekens zoals droge lippen, huid, haard, mond, keel stoelgang
Droogte kan leiden tot rimpels, lijntjes, en in ernstige gevallen tot openspringende cracks op de huid.
Constitutionele Zwakte
Constitutionele zwakte verwijst naar een aangeboren zwakte die
iemands algemene gezondheid en weerstand gedurende het
hele leven beïnvloedt. Dit wordt bepaald door de gezondheid van
de ouders, met name de moeder, tijdens de conceptie en
zwangerschap.
Mogelijke Oorzaken:
Leeftijd van de moeder: Te hoge leeftijd tijdens conceptie
of zwangerschap.
Levensstijl van de moeder: Alcoholgebruik en roken
tijdens de zwangerschap.
Emotionele toestand van de moeder: Ernstige schokken of
langdurige stress.
Medicatiegebruik: Gebruik van bepaalde medicijnen door
de moeder tijdens de zwangerschap.
Deze factoren kunnen de kwaliteit van het voorgeboortelijke Jing
(essentie) beïnvloeden, wat resulteert in een zwakkere
basisgezondheid en een verhoogde vatbaarheid voor ziekten.
Trauma
Kernkenmerken
Trauma wordt gekenmerkt door lokale Qi en Bloed stagnatie op de plaats
van het letsel, voornamelijk in huid, spieren en oppervlakkige meridianen.
Symptomen en Tekenen
De meest voorkomende symptomen omvatten zwelling, pijn, hematomen,
botfracturen en spierkneuzingen.
Veelvoorkomende Oorzaken
Oorzaken van trauma zijn onder meer snijwonden, kneuzingen,
verstuikingen en vallen.
Rust en Beweging:
Het Balansprincipe
Een gezond leven in TCM vereist een harmonieus
evenwicht tussen rust en beweging. Onevenwicht kan
leiden tot ernstige gezondheidsproblemen.
Gevolgen van Onevenwichtige Rust en Beweging:
Overmatige Activiteit zonder Voldoende Rust
Verbruikt niet alleen Qi (vitale energie).
Tast Jing (essentie) en Yin (voedende substantie) aan.
Leidt tot uitputting en belemmert het herstelproces.
Gebrek aan Beweging
Veroorzaakt stagnatie van Qi en bloed.
Kan leiden tot pijn, stijfheid en vermoeidheid.
Beperkt de circulatie en functie van organen.
Mentale Overbelasting: Gevolgen
voor Lichaam en Geest
Impact op Qi en Yin
Chronische stress en overwerk beïnvloeden de Maag- en Milt-Qi, verantwoordelijk voor
voedselvertering, en tasten het Yin aan, wat kan leiden tot Nier-Yin leegte.
Overmatig Denken en Zorgen
Te veel piekeren put de Milt-Qi uit en kan leiden tot een Leegte van Hartbloed, wat
essentieel is voor de voeding van de geest (Shen).
Verlies van de Shen (Geest)
Een combinatie van Hartbloedleegte en Milt-Qi leegte kan leiden tot het verlies van de
Shen, de zetel van bewustzijn en geestelijke rust.
Gevolgen van Slechte Verankering
Een 'verlies van Shen' resulteert in onrust, slapeloosheid, angstgevoelens en een diep
gevoel van innerlijke instabiliteit.
Langdurige mentale overbelasting kan leiden tot lichamelijke en geestelijke disbalansen volgens de TCM.
Fysieke Overbelasting & Te Veel Seksuele Activiteit
Verstoring van het lichaamsbalans volgens de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM).
Fysieke Overbelasting
Grote hoeveelheden Qi en Bloed worden
geconsumeerd, wat leidt tot Qi en Bloed
leegte en mogelijk Bloedstase.
Herhaalde gewrichtsbewegingen kunnen
Qi-stagnatie in specifieke gewrichten
veroorzaken.
Te Veel Seksuele Activiteit
Beschadigt Nier Jing (essentie), wat zowel
bij mannen als vrouwen impact heeft.
Bij mannen is mannelijke seksuele energie
direct gekoppeld aan Nier Jing.
Bij vrouwen kunnen bevallingen en
zwangerschappen de Uterus en Nieren
verzwakken.
Impact op Libido
Libido wordt bepaald door Nier Qi.
Nier Yang Leegte remt het libido, terwijl
Nier Yin Leegte kan leiden tot overdreven
seksuele lust zonder voldoening.
Deze factoren kunnen de balans van het lichaam verstoren en leiden tot ziekte volgens de TCM.
Bloedstase (Blood Stasis)
Stagnatie van bloed met diverse pathologische manifestaties
Vorming van Bloedstase
Ontstaat door externe pathogenen (koude/hitte), disbalans tussen Bloed
en Qi, trauma, of chronische ziekte (door Qi-leegte).
Kenmerken van Bloedstase
Kenmerkt zich door stekende pijn (verergert 's nachts/bij druk), donker
aspect (paarse lippen/nagels, droge huid), gefixeerde zwelling (hard,
paars), en variabele locaties afhankelijk van het aangedane orgaan.
Tong en pols
Tong is paars/donker met paarse spikkels, blauwe vene. Pols is 'choppy' of
geblokkeerd.
Voeding: De Brandstof voor het Lichaam
Essentieel voor vitale functies zoals Qi, bloed, Jing en Ying
Onjuiste Voedingsgewoonten
Onjuiste keuzes en eetpatronen kunnen leiden tot onevenwicht, Damp,
Hitte en Stagnatie in het lichaam.
Snel Eten en Werken
Belemmering van de spijsvertering en inefficiënte werking van Milt en
Maag.
Emotionele Spanning tijdens het Eten
Verstoring van de Lever Qi en verminderde circulatie van Qi en bloed.
Laat op de Avond Eten
Verstoort lichaamsritmes, leidt tot onvoldoende vertering en bevordert de
opbouw van Damp en Slijm.
De Impact van Zoet & Vettig Voedsel op het Dieet
Onevenwichtigheden in de Milt door Voedingsgewoonten
Te veel zoet/suiker
Blokkeert de Transformatie en Transport functie van de Milt, leidt tot de
vorming van Damp en kan interne Hitte veroorzaken.
Te veel vettig voedsel
Verzwakt de Transformatie en Transport functie van de Milt, geeft
aanleiding tot Damp of Slijm.
Dieet als Oorzaak van Onevenwicht
Impact van Voedingsgewoonten volgens TCM
Te Koud/Rauw Voedsel
Beschadigt Maag- en Milt Yang; leidt tot moeilijke vertering, interne Koude
en Damp.
Te Heet/Scherp/Droog Voedsel
Veroorzaakt hitteaccumulatie in de Maag en darmen.
Te Veel Alcohol
Is heet en dampig van aard;
Beschadigt Lever, Milt en Maag, resulterend in interne hitte en damp.
Onregelmatig Eten en Te Veel Eten
Impact op Qi en Bloed
Algemene Gevolgen
Leidt tot onvoldoende opname van Qi en Bloed, wat resulteert in Qi en
Bloed Leegte, zwakke Wei Qi en verzwakte Miltfunctie.
Specifieke Gevolgen van Te Veel Eten
Veroorzaakt spijsverteringsproblemen, voedselretentie, accumulatie van
Damp en Slijm, en interne hitte-obstructie, wat de Milt en Maag verder
beschadigt.
Onregelmatig of overmatig eten verstoort de Spijsvertering en kan leiden
tot diverse gezondheidsproblemen door Qi en Bloed tekorten en stagnatie.
Interne Pathogene
Factoren: Interne Wind
Interne Wind (Lever Yang Hyperactiviteit)
Interne wind wordt veroorzaakt door overmatige Lever Yang-activiteit die
opstijgt. Dit gebeurt wanneer er te veel Yang is en onvoldoende Yin om
deze te beteugelen.
Oorzaken van Interne Wind:
Extreme Hitte genereert Wind: Een overmaat aan hitte in het
lichaam kan leiden tot het opwekken van interne wind.
Yin Leegte genereert Wind: Een tekort aan Yin betekent een
gebrek aan de kalmerende, koelende energie die nodig is om Yang in
bedwang te houden.
Bloed Leegte genereert Wind: Onvoldoende bloed om de Lever
en het zenuwstelsel te voeden, kan de ontwikkeling van interne
wind bevorderen.
Symptomen van Interne Wind
Tremor, tics, erge duizeligheid, gevoelsstoornissen of tintelingen
Interne Koude: Vol vs. Leeg
Interne koude ontstaat door een vermindering van orgaanfuncties of de invasie
van externe koude, wat leidt tot een afname van Yang Qi en verlies van de
verwarmende en transformerende functie. Oorzaken zijn constitutionele zwakte,
slechte voeding, te weinig beweging of chronische ziekte, resulterend in te veel
Yin en te weinig Yang.
Volle Interne Koude
Ontstaat door externe koude die meridianen en organen binnendringt.
Leidt tot samentrekking van weefsels en bloedvaten.
Veroorzaakt pijn.
Lege Interne Koude
Ontstaat door een tekort aan Yang (verwarmende energie) in specifieke
organen (Milt, Longen, Nieren).
Leidt tot koudegevoel en vertraagd metabolisme.
Interne Damp: Oorzaken en Symptomen
Aard van Damp
Zwaar, plakkerig en troebel van aard; neigt naar beneden te zakken.
Oorzaken van Interne Damp
Ontstaat door ongezonde voeding die de transformatie- en
transportfunctie (T&T) van de Milt verzwakt, leidend tot ophoping van
onzuivere stoffen.
Combinatie met Hitte
Damp combineert frequent met Hitte, wat de symptomen verergert en de
damp kleveriger maakt.
Belangrijkste Symptomen
Problemen in het Onderste Jiao, blokkering van de Qi-stroom, vettig
tongbeslag (vaak met tandindrukken), en een diepe, glijdende, dikke pols
(kan kloppend zijn bij Hitte).
Intern Slijm (Phlegm)
Natuur en Oorsprong
Slijm en damp zijn vergelijkbaar en ontstaan door disfunctie van de Milt in
de transformatie en transport van lichaamsvloeistoffen.
Manifestatie van Slijm
Zichtbaar en bevindt zich voornamelijk in het bovenste deel van het
lichaam, zoals bij opgehoest slijm of nasale afscheiding.
Manifestatie van Damp
Zakt naar beneden en manifesteert zich in de onderste lichaamsdelen,
zoals bij vaginale afscheiding.
Interne Droogte en Interne Hitte
Interne Droogte (Nei Zao)
Resultaat van een tekort aan 'Jin Ye' (lichaamsvloeistoffen),
leidend tot dehydratie en uitdroging. Wordt vaak
veroorzaakt door chronische ziekten of koorts die
lichaamsvloeistoffen uitputten.
Interne Hitte/Vuur (Nei Re/Huo)
Kan zich manifesteren als 'Volle Hitte' (Shi Re), door een te
veel aan Yang, of als 'Lege Hitte' (Xu Re), door een relatief
tekort aan Yin.
Volle Hitte (Shi Re)
Kenmerkt zich door intense koorts, roodheid en droogheid,
veroorzaakt door een overschot aan Yang in het lichaam.
Lege Hitte (Xu Re / Dun Jia)
Ook wel 'valse hitte' genoemd, een gevoel van warmte
door een Yin-tekort, zonder de heftige symptomen van
volle hitte.
Volle Hitte vs. Lege Hitte
Kenmerk
Volle Hitte (Shi Re)
Lege Hitte (Xu Re)
Koorts
Hoge koorts, vaak in de namiddag
Namiddagkoorts, hitte in de 5 palmen
Gelaat/Ogen
Rood gelaat en ogen, blos op de wangen
Rood gelaat en ogen, blos op de wangen
Mond/Keel
Droge mond met bittere smaak
Droge mond met bittere smaak, enkel droge mond
Zweten
Zweten
Enkel nachtzweten
Stoelgang
Constipatie met harde, droge stoelgang
Constipatie met minder droge stoelgang
Geest
Onrust
Onrust
Pols
Kloppend en sterk, voelbaar op alle niveaus
Oppervlakkig – dun – licht kloppend, gaat weg bij druk
Tong
Rood met dik geel droog beslag
Rood zonder/weinig beslag
Oorzaken
Chronische Qi en bloedstagnatie zetten zich om in hitte.Externe pathogene factoren zetten zich om in hitte.Emoties zetten zich om in hitte.
(Vaak gerelateerd aan Yin-leegte)(Subtielere interne oorzaken, minder uitgesproken dan volle hitte)
De Zeven Emoties (Qi Qing) en Hun Impact
Hoe langdurige of intense emoties de Qi kunnen verstoren
1. Woede (Nu - Lever)
Veroorzaakt opstijgende Lever Qi,
leidend tot hoofdpijn, duizeligheid en
rode ogen.
2. Vreugde (Xi - Hart)
Overmatige vreugde kan de Hart Qi en
Shen verstrooien, wat leidt tot
desoriëntatie.
3. Zorgen/Piekeren (Si - Milt)
Knoopt Qi vast, vooral in de buik, met
spijsverteringsklachten en vermoeidheid
als gevolg.
4. Verdriet/Grief (Bei - Long)
Lost Qi op, veroorzaakt kortademigheid,
vermoeidheid en een beklemd gevoel
op de borst.
5. Angst (Kong - Nieren)
Veroorzaakt dat Qi daalt, leidend tot
zwakte in de onderrug en incontinentie.
6. Schrik/Fright (Jing -
Hart/Nieren)
Chaos in de Qi, wat leidt tot
hartkloppingen, angst en verwardheid.
7. Overdenken/Pensive (Lv -
Milt)
Vergelijkbaar met zorgen, knoopt Milt Qi
vast en kan spijsverteringsproblemen
veroorzaken.
Normaal gesproken veroorzaken emoties geen ziekten. Echter, wanneer emoties langdurig
aanhouden of te sterk optreden, kunnen ze de Qi-circulatie beschadigen en de interne balans
tussen de organen verstoren. Dit beïnvloedt de Qi, het bloed, en de geest (Shen, Hun, Po).