Kun je een mobiel opladen met 'plantenstroom'?

Kun je een mobiel 

opladen met 'plantenstroom'?

Bereken wat deze link tussen fotosynthese en batterijen oplevert.

1 / 36
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieNatuur, Leven en Technologie+2Middelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 3-5

In deze les zitten 36 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Introductie

Deze les gaat over het opwekken van kleine hoeveelheden stroom door bacteriën, die leven van de restproducten (glucose) van planten. Leerlingen denken na over toepassingen van deze kleine groene stroombronnen en rekenen ermee. Ze maken kennis met het fenomeen 'start-up' en leren dat wetenschap ook tot een bedrijf(je) kan leiden.

Instructies

Voorkennis van leerlingen
Niet noodzakelijk, wel handig: reactie van de fotosynthese; kennis over de werking van een batterij.

Voorbereiding voor docent
De les is binnen 1 lesuur te doen, maar maak wel een keuze uit de vragen (dus enkele vragen overslaan). Vragen helpen bij het verwerken van de informatie, maar kosten ook relatief veel tijd. Kies dus zelf van tevoren welke vragen voor de klas meer of minder relevant zijn.
Wil je de hele les uitgebreid behandelen, dan is meer dan 1 lesuur nodig.

Leerdoelen/vaardigheden
Na deze les...
...kunnen leerlingen uitleggen hoe je stroom opwekt via bacteriën in de grond die leven van overtollige glucose van planten.
..hebben leerlingen weer even opgehaald hoe fotosynthese werkt en kun. je uitleggen hoe fotosynthese zorgt voor energie op aarde
...kunnen leerlingen het principe van een batterij uitleggen.
...kunnen leerlingen via een berekening aantonen of de techniek van plantenstroom geschikt is om een mobiele telefoon op te laden.
...kunnen leerlingen aangeven voor welke doeleinden de techniek van plantenstroom  geschikt is.
...hebben leerlingen kennisgemaakt met promotieonderzoek en start-ups.

Aansluiting curriculum
Biologie: fotosynthese 
NaSk: batterij; rekenen aan stroom; redoxreacties

Onderdelen in deze les

Kun je een mobiel 

opladen met 'plantenstroom'?

Bereken wat deze link tussen fotosynthese en batterijen oplevert.

Deze slide heeft geen instructies

Informatie voor de docent

Vooraf

Deze les gaat over fotosynthese, stroom, batterijen en start-ups. 

Vaardigheden: rekenen aan stroom


Benodigdheden

Iconen



Zet het vinkje 'toon bij leerling' aan

Toon notities bij elke dia

Navigeren door de les

Vergroot een afbeelding

Klik hier

Hotspot met meer informatie

laptop voor elke leerling

rekenmachine voor elke leerling

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen

Na deze les...


  • ... kun je uitleggen hoe je stroom opwekt via bacteriën in de grond die leven van overtollige glucose van planten.

  • ... kun je uitleggen hoe fotosynthese zorgt voor energie op aarde.

  • ... kun je het principe van een batterij uitleggen.

  • ... kun je via een berekening aantonen of de techniek van plantenstroom geschikt is om een mobiele telefoon op te laden.

  • ... kun je aangeven voor welke (andere) doeleinden de techniek van plantenstroom geschikt is.

  • ... weet je wat promotieonderzoek is en wat een start-up is.

Toelichting

Laat deze dia even lezen (hij komt aan het eind weer terug). Bespreken is niet echt nodig (kost vrij veel tijd).

Planten en energie

Energie in planten

Door vorming van glucose wordt energie uit zonlicht vastgelegd in planten. Dit proces wordt fotosynthese genoemd.




Energie uit planten 

Bij voedsel komt deze energie vrij door vertering.

Bij brandstoffen komt deze energie vrij door verbranding.

Toelichting

Planten maken via fotosynthese glucose. Wij (of de koe) eten die planten . Of we gebruiken hout (ook ontstaan via fotosynthese) als brandstof. Op beide manieren leveren planten ons energie.


Klik op de hotspots om de leerlingen uit te nodigen om de fotosynthese- en verbrandingsreactie weer even op te halen.


Fotosynthese: koolstofdioxide + water --> glucose + zuurstof (onder invloed van de energie uitzonlicht).

Verbrandingsreactie is de omgekeerde reactie.



Vraag

Voorkennis: Maak een voedselketen met drie of vier schakels waarin je laat zien hoe zonne-energie op je bord terecht komt.

Typ hier je antwoord:

Antwoorden (voorbeelden)

gras-koe-mens

graan-varken-mens

plantaardig plankton - garnaal - vis - mens

mais - kip - mens


Belangrijk is dat de leerlingen zien dat alle voedselketens met een producent (plant) beginnen. Dit is uiteraard herhaling van kennis, ter opfrissing.



Nieuw: energie uit planten

De chemische energie, vastgelegd door planten, kan ook worden omgezet in elektrische energie: stroom opwekken met behulp van planten!

Toelichting

Dit gaat over een geheel andere manier van energie die via planten, wél via glucose, geleverd wordt. Daar zijn bacteriën bij betrokken.

De afbeelding laat zien dat dit in de praktijk ook echt werkt: kleine lampjes in een park in Rotterdam.


Het is heel hip én relevant: energie opwekken zonder uitstoot van CO2 of methaan. Denk aan zonnepanelen en windmolens.



Geen batterij bij de hand? Gebruik een plant!

Met de nieuwe technologie is het mogelijk om energie te winnen via bacteriën die samenleven met de wortels van planten. 

Deze slide heeft geen instructies

Hoe werkt dat dan?

Een plant legt zonne-energie vast in stoffen, zoals suikers, via fotosynthese. Een deel hiervan gebruikt de plant voor zijn groei. Wat de plant over heeft, scheidt hij uit in de bodem, via zijn wortels. Vervolgens breken bacteriën in de bodem deze stoffen weer af. Daarbij komen elektronen vrij. 


Als je een koolstofelektrode aanbiedt aan die bacteriën, gaan ze daarop groeien en geven ze hun elektronen af aan de elektrode. Als je aan die elektrode een positieve pool koppelt, dan heb je als het ware een batterij en heb je elektriciteit.

Bron: Wageningen World (2011)

Toelichting

Laat de leerlingen deze dia zelf lezen.


De 'bacteriën in de bodem' waar over gesproken wordt zijn niet de bekende symbiotische wortelknolbacteriën maar zijn bacteriën zonder verbintenis met wortelsysteem van plant.

Samengevat: Planten leveren via hun wortels suikers voor bacteriën.

De bacteriën breken deze suikers af waarbij elektronen vrijkomen.

De samenwerking tussen de planten (die de suikers maken) en bacteriën (die de suikers afbreken) zorgt voor stroom.


Promotieonderzoek aan de WUR (Wageningen Universiteit & Research) door Marjolein Helder hierover resulteerde in de 

oprichting van een bedrijf: Plant-E.



Van promotieonderzoek...

Toelichting

Deze dia laat zien dat via promotieonderzoek aan een universiteit, bedrijven kunnen ontstaan. Wellicht hebben leerlingen een beeld dat universiteiten en het bedrijfsleven ver uit elkaar liggen, maar dat is zeker niet zo.

Er volgen nu twee vragen (over promotieonderzoek en start-ups) die interessant zijn voor het beeld dat leerlingen hebben van universiteiten, maar die niet persé relevant zijn voor het vervolg van de les.

Vraag

Wat is eigenlijk promotie-onderzoek?

A

Dat is onderzoek dat je tijdens je universitaire of hbo-studie doet. Je krijgt niet betaald (misschien een stage-vergoeding). Je studeert af op dit onderzoek.

B

Dat is onderzoek dat je doet ná een universitaire of hbo-master. Je krijgt salaris en hopelijk schrijf je een proefschrift.

C

Dat is onderzoek dat je doet in opdracht van het bedrijfsleven. Het resultaat is vaak een eigen bedrijf. Je krijgt niet betaald tijdens dit onderzoek (soms wel)

D

Dat is onderzoek dat je doet als je eenmaal gepromoveerd bent. Je ontvangt er gewoon salaris voor. Je mag zelf je onderwerp kiezen.

Toelichting

Deze vraag is bedoeld om leerlingen bewust te maken van wat er eigenlijk kan na een universitaire studie. Overigens is het dus ook mogelijk om te promoveren na een hbo-opleiding.

Vraag

Plant-e is begonnen als (promotie-)onderzoek aan de Wageningen Universiteit & Research. Daarna is het als start-up-bedrijfje verder gegaan. Zoek nog twee voorbeelden van start-ups. 

1

minute

30

second

Typ hier je antwoord:

Toelichting

De bedoeling van deze vraag is leerlingen bewust maken van het feit dat universiteit en bedrijfsleven niet persé gescheiden werelden zijn.

Aan de negatieve pool (oranje) vinden reacties plaats waarbij elektronen ontstaan.


Aan de positieve pool (rood) vinden reacties plaats waarvoor elektronen nodig zijn.


Die elektronen kunnen niet dóór de batterij heen (ze worden tegengehouden door een membraan).


Door een draadje aan te sluiten kunnen de elektronen buitenom.


Door dat draadje loopt dan dus stroom.

Werking van een batterij (algemeen)

Toelichting

Deze dia licht het principe van een batterij weer even toe. Best ingewikkeld hoe die elektronen nou precies lopen. Dat is voor het verhaal van de plantenbatterij (volgende dia) niet superbelangrijk om te begrijpen, maar omdat het bij de planten toch ook om een 'batterij' gaat, wordt hier het principe van een batterij toch even herhaald.

De negatieve pool (oranje) van de plantenbatterij laat elektronen los, de positieve pool (rood) ontvangt de elektronen. 


Er loopt dus een stroompje waarmee je bijvoorbeeld een lampje kunt laten branden.

Plantenbatterij

Bron: Priem (2023)

Toelichting

Dit is de basis van de techniek. 

De energie komt nog steeds uit fotosynthese, want daarmee wordt glucose gemaakt. Die glucose lekt via de wortels naar bodembacteriën. Zij 'eten' deze glucose en produceren daarbij H+ en elektronen. De H+-ionen vormen samen met (de ook bij de fotosynthese geproduceerde!) zuurstof, water. De elektronen kunnen opgevangen worden zoals getoond in de afbeelding.

Vraag

Overleg met je buur:

Welke vragen komen bij jullie op na dit verhaal over plantenbatterijen?

2

minute

00

second

Typ hier je antwoord:

Toelichting

De vragen die nu op het digibord verschijnen zouden kunnen zijn:

- Kan dit met alle soorten planten?

- Hoeveel energie wekt 1 plant op? En hoe lang duurt het dan voordat mijn mobieltje is opgeladen?

- Kan de energie ook opgeslagen worden?

- Is dit proces afhankelijk van bijv. de temperatuur?


Je kunt deze vragen proberen klassikaal te beantwoorden, of leerlingen in groepjes op zoek te laten gaan naar antwoorden. Omdat er patent zit op deze techniek, zullen niet alle antwoorden gevonden worden.

Op de vraag of je met planten je mobieltje kunt opladen gaat een latere dia, dus die vraag kun je beter even parkeren.

Vraag

Hebben de planten last van die stroom?

A

Ja, de planten krijgen nu zelf geen elektronen

B

Nee, want de stroom ontstaat buiten de wortels

C

Ja, de planten raken hierdoor glucose kwijt

D

Nee, de opgewekte stroom is daarvoor te zwak

Toelichting

De stroom is inderdaad erg zwak (volgens Plant-e, het bedrijf achter deze techniek).

Vraag

Plant-e claimt 'negatieve CO2-emissie' te veroorzaken. 

Wat is dat? En hoe doen ze dat?

Typ hier je antwoord:

Toelichting

Het antwoord kunnen de leerlingen zelf opvragen nadat ze hun antwoord gegeven hebben.


Wat betreft de beperking in methaanproductie zegt Plant-e het volgende: 'Alle natuurlijke wetlands produceren enige vorm van methaan die wordt geproduceerd door methanogene bacteriën. Die bacteriën concurreren met die in de Plant-e-opstelling, waarbij de laatste efficiënter zijn en dus de methaanproductie omlaag gaat.' 

Deze interactieve video wordt onderbroken door vragen. Zo worden de leerlingen actief bij de les betrokken (of gehouden)

Welke technieken spelen

een rol bij het onderzoek

naar energie uit planten?

Antwoorden:

microscopie (onderzoeken van bacteriën)

kweken van bacteriën

werking van batterijen

plantenfysiologie (het opkweken van planten in dit geval)


vraag

Wat was dat ding op dat plaatje nou net?

A

Geobacter, een bacterie

B

De wortel van de plant, schematisch

C

Wortelharen waarlangs de elektronen stromen

D

Een schimmel die stroom genereert

Deze slide heeft geen instructies

 Vraag

Wat is de functie van de zuurstof in deze batterij?

Typ hier je antwoord:

Antwoord:

De functie van zuurstof is het accepteren van de H+ - ionen waarbij water (H2O) ontstaat.

Wel mogelijk met planten-stroom

Niet mogelijk met planten-stroom

Toelichting

Leerlingen begrijpen inmiddels dat het om zeer kleine hoeveelheden stroom gaat. Het opladen van allerlei elektronische apparaten in huis is niet mogelijk met plantenstroom.

Maar hoe zit dat nou met je mobiel?

Het volledig opladen van een mobiele telefoon kost ongeveer 13 Wh.

Eén powerstick van Plant-e kan 200 μW opwekken.

Er passen 10 sticks op een vierkante meter.


Hoe lang moet je mobiel 'in de grond geplugd zitten' in een veldje van 50 x 50 cm om volledig op te laden?


Let bij de berekening goed op de eenheden.

Geef je antwoord op de volgende dia in uren.



Bronnen: ANWB (z.d.), persoonlijke communicatie met Plant-E

Toelichting

Bij deze vraag (leerlingen geven het antwoord in de volgende dia, daarna volgt de uitleg en berekening) gaat het om rekenvaardigheden, zoals het werken met eenheden (bijv. van cm naar m2 )

Hoe lang moet je mobiel 'in de grond geplugd zitten' in een veldje van 50 x 50 cm om volledig op te laden?

Het volledig opladen van een mobiele telefoon kost ongeveer 13 Wh. Eén powerstick levert 200 μW. Er passen 10 sticks op een m2. Let bij de berekening goed op de eenheden. Geef je antwoord in uren.


Het vermogen van een veldje plantjes ligt nu op ongeveer 222 mW/m2.

Let bij de berekening goed op de eenheden. Geef je antwoord in gehele uren.


Berekening op volgende dia


Berekening en antwoord

1 powerstick kan 200 μW opwekken, en er passen 10 sticks op een vierkante meter:

200 μW x 10 = 2000 μW per m2 = 2 mW/m2.


Ons veldje van 50 cm bij 50 cm is een kwart m2 dus levert:

1/4 m2 x 2 mW/m2 = 0,5 mW.


Om een mobiel op te laden duurt 13 Wh/(0,5 x 10-3 W) is ongeveer 26.000 uur (dus meer dan 1000 dagen ofwel, bijna 3 jaar). 


De telefoon ontlaadt zich sneller door de lekstroom van de batterij dan dat deze zich oplaadt.

Deze slide heeft geen instructies

Plantenstroom levert weinig stroom. Voor welke doelen is de techniek nou juist wél geschikt?

Toelichting

Doel van deze vraag is dat leerlingen zelf goed nadenken over de praktische toepasbaarheid. Hopelijk zijn ze creatief! Geef gerust even de tijd.


Plantenstroom is geschikt voor toepassingen die weinig stroom nodig hebben en waarbij het lastig is om steeds een batterij te moeten vervangen. Voorbeelden zijn sensoren in natuurgebieden. Een toepassing is een watersensor in golfbanen, verlichting van een informatiebord in een natuurgebied, verlichting langs weinig gebruikte paden. Ook op plaatsen waar geen elektriciteit aanwezig is kan plantenstroom een rol spelen, bijv. in de tropische landbouw (vocht- en temperatuursensoren). Groot voordeel is dat er geen gebruik hoeft te worden gemaakt van batterijen.

Momenteel ligt de focus van het bedrijf op het voorzien van stroom van grondwaterlevel-sensoren. Dit is bijvoorbeeld heel interessant voor organisaties die veengebieden willen herstellen/conserveren. 

Verlichting in Het Park van Morgen (Rotterdam) waarmee het park sociaal veiliger is geworden.


Sensoren om de grondwaterstand te meten bij Waterschap de Dommel.


Floriade (tuinbouwtentoonstelling): De Slimme Boom, die zelf stroom produceert voor een bodemvochtsensor. De boom vertelt wanneer hij water nodig heeft.


Proefproject draadloze waterstandmeting in een veen gebied op Sumatra (Indonesië).

Wat kan er wel?

Toelichting

Deze voorbeelden laten zien waar plantenstroom een rol kan spelen.

1

Planten produceren via fotosynthese teveel glucose voor eigen gebruik.

2

De techniek van Plant-e zorgt voor negatieve CO2-uitstoot.

3

De techniek van Plant-e is geschikt voor sensoren en andere apparaten die weinig energie verbruiken.

4

Bacteriën gebruiken glucose als energiebron waarbij electronen vrij komen.

5

Ik kan uitleggen hoe een (planten)batterij werkt.

Wat heb je deze les geleerd?

Kies de voor jou belangrijkste optie:

Toelichting

De vragen in deze en de volgende dia zijn reflectievragen. 

Poll

En wat is nog een beetje onduidelijk?

Waarover zou extra uitleg welkom zijn voor jou?

Deze slide heeft geen instructies

Meer over Plant-e

Bekijk hier de meest recente video over Plant-e:

Toelichting

In deze korte video komt de CEO van Plant-e, Marjolein Helder, aan het woord over haar bedrijf. In het kort wordt alles nog eens uitgelegd. Goed als herhaling van het geleerde in deze les.

Gefeliciteerd!

Na deze les...


  • ...kun je uitleggen hoe je stroom opwekt via bacteriën in de grond die leven van overtollige glucose van planten.

  • ..heb je weer even opgehaald hoe fotosynthese werkt en kun je uitleggen hoe fotosynthese zorgt voor energie op aarde

  • ...kun je het principe van een batterij uitleggen.

  • ...kun je via een berekening aantonen dat de techniek van plantenstroom niet geschikt is om een mobiele telefoon op te laden.

  • ...kun je aangeven voor welke doeleinden de techniek van plantenstroom wél geschikt is.

  • Weet je wat promotieonderzoek is en wat een start-up is. 


Deze slide heeft geen instructies

Geïnspireerd?

Wellicht vond je dit een interessante les. 

Klik dan eens op onderstaande vervolgopleidingen:



Toelichting

Deze dia is bedoeld om leerlingen te helpen zich te oriënteren op vervolgopleidingen, hoewel dat vaak nog een ver-van-mijn-bed-show is. Onbekend maakt onbemind en op deze manier maken ze kennis met wellicht onbekende studierichtingen.


De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond. Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst. Heel veel dank!


Feedback gevraagd

Link naar vragenlijst voor leerlingen: 


ut.onl/leerling4tu 

De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond. Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst. Heel veel dank!


Feedback gevraagd

Vragenlijst voor docenten

Link naar vragenlijst voor docenten:


ut.onl/docent4tu


Check www.4tuschools.nl voor meer inspirerende lessen!

Deze slide heeft geen instructies

Bronnen

04-2011 Wageningen World. (2011, 1 december). Issuu. https://issuu.com/wageningenur/docs/wageningen_world_2011-04_nl


ANWB. (z.d.). Hoeveel stroom verbruiken iPhone en Samsung smartphones?. ANWB. https://www.anwb.nl/energie/hoeveel-stroom-verbruiken-iphone-en-android-smartphones


Ermi van Oers. (2021, 21 april). Energie uit planten | Het Klokhuis [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=0LS-39ivhrk




Deze slide heeft geen instructies

Bronnen

Plant-E. (2024, 8 januari). Het Park van Morgen (Rotterdam). Plant-e.com. https://plant-e.com/actueel/het-park-van-morgen-2/


Priem, J. (2023, 1 februari). Geen batterij bij de hand? gebruik een plant. IO. https://innovationorigins.com/nl/lampjes-die-branden-op-elektriciteit-die-is-geproduceerd-door-planten/


Luleva, M. (2015, 1 maart). Plant-e Produces Electricity from Green Plants - The Green Optimistic. The Green Optimistic. https://www.greenoptimistic.com/plant-e/




Deze slide heeft geen instructies