Hoofdstuk 5 - kunst als boodschap

• newEditor
• Beeldende vorming
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 4

H5: Kunst als boodschap

Leerdoel: Na dit hoofdstuk weet je verschillende kunstenaars die groot belang zagen in het uitdrukken van een boodschap. Kunst wordt gebruikt als manifest, protest en vorm van verzet of zelfs; propaganda.

Oorlog en futurisme

• Nachtmerrie of juist goed?

• Futurisme (1909, stroming)

  • Politiek

  • Avant-garde

  • Provocerend, extreem

  • Zien oorlog als iets goeds, opruimmiddel

  • Futurisme = beweging (herkennen door 'bewegend beeld'. vb: lopende hond >)

Dada

• De 1e wereld oorlog laat diepe wonden achter

• vertrouwen in heersende klasse verdwijnt

  • Zelfde in kunst

• Ontstaan: antikunst

  • niet gevoel of verstand maar toeval, cynisme en ironie

  • Dada!

    • naam afkomstig uit kindergebrabbel

  • Dada en pittura metafisica inspirerend voor het latere surrealisme

Fountain - Marcel Duchamps

Hier zie je een omgekeerd toilet, is het wel kunst?

Dit is een perfect voorbeeld van Dadaïsme. Het is toeval, ironisch en cynistisch.

Want waarom is een urinoir een kunstobject? Snap je de naamgrap ook al? R. Mutt?

• Na de 1e wereldoorlog is er een politieke verschuiving

  • Duitsland = weimarrerepubliek

  • Italië = facisme

  • opkomst censuur en propaganda

Kunst als boodschap

Bouwkunst

Bouwkunst

• Futuristen:

  • verheerlijken machines

  • hoogbouw

  • kennis en technologie is nog niet genoeg om het concept goed uit te werken

• Bouwkunst onder Hitler:

  • historisch

  • streng, sober

  • classicistisch

• Bouwkunst onder Mussolini:

  • Klassieke Romeinse architectuur als basis

  • decoratie

• Bouwkunst onder Stalin:

  • Imposant en groots

Kunst als boodschap

Beeldend

Futurisme

• Manifesto del Futurismo (Marinetti = schrijver)

  • Zegt: VERWOEST HET OUDE! En verwelkom het nieuwe

  • het verleden staat de toekomst in de weg

  • Staan voor geweld en versnelling modernisme

  • Dynamiek/beweging

  • Bocconi (1882 -1916) geeft beweging weer door meerdere beelden in 1 te tonen

  • op de afbeelding hiernaast zie je iemand die op een trap naar beneden loopt ->

Dada

• Op het begin een literaire beweging, schrijvers

• Antikunst

  • Provoceren, belachelijk maken

  • Politie beëindigd vaak bijeenkomsten of poëzieavonden want de gedichten zijn vaak beledigend naar publiek

  • Steeds meer een politieke lading na 1e wereldoorlog

• Gebruik van toeval bij beeldende kunst

• Readymades: producten die op grote schaal zijn gemaakt en niets aan gedaan hoeft te worden.

  • Voorbeeld: bicycle wheel in afbeelding hiernaast ->

Duchamps

Pittura metafisica

• Pittura metafisica = benaming schilderstijl

  • Giorgio de Chirico (1888 - 1978)

  • Werkelijkheid die men ervaart is slechts een deel van een groter geheel

  • Melancholiek, extreme perspectieven en licht-donker contrasten

  • vervreemdend

    • Inspiratie voor latere surrealisten

Surrealisme

• Surrealisme = fantasie

• Geen wetten of regels

• Dromen, hallucinaties, het onderbewuste

• Sigmund Freud, André Breton

• Vaak naturalistische stijl

Kunstenaars: zoek deze echt even op of kijk in je boek

• Salvador Dalí

• René Magritte

• Joan Miró

in nl:

• Maurits Escher

Kunst

• Kunst onder Hitler:

  • Propaganda

  • GEEN abstractie of expressionisme

  • Realistisch

  • Boodschap is duidelijk

• Abstracte kunst = ontaarde kunst (haat)

• Deze kunstenaars vluchten

• Bouwkunst onder Mussolini:

  • vergelijkbaar met constructivistische kunst

  • zelfde vormentaal

  • ook voorkeur classicistisch beeld

• Kunst onder Stalin:

  • Niet figuratieve kunst voor komst Stalin

  • Stalin wil heldere figuratieve kunst

  • Succes van revolutie is te zien in deze beelden

Kunst als boodschap

Toegepaste kunst

Design

• Design onder Hitler:

  • Volkswagen

  • Industrieel, efficiënt

  • Bauhaus principes dus!

• In interieur en ontwerp echter niet Bauhaus, maar klassiek

• gezelligheid, knus etc.

  • Hitler moet een gezellige, warme man blijken met wie je graag zou koffie drinken

    • Ook is dat natuurlijk niet zo in realiteit

Kunst als boodschap

Muziek

Erik Satie

• Erik Satie (1866 - 1925) is de eerste componist die zich verzet tegen alle traditionele regels.

• Sfeerbepalend decor

• Geen notatie

• Surrealistische elementen

Dada

• Dada beweging zit ook in de muziek

• duidelijke raakvlakken met andere dada onderdelen

• Muziek = klanken, lettergrepen

• Radicaal!

Futurisme

• Nieuwe instrumenten

• Basisgeluiden: trommelen, sissen, brommen, kraken, ontploffen etc.

• Beste om te doen is het even kort luisteren->

Kunst als boodschap

Dans

Dans & Pablo Picasso

• Pablo Picasso werkte mee aan dans!

• Hij ontwierp kubistische kostuums

• Onconventioneel

Kunst als boodschap

Theater en film

Theater

• Variététheater

  • Geen regels en traditie

  • praktisch, prikkelt en publiek doet mee

  • futuristisch idee, probeert publiek beroering te geven

    • Zelfde stoelen 10x verkopen, lijm op stoelen smeren, jeukpoeder gebruiken etc.

• Cabaret

  • Franse uitvinding, 19e eeuw

  • geen blad voor de mond, kritiek op politieke situatie

• Bertolt Brecht (1898 - 1956)

  • Episch theater

  • Vervreemding

  • Toeschouwer moet nadenken, kritisch en reflecterend

Film

• Dada

  • Ballet mécanique - Léger (1881 - 1955)

  • Dans van losse beelden

• Propagandamiddel

  • Film = machtig middel

  • emotioneel effect

  • Leni Riefenstahl

    • Gebruikt nieuwe filmtechnieken

• Animatie als propagandamiddel

  • VS mengt in strijd met film

  • Niet voor kinderen!

  • Confrontatie publiek met oorlog