Bacchae algemeen en Grieks theater

• Grieks
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 5

Bacchae algemeen en Grieks theater

Griekse Tragedie

een serieuze, in verheven taal gestelde poëtische tekst die, gesproken, gezongen of gereciteerd door 2 of 3 spelers en een uit 12 of 15 man bestaand koor, d.m.v. spel in combinatie met muziek en dans werd gepresenteerd aan een publiek in het kader van een aan Dionysos gewijd festival in Athene.

Welke van onderstaande beweringen is juist?

1. Gr Tragedie heeft gewoonlijk eenheid van tijd en handeling
2. Gr Tragedie heeft gewoonlijk eenheid van tijd, plaats en handeling
3. Gr Tragedie heeft dankzij bodeverhalen géén eenheid van plaats en tijd
4. Gr Tragedie speelt zich altijd op één plaats af, meestal voor een paleis

Wat hebben ἐλεος en φοβος te maken met καθαρσις?

Volgens Aristoteles zijn die emoties (ἐλεος = medelijden, meevoelen; φοβος = angst) nodig voor καθαρσις.

fout van een hoofdpersoon

herkenning van ware identiteit of toedracht

ondergaan van emotionele ervaring

omslag van geluk naar ellende

katharsis

hamartia

anagnorisis

peripeteia

wel of geen tragisch plot?
'een boer verliest zijn grond en moet zijn kinderen als slaaf verkopen'

1. Griekse Tragedie
2. geen Griekse Tragedie

wel of geen tragisch plot?
'een manke Griekse held doorziet de list van Odysseus'

1. Griekse Tragedie
2. geen Griekse Tragedie

De Grote Dionysia was een religieus, cultureel, politiek, sociaal en economisch fenomeen - probeer een hedendaags equivalent te bedenken.

In 468 BCE versloeg Sophocles Aeschylus met zijn tetralogie; in 441 BCE versloeg Euripides hem.
- welke onderdelen bevat een 'tetralogie'?

Skènè

orchestra

theatron

eisodos

-vergemakkelijkt het spelen van meer rollen door 1 acteur

- vergemakkelijkt het spelen van vrouwenrol door man

- duidt (over grote afstand zichtbaar) geslacht, leeftijd en status van personage aan

- vergroot (bevroren) expressie van het gezicht, beter zichtbaar over grote afstand

Wat is de functie van het koor?
(2 juiste antwoorden)

1. verwoordt gedachten van de acteurs
2. verwoordt gedachten van het publiek
3. is toeschouwer van de handeling
4. speelt een actieve rol in de handeling

Euripides schreef:

1. Liefdesgedichten
2. tragedies
3. komedies
4. geschiedschrijving

De goddelijke hoofdpersoon in dit werk heet

1. Aphrodite
2. Apollo
3. Dionysos
4. Zeus

De plaats van handeling is

1. Athene
2. Korinthe
3. Sparta
4. Thebe

Wie was geen dochter van Kadmos?

1. Agaue
2. Ino
3. Medea
4. Semele

Wie was geen kleinzoon van Kadmos?

1. Aktaion
2. Dionysos
3. Jason
4. Pentheus

De gouden eeuw van Athene was de

1. 3e eeuw v. Chr.
2. 4e eeuw v. Chr
3. 5e eeuw v. Chr
4. 6e eeuw v. Chr

Euripides schreef dit werk in

1. 5e eeuw v Chr
2. 4e eeuw v Chr
3. 3e eeuw v Chr
4. 4e eeuw n Chr

De god Dionysus werd twee keer geboren. Leg uit

Wat is hier afgebeeld?

Wie is de echte?

1. Euripides
2. Euripides
3. Euripides

Σὲ δ’ ἀμαθίας γε κἀσεβοῦντ’ ἐς τὸν θεόν.

Tegen wie zijn deze woorden gericht?

1. Dionysos
2. Pentheus
3. Teiresias
4. Het koor

Aristoteles

Aristoteles heeft in zijn Poetica ook het een en ander gezegd over de tragedie...

Wat vond Aristoteles het voornaamste element van een tragedie?

1. peripeteia (omslagpunt)
2. mythos (de plot)
3. anagnorisis (herkenning)
4. ethos (karakter)

Dramaturgisch hulpmiddel

Welk dramaturgisch hulpmiddel is hier afgebeeld? 

Beantwoord de vraag op de volgende dia.

Wat voor dramaturgisch hulpmiddel is hier getekend?

Wat heeft dit er nou weer mee te maken?

In de winter van 1596-97 kwam de ontdekkingsreiziger Willem Barentsz bij zijn zoektocht naar een noordelijke route naar Indië vast te zitten in het poolijs. Hij en zijn bemanning moesten overwinteren op een eiland. Ze gebruikten het hout van hun schip om een huis te bouwen: 'het behouden huys'. 

Weet jij waar Barentz en zijn bemanning overwinterden? 

Waar moest Willem Barentz overwinteren?

1. Spitsbergen
2. Franz-JosefLand
3. Nova Zembla
4. Antarctica

Semele

Godsdiensthistorici denken dat Semele in vóór-Griekse tijden wordt vereerd als 'moedergodin': een soort Moeder Aarde. Bij de moedergodin hoort een zoon die wordt vereerd als vegetatiegod. Deze zoon sterft en herrijst telkens weer, zoals planten ook telkens weer afsterven en opbloeien.

De Grieken lijven haar in in hun eigen -patriarchale- religie en ze krijgt in de Griekse mythen een ondergeschikte status als prinses. Haar wordt zelfs het moederschap ontnomen in de mythe waarin Zeus haar zoon Dionysos uiteindelijk 'baart'. Andere voorbeelden van dit soort godinnen zijn Kybele en Rhea.  

De stelling dat Semele in prehistorische tijden een moedergodin was, wordt onderbouwd door een taalkundig argument. Haar naam wordt in verband gebracht met een woord uit een indo-europese taalfamilie.

De naam Semele stamt uit de proto-indo-europese taal. De naam zou verwant zijn aan (o.a.) het Russische woord земля (zeml'ja).

Wat betekent земля?

1. godin
2. moeder
3. akker, weide
4. aarde, land

Een opvoering van de Bakchai in het oude theater van Syracuse, Sicilië.

De volgende vraag gaat over het decor.

Wat moet dit decor uitbeelden?

1. het paleis in Thebe
2. de berg de Citaeron
3. de berg de Olympus
4. de ruimte voor het paleis in Thebe

Met welk doel liet Pentheus zich in de boom zetten?

1. hij was bang voor de Bacchanten
2. hij was bang voor Dionysos
3. hij kon de Bacchanten vanaf de grond niet goed zien

Bedenk een voorbeeld van een 'moderne' situatie waarop
je een van de tegenstellingen uit de Bacchae
kunt toepassen.

andere interpretatie

Boodschap en functie

De Bacchae is in de vijfde eeuw v.C. geschreven door de Griekse tragediedichter Euripides en vertelt over de introductie van de god Dionysus in de Griekse godenwereld. “Het is een ongelooflijk rijk en moeilijk stuk”, zegt Burgersdijk. “Het is een vrij eenvoudig verhaal, maar er zitten erg veel lagen in.”

“Euripides wil laten zien dat niet alles volgens de orde van de staat kan gebeuren.” In het toneelstuk streeft een koning om de orde in zijn stad te behouden. Hij probeert de bevolking in toom te houden door dronkenschap, uitzinnigheid en seksualiteit te onderdrukken. Dit mislukt door het optreden van Dionysus en het stuk eindigt met de ontwrichting van de gevestigde orde.

“Juist door het onderdrukken van deze gevoelens van extase gaat de ketel extra hard stomen,” vertelt Burgersdijk. Volgens hem had toneel als het ware de functie van een ventiel op deze ketel. “Het spiegelt de mensen in hun mens-zijn.” Aanschouwers identificeren zich met de figuren in het stuk, leven met hen mee en delen hun gevoelens. “Na het zien van zo’n toneelstuk leidt dit tot catharsis, tot ‘zuivering van de ziel’.”

actualisatie

Ken je een vergelijkbaar fenomeen dat in onze maatschappij fungeert als "ventiel"?

eigen mening

Wat vind je van deze interpretatie? Ben je het eens met dat de tragedie daarover gaat?

Bedenk een argument tegen de stelling
dat Pentheus wordt geleid door
een onderdrukt verlangen.