Poëzie - rijm
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Wat is rijm?
Rijmschema
Van het eindrijm kun je een rijmschema maken.
• Je geeft elke rijmklank een nieuwe letter. De klank in de eerste regel a, de volgende klank b, etc.
Rijmschema ABBA (omarmend rijm)
Twee zinnen in nog twee ertussen A
Zin twee en drie die zich hier warmen B
Aan één en vier die hen omarmen B
Alleen omarmen, hoor, niet kussen A
A.
Sint liep te denken
Wat moest hij jou schenken
Een boek of een bon
Of een flesje lotion?
B.
Sint liep te denken,
Een boek of een bon
Of een flesje lotion,
Wat moest hij jou schenken?
C.
Sint liep te denken
Een boek of een bon
Wat moest hij jou schenken
Een flesje lotion?
gepaard rijm
omarmend rijm
gekruist rijm
abab
aabb
abba
Beginrijm / Alliteratie
"De kat krabt de krullen van de trap".
In deze zin beginnen veel woorden met de 'k'
Bij alliteratie gaat het om overeenkomst in klank van medeklinkers aan het begin van woorden.
Assonantie
Enkele woorden die bij elkaar in de buurt staan, hebben dezelfde klank, maar niet dezelfde eindletter(s).
mos - zon
school - boot
Klinkerrijm / assonantie
• Het gaat hierbij om de uitspraak, en niet om de spelling
• Zo is er bijvoorbeeld ook assonantie bij 'een groot cadeau'
Alliteratie / Assonantie?
Alliteratie / Assonantie
Alliteratie (beginrijm):
Groen - grom - griezel etc.
Assonantie (klinkerrijm):
Moeten - groenten - doe - vroeg - troep - schoen- moeder - groen - groeien
Leerdoelen
Je kunt uitleggen wat eindrijm is
Je kent de verschillende rijmschema’s
Je weet wat mannelijk en vrouwelijk rijm is.
Je kunt uitleggen wat beginrijm / alliteratie is
Je kunt uitleggen wat klinkerrijm / assonantie is
Rijm - indeling naar soort (1)
Volrijm: de beklemtoonde klinker en de daarop volgende medeklinker rijmen op elkaar.
wond - hond (mannelijk of staand rijm)
wonde - ronde (vrouwelijk of slepend rijm)
wonderen - donderen (glijdend rijm)
Eindrijm: de laatste woorden van regels rijmen op elkaar.
Halfrijm: klinkerrijm en medeklinkerrijm.
Rijm - indeling naar soort (1)
Halfrijm: óf alleen de klinkers óf alleen de medeklinkers rijmen op elkaar.
assonantie: dier - lief
acconsonantie: hond - wand
alliteratie: lekker lang luieren (tevens beginrijm)
Rijm - indeling rijmschema (3)
In de meeste gedichten is het eindrijm geordend in een bepaald rijmschema. De belangrijkste zijn:
Slagrijm: AAAA
Gepaard rijm: AABB
Gekruist rijm : ABAB
Omarmend rijm: ABBA
!Let op: gebruik voor elke nieuwe rijmklank een nieuwe letter!
Opdracht
Kies een gedicht dat je aanspreekt.
Neem het gedicht over en maak het rijmschema,
Geef alliteratie en assonantie ook aan.
Geef daarnaast ook je mening over het gedicht, gebruik daarbij drie beoordelingswoorden.