Alle geschiedenis ooit
Hoorcollege meneer Bos
Alle geschiedenis ooit
Hoorcollege meneer Bos
Deze slide heeft geen instructies
De Tien tijdvakken
Er valt veel te vertellen over de geschiedenis. Om het overzichtelijk te maken hebben we het ingedeeld in 10 tijdvakken.
Chronologische volgorde
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Hoe ontwikkelt Egypte zich tot staat?
1. jagers verzamelaars gaan wonen langs de Nijl.
2. Vaste woonplaats leidt tot irrigatie, hoge landbouwopbrengsten
3. Dit maakt andere beroepen mogelijk.
4. Onder leiding van een koning verovert men of verdedigt zich.
5. Een staat wordt gevormd.
Deze slide heeft geen instructies
Specialisatie
Niet iedereen hoefde meer boer te zijn --> specialisatie
Ambtenaren organiseerden samenlevingsregels
Ontstaan hïerogliefenschrift
Deze slide heeft geen instructies
Complexe samenleving
Specialisatie laat ruimte voor meerdere beroepen
Sommigen gaan een ambacht doen, anderen gaan handelen
Specialisatie leidt tot verschillen in welvaart
Verschillen in welvaart moeten gedocumenteerd worden
Deze slide heeft geen instructies
Ontstaan van het schrift
Doordat welvaart en bezit gedocumenteerd moet worden ontstaat het schrift en daarmee de complexe samenleving
In 1ste instantie met autocratieën maar in het oude Griekenland leidt dit tot verschillende soorten bestuursvormen
Deze slide heeft geen instructies
De oude Grieken.
Griekenland was verdeeld in verschillende poleis.
Deze poleis werden op verschillende manieren bestuurd.
Deze slide heeft geen instructies
Andere bestuursvormen:
Monarchie.
Aristocratie.
Tirannie.
oligarchie
Deze slide heeft geen instructies
Democratie in Athene
Democratie
4 groepen in Athene:
Atheense burgers (beide ouders in Athene geboren) mogen stemmen.
Vreemdelingen mogen niet stemmen.
Vrouwen mogen niet stemmen.
Slaven mogen niet stemmen.
In Nederland mogen vrouwen stemmen. Dat is een verschil met de Atheense democratie.
Deze slide heeft geen instructies
Koloniën
Te weinig landbouwgrond in
Griekse poleis
Kolonisatie in Middellandse Zeegebied
Contacten tussen kolonie en poleis
Handel en uitwisseling van cultuur, maar ook oorlogen
Deze slide heeft geen instructies
Poleis
Deze slide heeft geen instructies
Het ontstaan van Rome
Deze slide heeft geen instructies
Romeinse Republiek
PAUZE
Deze slide heeft geen instructies
https://schooltv.nl/video/romulus-en-remus-het-ontstaan-van-rome/#q=romulushttps://schooltv.nl/video/romulus-en-remus-het-ontstaan-van-rome/#q=romulus
Deze slide heeft geen instructies
De Romeinse Republiek
509 v. Chr.
Deze slide heeft geen instructies
De Romeinse Republiek
Begrippen:
Republiek
Democratie
Aristocratie
Senaat
Consul
Deze slide heeft geen instructies
De Romeinse Republiek (1)
In de Romeinse Republiek zijn twee mensen aan de macht. Deze zijn 'gekozen' door de burgers.
...maar in de praktijk is een kleine groep mensen aan de macht.
Deze slide heeft geen instructies
Ontstaan van de Romeinse Republiek
Degene met de meeste macht in de Romeinse republiek waren de twee jaarlijks gekozen consuls.
Zij mochten:
Wetvoorstellen doen
Leger leiden
Vetorecht
Bron 3: Buste van Julius Caesar een bekende Romeinse consul
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Republiek
- Adellijke families hebben de macht in Rome, patriciërs.
- Plebejers (Alle burgers die geen patriciër zijn) mogen stemmen maar hun stemmen tellen minder dan die van de patriciërs.
- Vanaf de vierde eeuw v. Chr. is er nauwelijks verschil in rijkdom tussen patriciërs en plebejers.
- Gelijkheid, minstens 1 consul moet plebejer zijn.
- Volkstribunen (10) beschermer van de plebejers, kunnen met vetorecht beslissingen tegenhouden.
Deze slide heeft geen instructies
Rijkdom en armoede bij de Romeinen
Vanaf de 3e v.C. trokken arm geworden boeren naar de stad.
Deze boeren bezaten niks meer, behalve hun kinderen (‘proles’ in het latijn). Deze mensen werden proletariërs genoemd (het proletariaat).
Minstens een kwart van de bewoners van Rome kon niet in zijn eigen levensonderhoud voorzien.
Geen of weinig werk.
Lemen hutjes.
df
Sociale verschillen in Rome
Vanaf de 1e eeuw v.C: Rome 1 miljoen inwoners!
Veel arme boeren waren naar de stad getrokken: Daar behoorden ze tot het proletariaat: bezitloze armen
1/4 van de bewoners kon niet voor eigen levensonderhoud zorgen > werkloos en leefden in hutjes
Deze slide heeft geen instructies
Probleem in het Romeinse Rijk
Senaat had alle macht in handen. Romeinse generaals moesten naar de senaat luisteren
Wat nu als de generaals niet
luisterden?
Wat met al die proletariers?
Deze slide heeft geen instructies
Keizertijd
Door al die veroveringen werden Romeinse generaals erg machtig. Sommigen luisterden niet meer naar de senaat, die de macht had in de Romeinse republiek.
Gaius Julius Caesar was een senator en generaal die veel macht had.
Zijn adoptiezoon werd de eerste Romeinse keizer.
Deze slide heeft geen instructies
Burger in het Romeinse rijk
- Julius Caesar, een Romeinse generaal werd benoemd tot dictator voor een periode van 10 jaar. In 44 v.Chr. werd hij vermoord, wat leed tot een burgeroorlog.
- Zijn achterneef Octavianus (keizer Augustus) zou deze burgeroorlog winnen en alle politieke bevoegdheden ontvangen. De republiek werd een keizerrijk.
Deze slide heeft geen instructies
Opvolging keizerschap
Strijd na overlijden keizer:
senaat, keizerlijke families, generaals vechten om de macht
Deze slide heeft geen instructies
Einde Romeinse rijk.
Blz 128
Groot rijk, klein leger.
Te weinig belasting voor de Keizer.
Slecht bestuur. Splitsing 395 na Chr.
Laatste keizer 476 na Chr.
Deze slide heeft geen instructies
Volksverhuizingen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Vroege middeleeuwen!
Deze slide heeft geen instructies
Pauze
Deze slide heeft geen instructies
Tijdlijn vroege middeleeuwen
Deze slide heeft geen instructies
Europa na de val van Rome.
Er zijn overal kleine koninkrijkjes of Romeinse generale die hopen de macht te kunnen grijpen
Deze slide heeft geen instructies
Agrarische samenleving
(hofstelsel)
Deze slide heeft geen instructies
Heren en Horigen
Rechten en plichten
Heren:
Eigenaar van het land
Deel van de opbrengsten van de horigen
Domein wordt onderhouden door de horigen
Horigen:
Bescherming tegen vijanden of rovers
Een woning
Een stukje landbouwgrond in leen/ te huur
Herendiensten
Deze slide heeft geen instructies
Leenstelsel
Deze slide heeft geen instructies
Bestuur
Koning reist zelf rond:
verblijf in paltsen (paleizen)
voedselvoorraden zijn op
controleren van alle uithoeken in het rijk
Deze slide heeft geen instructies
De palts in Aken. Verspreid over het rijk had Karel verschillende paltsen.
Deze slide heeft geen instructies
Karel de Grote had een enorm rijk en om dit goed te kunnen besturen moest hij veel reizen. Tijdens het reizen verbleef hij in prachtige paltsen.
Deze slide heeft geen instructies
Het domein groeit uit tot een stad, hoe?
Betere landbouwtechnieken (Juk, ijzeren ploeg, drieslagstelsel)
Ontginning op het domein
Klimaatverandering
Resultaat:
Overschotten landbouwproductie!
Bevolkingsgroei!
Domein groeit uit tot een stad! (agrarisch stedelijke samenleving)
Deze slide heeft geen instructies
Agrarisch-stedelijke samenleving
een deel van de mensen leeft van de landbouw en woont op het platteland
een deel van de mensen leeft van de handel / ambachten en woont in de stad
Deze slide heeft geen instructies
Van steden naar staten
Agrarisch-stedelijke samenleving:
Geld economie en bijna zelfstandig bestuurde steden
Twee gevolgen voor het bestuur
Ambtenaren
Huurleger
Deze slide heeft geen instructies
Van agrarische samenleving naar
een agraisch-stedelijke samenleving
Deze slide heeft geen instructies
Samenlevingstypes
Jagers- en verzamelaars samenleving
Agrarische samenleving
Agrarisch-stedelijke samenleving
Industriële samenleving
Informatiesamenleving
Deze slide heeft geen instructies
Steeds meer centraal bestuur
GEVOLG: Veranderingen in het bestuur
Deze slide heeft geen instructies
Centraal bestuur
"Een centraal bestuur is een bestuur vanuit
één plaats waarbij overal in het koninkrijk
dezelfde regels en vaste belastingen
gelden." -> Een centraal bestuur willen -> Centralisatie
Deze slide heeft geen instructies
Centraal bestuur
Karel V stelde een centraal bestuur in
door overal dezelfde regels en vaste
belastingen in te voeren, en ambtenaren
aan te stellen in plaats van edelen.
Filips II versterkte het centraal bestuur door
een landvoogd en stadhouders aan te stellen.
Deze slide heeft geen instructies
standensamenleving
absolutisme
Deze slide heeft geen instructies
Absolutisme was normaal
Koning macht van god gekregen
Koning was hierdoor onaantastbaar
Lodewijk XIV niet enige machtige koning
Zweden, Oostenrijk, Rusland en Pruisen volgde zijn voorbeeld
Deze slide heeft geen instructies
De Republiek
Oligarchie
Frankrijk
Absolutisme
tegen over
Groep selecte mensen regeert
Verschillende gewesten
Regenten sturen de economie
Stadhouders hebben de leger leiding.
Rijke burgers zitten in het bestuur
Andere godsdiensten worden toe gestaan
Koning regeert alleen
Centralisatiepolitiek
Koning bepaald de handel en industrie
Koning macht over het leger
Burgers geen inspraak
Geen godsdienstvrijheid (“Droit divin”)
Deze slide heeft geen instructies
de Franse revolutie
Deze slide heeft geen instructies
Franse Revolutie
Wat veranderde er in Frankrijk door de Franse Revolutie?
Deze slide heeft geen instructies
Ancien régime
letterlijk: de oude heerschappij
bedoeld wordt : de standensamenleving in Frankrijk voor de Franse Revolutie
Het verzet tegen deze standensamenleving groeide eind 18e eeuw onder invloed van de Verlichtingsideeën en het groeiend onrecht/verslechterde leefomstandigheden van het volk
Deze slide heeft geen instructies
Oorzaken Fr. Rev. (1789-1799)
1. absolutisme en standensamenleving. De 3e stand wordt uitgebuit.
2. Ideeën van de Verlichting (vrijheid, gelijkheid, einde standensamenleving)
3. enorm geldtekort overheid --> hogere belasting
4. enorme armoede, hongersnood (misoogst)
Deze slide heeft geen instructies
industriële revolutie
Gevolgen:
- industriële samenleving
- urbanisatie
- betere infrastructuur
- ontstaan van klassensamenleving (arbeidersklasse)
- ontstaan van het (modern) kapitalisme
- ontstaan van het socialisme
Deze slide heeft geen instructies
Werken in de fabrieken
Van een standensamenleving ging men nu naar een klassensamenleving;
Arbeiders werden echter het proletariaat genoemd en waren dus de onderste laag van de samenleving.
Deze slide heeft geen instructies
klassensamenleving
standensamenleving
Deze slide heeft geen instructies
Karl Marx
- Boek Das Kapital
Kritiek op het kapitalisme vaak samen met zijn vriend Friedrich Engels.
Waarom is er een klassensamenleving?
Afschaffen van persoonlijk bezit
Deze slide heeft geen instructies
Politieke stromingen
Deze slide heeft geen instructies
Politieke stromingen
Deze slide heeft geen instructies
Nationalisme: ontzettend trots zijn op het eigen land
Deze slide heeft geen instructies
Nationalisme
Nationalisme <--> modern imperialisme
Superioriteitsgevoel (opvoeden)
Deze slide heeft geen instructies
Modern Imperialisme
Deze slide heeft geen instructies
Modern imperialisme
Deze slide heeft geen instructies
De verdeling van Afrika
Welke groepen in Afrika zijn
Hoe Europa Afrika verdeelt
Deze slide heeft geen instructies
Verdeling van Afrika
in 1884 spreken Europese landen af hoe Afrika verdeeld zal worden. Hierbij werd geen rekening gehouden met de mensen in Afrika.
Deze slide heeft geen instructies
De eerste wereldoorlog
Oorzaken Eerste Wereldoorlog
Deze slide heeft geen instructies
Oorzaken Eerste Wereldoorlog
Nationalisme
Modern Imperialisme
Wapenwedloop
Bondgenootschappen
Deze slide heeft geen instructies
Verloop Eerste Wereldoorlog
Duitsers dachten dat ze voor kerst thuis zouden komen (1914)
Duitse aanval: Von Schlieffenplan
Duitsers vallen België in. Britten verklaren oorlog aan Duitsland.
Naar de Franse grens trekken met als doel Frankrijk te veroveren.
-> Focussen op Rusland (tweefrontenoorlog voorkomen)
Deze slide heeft geen instructies
Verloop Eerste Wereldoorlog.
1915: Duits offensief tegen Rusland.
1917: Rusische Revolutie. (Tsaar treed af)
1918: nieuwe Russische regering sluit vrede (Brest-Litovsk)
Deze slide heeft geen instructies
Gevolgen Eerst Wereldoorlog
Deze slide heeft geen instructies
Gevolg: Eerste Wereldoorlog 1914-1918
Loopgravenoorlog.
1917 Rusland stopt met de oorlog, de VS ging meedoen.
1918 Wapenstilstand
1919 Vrede van Versailles
Herhaling
Aanleiding Eerste Wereldoorlog: Moord op Frans Ferdinand.
Oorzaken: o.a.nationalisme, modern imperialisme, militairisme, bondgenootschapen
Deze slide heeft geen instructies
Gevolgen Eerste Wereldoorlog
Om de vrede te bewaren en een nieuwe oorlog te voorkomen wordt de Volkenbond opgericht.
De veelvolkerenstaten Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk vallen uiteen en de kaart van Europa verandert drastisch.
Naast de vele doden en gewonden hebben de verschrikkingen van het slagveld ook voor grote emotionele, morele en psychische schade gezorgd.
Deze slide heeft geen instructies
Interbellum
Een interbellum
De Periode van vrede tussen oorlogen.
Van 1918-1939
Deze slide heeft geen instructies
Het Interbellum
Dolkstootlegende / Verdrag van Versailles
Economische crisis Duitsland (1923)
Opkomst fascisme, communisme, nationaalsocialisme
Economische wereldcrisis (vanaf 1929)
Deze slide heeft geen instructies