De crisisjaren '30 en de opkomst van de NSB
De crisisjaren '30
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
De crisisjaren '30
Leerdoelen
De leerling kan uitleggen hoe de economische crisis in Nederland leidde tot armoede, werkloosheid en ontevredenheid.
De leerling kan beschrijven wat Colijn deed tijdens de crisis en waarom veel mensen daar ontevreden over waren.
De leerling kan uitleggen waarom de NSB populairder werd in de jaren 30.
De crisis raakt Nederland
In 1929 brak er een grote economische crisis uit. De crisis kwam uit de Verenigde Staten, maar bereikte al snel Nederland.
De crisis raakt Nederland
In 1929 brak er een grote economische crisis uit. De crisi kwam uit de Verenigde Staten, maar bereikte al snel Nederland, bedrijven maken minder geld.
Doordat bedrijven minder geld maken:
gingen veel bedrijven failliet
verloren steeds meer mensen hun baan
groeide armoede in bijna iedere stad
Steeds minder gezinnen konden hun huur, kleding of eten betalen.
De crisis raakt Nederland
In 1929 brak er een grote economische crisis uit. De crisi kwam uit de Verenigde Staten, maar bereikte al snel Nederland, bedrijven maken minder geld.
Doordat bedrijven minder geld maken:
gingen veel bedrijven failliet
verloren steeds meer mensen hun baan
groeide armoede in bijna iedere stad
Steeds minder gezinnen konden hun huur, kleding of eten betalen.
Hierdoor kregen mensen weinig vertrouwen in de toekomst.
Regering Colijn
De regering van Hendrik Colijn probeerde de problemen te stoppen.
Hoe?
Minister-president Hendrik Colijn
Regering Colijn
De regering van Hendrik Colijn probeerde de problemen te stoppen.
Hoe?
Door zo min mogelijk geld uit te geven.
Minder geld naar scholen
Streng zijn voor werklozen
↳Stempelen
Minister-president Hendrik Colijn
Stempelen
Werklozen moesten meerdere keren per dag stempelen om hulp te krijgen van de overheid.
Inspecteurs controleerden of ze geen extra geld verdienden.
Werkverschaffing
Mensen die iets wilden verdienen konden meedoen aan werkverschaffing, zoals:
een kanaal graven
een bos planten
een weg aanleggen
Maar ook met dit zware werk verbeterde de situatie niet.
Werkverschaffing
Mensen die iets wilden verdienen konden meedoen aan werkverschaffing, zoals:
een kanaal graven
een bos planten
een weg aanleggen
Maar ook met dit zware werk verbeterde de situatie niet.
Doordat het maar niet beter werd, werden mensen boos en verloren ze hun vertrouwen in de overheid.
Ontevredenheid groeit
Veel Nederlanders dachten:
“De overheid doet niets.”
“De politiek maakt alleen maar ruzie.”
“Niemand lost onze problemen op.”
Ontevredenheid groeit
Veel Nederlanders dachten:
“De overheid doet niets.”
“De politiek maakt alleen maar ruzie.”
“Niemand lost onze problemen op.”
Mensen wilden iemand die zei:
Ik regel het. Ik zorg voor orde. Ik maak een einde aan het geruzie.
Hitler in Duitsland
In Duitsland trad Hitler op als een sterke leider.
Hij:
gaf duidelijke toespraken
wees schuldigen aan
beloofde werk
beloofde orde
zei dat hij het land weer sterk zou maken
Hitler in Duitsland
In Duitsland trad Hitler op als een sterke leider.
Hij:
gaf duidelijke toespraken
wees schuldigen aan
beloofde werk
beloofde orde
zei dat hij het land weer sterk zou maken
Anton Mussert zag hoe goed dat werkte.
De opkomst van de NSB
Wat Mussert deed leek sterk op Hitler:
Hij sprak op grote bijeenkomsten.
Hij droeg een militair uniform.
Hij beloofde dat hij de ruzie in de politiek zou stoppen.
Hij zei dat Nederland weer sterk moest worden.
De opkomst van de NSB
In 1931 richtte Mussert de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) op.
Hij belooft orde en een sterk Nederland
De opkomst van de NSB
In 1931 richtte Mussert de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) op.
Hij belooft orde en een sterk Nederland
Voor veel Nederlanders, klonk dit aantrekkelijk. Zij wilden iemand die beslissingen durfde te nemen.
De opkomst van de NSB
In 1931 richtte Mussert de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) op.
Hij belooft orde en een sterk Nederland
Voor veel Nederlanders, klonk dit aantrekkelijk. Zij wilden iemand die beslissingen durfde te nemen.
In 1935 kreeg de NSB bijna 8% van de stemmen.
Dat lukte vooral doordat mensen boos en teleurgesteld waren in de oude politiek.
De afname van de NSB
Na een paar jaar veranderde de sfeer:
Nederlanders zagen wat er in Duitsland gebeurde:
Jodenhaat, discriminatie, bedreiging.Het werd duidelijk dat Hitler gevaarlijk was.
Ook de agressiviteit van Duitsland naar andere landen schrok mensen af.
De afname van de NSB
Na een paar jaar veranderde de sfeer:
Nederlanders zagen wat er in Duitsland gebeurde:
Jodenhaat, discriminatie, bedreiging.Het werd duidelijk dat Hitler gevaarlijk was.
Ook de agressiviteit van Duitsland naar andere landen schrok mensen af.
Veel oud NSB-stemmers dachten: Dit gaat te ver. Dit willen wij niet.
De afname van de NSB
Na een paar jaar veranderde de sfeer:
Nederlanders zagen wat er in Duitsland gebeurde:
Jodenhaat, discriminatie, bedreiging.Het werd duidelijk dat Hitler gevaarlijk was.
Ook de agressiviteit van Duitsland naar andere landen schrok mensen af.
Veel oud NSB-stemmers dachten: Dit gaat te ver. Dit willen wij niet.
Vakbonden, kerken en politieke partijen verboden hun leden zelfs om bij de NSB te gaan.
De afname van de NSB
Na een paar jaar veranderde de sfeer:
Nederlanders zagen wat er in Duitsland gebeurde:
Jodenhaat, discriminatie, bedreiging.Het werd duidelijk dat Hitler gevaarlijk was.
Ook de agressiviteit van Duitsland naar andere landen schrok mensen af.
Veel oud NSB-stemmers dachten: Dit gaat te ver. Dit willen wij niet.
Vakbonden, kerken en politieke partijen verboden hun leden zelfs om bij de NSB te gaan.
De NSB werd onpopulair
Tijdens de Duitse bezetting
Toen Duitsland Nederland aanviel in 1940, mocht de NSB als enige partij blijven bestaan.
Maar dit kwam vooral omdat zij met de Duitsers samenwerkte, niet omdat Nederlanders de NSB steunden.
Leerdoelen
De leerling kan uitleggen hoe de economische crisis in Nederland leidde tot armoede, werkloosheid en ontevredenheid.
De leerling kan beschrijven wat Colijn deed tijdens de crisis en waarom veel mensen daar ontevreden over waren.
De leerling kan uitleggen waarom de NSB populairder werd in de jaren 30.
Opdracht
10 vragen
Maak samen met je buur de vragen
Doe dit fluisterend
We bespreken de vragen samen
Opdracht
Waarom raakten veel mensen hun baan kwijt in de jaren ’30?
Waarom kregen werklozen maar heel weinig geld van de overheid?
Wat moesten werklozen doen om steun te krijgen?
Waarom waren mensen boos op Colijn (de minister-president)?
Waarom voelden mensen zich onzeker en bang voor de toekomst?
Waarom gingen mensen zoeken naar nieuwe politieke partijen?
Waarom vonden sommige mensen leiders zoals Hitler aantrekkelijk?
Welke ideeën nam Mussert over van Hitler?
Waarom sprak de NSB vooral mensen die geraakt waren door de crisis aan?
Waarom keerden veel mensen de NSB later weer de rug toe?
Opdracht
Waarom raakten veel mensen hun baan kwijt in de jaren ’30?
Waarom kregen werklozen maar heel weinig geld van de overheid?
Wat moesten werklozen doen om steun te krijgen?
Waarom waren mensen boos op Colijn (de minister-president)?
Waarom voelden mensen zich onzeker en bang voor de toekomst?
Waarom gingen mensen zoeken naar nieuwe politieke partijen?
Waarom vonden sommige mensen leiders zoals Hitler aantrekkelijk?
Welke ideeën nam Mussert over van Hitler?
Waarom sprak de NSB vooral mensen die geraakt waren door de crisis aan?
Waarom keerden veel mensen de NSB later weer de rug toe?
Opdracht
Waarom raakten veel mensen hun baan kwijt in de jaren ’30?
Waarom kregen werklozen maar heel weinig geld van de overheid?
Wat moesten werklozen doen om steun te krijgen?
Waarom waren mensen boos op Colijn (de minister-president)?
Waarom voelden mensen zich onzeker en bang voor de toekomst?
Waarom gingen mensen zoeken naar nieuwe politieke partijen?
Waarom vonden sommige mensen leiders zoals Hitler aantrekkelijk?
Welke ideeën nam Mussert over van Hitler?
Waarom sprak de NSB vooral mensen die geraakt waren door de crisis aan?
Waarom keerden veel mensen de NSB later weer de rug toe?
Opdracht
Waarom raakten veel mensen hun baan kwijt in de jaren ’30?
Waarom kregen werklozen maar heel weinig geld van de overheid?
Wat moesten werklozen doen om steun te krijgen?
Waarom waren mensen boos op Colijn (de minister-president)?
Waarom voelden mensen zich onzeker en bang voor de toekomst?
Waarom gingen mensen zoeken naar nieuwe politieke partijen?
Waarom vonden sommige mensen leiders zoals Hitler aantrekkelijk?
Welke ideeën nam Mussert over van Hitler?
Waarom sprak de NSB vooral mensen die geraakt waren door de crisis aan?
Waarom keerden veel mensen de NSB later weer de rug toe?
Opdracht
Waarom raakten veel mensen hun baan kwijt in de jaren ’30?
Waarom kregen werklozen maar heel weinig geld van de overheid?
Wat moesten werklozen doen om steun te krijgen?
Waarom waren mensen boos op Colijn (de minister-president)?
Waarom voelden mensen zich onzeker en bang voor de toekomst?
Waarom gingen mensen zoeken naar nieuwe politieke partijen?
Waarom vonden sommige mensen leiders zoals Hitler aantrekkelijk?
Welke ideeën nam Mussert over van Hitler?
Waarom sprak de NSB vooral mensen die geraakt waren door de crisis aan?
Waarom keerden veel mensen de NSB later weer de rug toe?
Opdracht
Waarom raakten veel mensen hun baan kwijt in de jaren ’30?
Waarom kregen werklozen maar heel weinig geld van de overheid?
Wat moesten werklozen doen om steun te krijgen?
Waarom waren mensen boos op Colijn (de minister-president)?
Waarom voelden mensen zich onzeker en bang voor de toekomst?
Waarom gingen mensen zoeken naar nieuwe politieke partijen?
Waarom vonden sommige mensen leiders zoals Hitler aantrekkelijk?
Welke ideeën nam Mussert over van Hitler?
Waarom sprak de NSB vooral mensen die geraakt waren door de crisis aan?
Waarom keerden veel mensen de NSB later weer de rug toe?
Opdracht
Waarom raakten veel mensen hun baan kwijt in de jaren ’30?
Waarom kregen werklozen maar heel weinig geld van de overheid?
Wat moesten werklozen doen om steun te krijgen?
Waarom waren mensen boos op Colijn (de minister-president)?
Waarom voelden mensen zich onzeker en bang voor de toekomst?
Waarom gingen mensen zoeken naar nieuwe politieke partijen?
Waarom vonden sommige mensen leiders zoals Hitler aantrekkelijk?
Welke ideeën nam Mussert over van Hitler?
Waarom sprak de NSB vooral mensen die geraakt waren door de crisis aan?
Waarom keerden veel mensen de NSB later weer de rug toe?
Opdracht
Waarom raakten veel mensen hun baan kwijt in de jaren ’30?
Waarom kregen werklozen maar heel weinig geld van de overheid?
Wat moesten werklozen doen om steun te krijgen?
Waarom waren mensen boos op Colijn (de minister-president)?
Waarom voelden mensen zich onzeker en bang voor de toekomst?
Waarom gingen mensen zoeken naar nieuwe politieke partijen?
Waarom vonden sommige mensen leiders zoals Hitler aantrekkelijk?
Welke ideeën nam Mussert over van Hitler?
Waarom sprak de NSB vooral mensen die geraakt waren door de crisis aan?
Waarom keerden veel mensen de NSB later weer de rug toe?
Opdracht
Waarom raakten veel mensen hun baan kwijt in de jaren ’30?
Waarom kregen werklozen maar heel weinig geld van de overheid?
Wat moesten werklozen doen om steun te krijgen?
Waarom waren mensen boos op Colijn (de minister-president)?
Waarom voelden mensen zich onzeker en bang voor de toekomst?
Waarom gingen mensen zoeken naar nieuwe politieke partijen?
Waarom vonden sommige mensen leiders zoals Hitler aantrekkelijk?
Welke ideeën nam Mussert over van Hitler?
Waarom sprak de NSB vooral mensen die geraakt waren door de crisis aan?
Waarom keerden veel mensen de NSB later weer de rug toe?
Opdracht
Waarom raakten veel mensen hun baan kwijt in de jaren ’30?
Waarom kregen werklozen maar heel weinig geld van de overheid?
Wat moesten werklozen doen om steun te krijgen?
Waarom waren mensen boos op Colijn (de minister-president)?
Waarom voelden mensen zich onzeker en bang voor de toekomst?
Waarom gingen mensen zoeken naar nieuwe politieke partijen?
Waarom vonden sommige mensen leiders zoals Hitler aantrekkelijk?
Welke ideeën nam Mussert over van Hitler?
Waarom sprak de NSB vooral mensen die geraakt waren door de crisis aan?
Waarom keerden veel mensen de NSB later weer de rug toe?
Opdracht
Waarom raakten veel mensen hun baan kwijt in de jaren ’30?
Waarom kregen werklozen maar heel weinig geld van de overheid?
Wat moesten werklozen doen om steun te krijgen?
Waarom waren mensen boos op Colijn (de minister-president)?
Waarom voelden mensen zich onzeker en bang voor de toekomst?
Waarom gingen mensen zoeken naar nieuwe politieke partijen?
Waarom vonden sommige mensen leiders zoals Hitler aantrekkelijk?
Welke ideeën nam Mussert over van Hitler?
Waarom sprak de NSB vooral mensen die geraakt waren door de crisis aan?
Waarom keerden veel mensen de NSB later weer de rug toe?
