Nieren
Nieren
Wat zien jullie?
Nieren (=renes)
Er zijn twee nieren
Nieren zijn boonvormig
Ze liggen aan weerzijde van de wervelkolom, hoog in de buikholte
achter het buikvlies (=retroperitoneaal)
Doorbloeding nieren
Per minuut stroomt er ruim 1 liter bloed door de nieren.
Hart > aorta > nierslagader > kleinere nierslagadertjes > Glomerulus > haarvaten rond nierbuisjes > kleinere nieradertjes > nierader > onderste holle > hart
Iedere nier bestaat van buiten naar binnen uit de volgende onderdelen:
Nierkapsel
Nierschors
Niermerg
Nierbekken
Nierpoort
Bouw van de nieren
Nierkapsel
Dit vormt de buitenkant van de nier
Het kapsel is opgebouwd uit bindweefsel.
Functies: bescherming en op de plaats houden van de nier
Nierschors en niermerg
Nefronen = filters in de nier
filteren bloed en maken (voor)urine
Elke nefron bestaat uit:
Lichaampje van malpighi = nierlichaampje (kapsel van Bowman en glomerulus)
niertubulus
Niermerg en nierschors
Nierbekken
Deel van de nier waarin urine wordt verzameld
Nierpoort
Zit in het nierbekken.
Hier komen de nierslagaders de nier in.
Hier gaan de nieraders en de urineleiders de nier uit.
Bijnieren
Bijnier = hormoonklier die bovenop elke nier ligt
90% bijnierschors, 10% bijniermerg
Bijnierschors: Cortisol, aldosteron en de androgenen
Bijniermerg: Adrenaline en noradrenaline
Waaruit bestaat urine?
Urine bestaat uit
ureum > afbraak van aminozuren. Urine is normaal gesproken reukloos. Als urine enige tijd blijft staan – ook in de blaas – zetten bacteriën ureum om in ammoniak. Daardoor krijgt urine zijn karakteristieke geur;
creatinine > afbraak van spierweefsel;
bilirubine en urobiline > afvalstoffen gevormd bij afbraak van hemoglobine uit dode, rode bloedcellen.
urinezuur > afbraak van purines (zuren die vrijkomen bij de afbraak van DNA en RNA)
gifstoffen (toxinen);
afbraakproducten (metabolieten) of bestanddelen van ingenomen geneesmiddelen
een overmaat aan bepaalde elektrolyten en/of water;
overige stoffen die het lichaam niet kan gebruiken
Functies van de nieren
Verwijderen afvalstoffen
regelen de vocht en elektrolytenbalans
maken het hormoon erythropoëtine (EPO) aan
regulering van de bloeddruk
regelen zuurtegraad
handhaving van een optimaal calcium- en fosforgehalte
In iedere nefron vinden twee processen plaats:
Filtratie = zuiveren / splitsen
Terugresorptie = terugnemen van te veel uitgefilterde stoffen
Werking van de nieren
Werking van de nieren
bloed komt met afvalstoffen in de nieren
nieren zuiveren bloed, dan weer terug in de bloedsomloop (niermerg en nierschors)
afvalstoffen naar urine
urine wordt verzameld in nierbekken
urine naar je blaas
via urinebuis uit je lichaam
Regelmechanismen nieren ADH
Antidiuretisch hormoon > Heropnemen van water gebeurt onder invloed van een dit hormoon bijv. te hoge zoutconcentratie in het bloed
ADH wordt aangemaakt in de hersen.
Door regulering bloedvolume ook invloed op bloeddruk
Meer heropname van water > groter bloedvolume. Groter bloedvolume zorgt voor een bloeddrukstijging
Concentratie van de afvalstoffen in de voorurine wordt hoger door de werking van ADH.
Regelmechanismen nieren RAAS
RAAS (renine-angiotensine-aldosteronsysteem)
omzetting van het enzym angiotensinogeen (wordt door lever geproduceerd)
Dit wordt door renine omgezet naar angiotensine I.
Renine wordt in de nier aangemaakt
Bij een lage druk in het afvoerende bloedvat (nier) neemt de productie van renine toe.
angiotensine-converting enzyme (ACE) zet angiotensine I om in angiotensine II. Dit vindt plaats in de nier en de long
Angiotensine II heeft een aantal effecten:
verhoging van de sympathicusactiviteit: verhoogt bloeddruk;
heropname van water en natrium in de nierbuisjes (tubuli) en dus minder uitscheiding van water en natrium;
productie van het hormoon aldosteron in de bijnier, leidt tot de heropname van water en zout, toename bloedvolume en bloeddruk;
stimulatie van de productie en afgifte van ADH.
Al deze effecten hebben als doel: bloedvolume en de bloeddruk herstellen. Als de doorstroming van het afvoerende vat afneemt zonder dat er sprake is van een lage bloeddruk of ondervulling, dan leiden deze effecten tot een verhoogde bloeddruk. Dit kan het geval zijn bij aderverkalking (atherosclerose).
Nierinsufficiëntie
Wat is het gevolg van nierfalen?
volgt er een opstapeling van vocht en afvalstoffen.
de bloeddruk geraakt ontregeld.
er kan bloedarmoede (anemie) ontstaan > verminderde aanmaak van EPO
botontkalking > ontregelde opname van calcium
uiteindelijk zal het bloed verzuren
Nierfalen
Een maat om de nierfunctie uit te drukken is de ‘GFR’, oftewel de glomerulaire filtratiesnelheid.
Deze waarde zegt iets over de mate waarin de nieren afvalstoffen kunnen klaren
Stadia Nierfalen
Op basis van de GFR wordt er onderscheid gemaakt tussen verschillende stadia van nierfalen.
Een ernstige chronische nierinsufficiëntie kan hypertensie veroorzaken.
Als de nier niet langer in staat is om genoeg EPO te produceren zal er een anemie ontstaan. Als afvalstoffen zoals ureum onvoldoende kunnen worden uitgescheiden kunnen symptomen zoals jeuk ontstaan.
Soorten Nierfalen
Er zijn twee varianten van nierfalen: de directe (acute) en de langdurige (chronische) vorm.
Acuut nierfalen is het plotseling slechter functioneren van de nieren. De nierschade die daarbij ontstaat, is meestal omkeerbaar
Chronisch nierfalen is een minstens drie maanden bestaande, toenemende verminderde functie van de nieren (Hypertensie, DM)
Acuut Nierfalen
Acuut nierfalen ontstaat plotseling en kent verschillende oorzaken.
Pre renaal > Probleem zit voor de nieren, in de bloedtoevoer bijv. uitdroging, bloeding, vaatproblemen, hartfalen
Renaal > Probleem zit in de nieren bijv. drugs, infecties, te weinig zuurstof
Post renaal> Probleem zit na de nieren, in de urineleiders of in de blaas bijv. door verstoppingen, tumoren, urinestenen, bloedpropjes, ontstekingen of aangeboren afwijkingen
Behandeling Nierfalen
hemodialyse > via shunt (verbinding tussen een slagader en een ader) of kathether, gemiddeld 3x/wk. Vaak armen
hemofiltratie > vervanging bloedplasma (vocht word vervangen) Betere kwaliteit