Basisstof 3 - Ademhaling: longblaasjes en lucht

Ademhaling: longblaasjes en lucht

1 / 27
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieVoortgezet speciaal onderwijsLeerroute 2

In deze les zitten 27 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Ademhaling: longblaasjes en lucht

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoel

Ik kan beschrijven hoe longblaasjes werken, welke verschillen er zijn tussen ingeademde en uitgeademde lucht, en hoe een inademing en een uitademing tot stand komen.

De gebruiker gaf drie doelen. Omdat ze inhoudelijk sterk samenhangen binnen ademhaling, worden ze hier samen gepresenteerd in één lesdoelzin voor leerlingen.

Welke woorden koppel jij aan ademen?

Gebruik deze woordwolk om voorkennis op te halen. Verwachte thema’s: longen, zuurstof, koolstofdioxide, neus, borstkas, middenrif.

Longblaasjes: plek van gaswisseling

  • Longblaasjes liggen aan het einde van de kleinste luchtpijptakjes

  • Ze zijn de plek waar zuurstof en koolstofdioxide worden uitgewisseld

  • Rond de longblaasjes liggen veel haarvaten met bloed

Deze slide heeft geen instructies

Bouw van longblaasjes

  • De wand van een longblaasje is heel dun

  • Ook de wand van een haarvat is heel dun

  • Daardoor kunnen gassen snel van lucht naar bloed en van bloed naar lucht bewegen

  • Samen zorgen veel longblaasjes voor een groot oppervlak

Benadruk dat een groot oppervlak de uitwisseling vergemakkelijkt. Vermijd hier nog diep in diffusie op concentratieverschil te gaan als dat buiten het niveau valt.

Wat gaat het bloed in?

  • In de ingeademde lucht zit veel zuurstof

  • Zuurstof gaat vanuit de longblaasjes naar het bloed

  • Het bloed vervoert die zuurstof verder door het lichaam

Deze slide heeft geen instructies

Wat gaat naar de longblaasjes?

  • In het bloed zit koolstofdioxide als afvalstof van verbranding

  • Koolstofdioxide gaat vanuit het bloed naar de longblaasjes

  • Daarna verlaat het gas het lichaam bij het uitademen

Koppel 'verbranding' kort aan energie vrijmaken in cellen als leerlingen die term al kennen.

Samengevat: werking van longblaasjes

Zuurstof gaat in de longblaasjes van de lucht naar het bloed. Koolstofdioxide gaat van het bloed naar de lucht. Door de dunne wanden en de vele longblaasjes kan deze gaswisseling snel verlopen.

Deze slide heeft geen instructies

Waarom kunnen longblaasjes gassen snel uitwisselen?

A

Dunne wanden

B

Dikke spieren

C

Weinig haarvaten

D

Kleine ribben

De juiste redenering komt uit de slides over bouw en werking: dunne wanden van longblaasjes en haarvaten maken snelle gaswisseling mogelijk.

Gaswisseling in de longblaasjes

In de longblaasjes gaat zuurstof van de lucht naar het bloed. Koolstofdioxide gaat van het bloed naar de lucht. Door de dunne wanden verloopt deze gaswisseling snel.

zuurstof
bloed
Koolstofdioxide
lucht
stikstof
longen
waterdamp
haarvaten

Alleen deze combinatie klopt met de samenvattingsslide over de werking van longblaasjes.

Ingeademde en uitgeademde lucht

  • Ingeademde lucht en uitgeademde lucht zijn niet hetzelfde

  • Je lichaam haalt zuurstof uit de lucht

  • Je lichaam voegt koolstofdioxide en waterdamp toe aan de uitgeademde lucht

Deze slide heeft geen instructies

Belangrijkste verschillen

Ingeademde lucht

  • Meer zuurstof

  • Minder koolstofdioxide

  • Meestal koeler

  • Minder waterdamp

  • Minder zuurstof

  • Meer koolstofdioxide

  • Warmer

  • Meer waterdamp

Uitgeademde lucht

Als je percentages wilt noemen, houd het eenvoudig en alleen als dat past bij de klas: ingeademde lucht bevat ongeveer 21% zuurstof; uitgeademde lucht minder.

Wat blijft ongeveer gelijk?

  • De hoeveelheid stikstof verandert bijna niet

  • Stikstof wordt door het lichaam nauwelijks gebruikt bij de ademhaling

  • Daarom zit er in ingeademde en uitgeademde lucht ongeveer evenveel stikstof

Deze slide heeft geen instructies

Waaraan merk je dat?

  • Een spiegel beslaat door waterdamp in uitgeademde lucht

  • Uitgeademde lucht voelt warmer aan dan de omgevingslucht

  • Dat past bij wat er in de longen is veranderd

Concreet voorbeeld helpt leerlingen de verschillen tussen ingeademde en uitgeademde lucht te onthouden.

Welke stof blijft in ingeademde en uitgeademde lucht bijna gelijk?

A

Waterdamp

B

Koolstofdioxide

C

Stikstof

D

Zuurstof

Veel leerlingen denken dat alle stoffen veranderen. Benadruk dat stikstof nauwelijks gebruikt wordt bij de ademhaling.

Verschillen tussen ingeademde en uitgeademde lucht

Ingeademde lucht bevat meer zuurstof en minder koolstofdioxide. Uitgeademde lucht is vaak warmer en bevat meer waterdamp.

zuurstof
koolstofdioxide
warmer
waterdamp
stikstof
kouder
droger
haarvaten

Deze invulling volgt direct uit de vergelijkingsslides en het voorbeeld van de beslagen spiegel.

Inademing en uitademing

Ademen gebeurt door beweging van de borstkas en het middenrif. Daardoor verandert de ruimte in de borstholte en stroomt lucht naar binnen of naar buiten.

Gebruik hier de termen borstholte, borstkas en middenrif consequent.

Hoe ontstaat een inademing?

  • Het middenrif trekt samen en wordt platter

  • De tussenribspieren trekken samen

  • De borstkas gaat omhoog en naar voren

  • De borstholte wordt groter

  • Lucht stroomt de longen in

Als passend kun je benoemen dat de druk in de longen dan lager wordt dan buiten het lichaam, waardoor lucht naar binnen stroomt.

Inademing als keten

Middenrif en tussenribspieren trekken samen → borstholte wordt groter → longen zetten uit → lucht stroomt naar binnen

Deze slide heeft geen instructies

Hoe ontstaat een uitademing?

  • Het middenrif ontspant en wordt boller

  • De tussenribspieren ontspannen

  • De borstkas zakt omlaag

  • De borstholte wordt kleiner

  • Lucht stroomt de longen uit

Benadruk dat rustige uitademing meestal een gevolg is van ontspanning van spieren.

Uitademing als keten

Middenrif en tussenribspieren ontspannen → borstholte wordt kleiner → longen veren terug → lucht stroomt naar buiten

Deze slide heeft geen instructies

Wat gebeurt er eerst bij een inademing?

A

Lucht stroomt in

B

Borstholte groter

C

Middenrif trekt samen

D

Longen zetten uit

Test de keten van oorzaak en gevolg. Eerst trekken middenrif en tussenribspieren samen; daarna wordt de borstholte groter.

Inademing en uitademing als keten

Bij een inademing trekt het middenrif samen en wordt de borstholte groter. Bij een uitademing ontspant het middenrif en wordt de borstholte kleiner, waardoor lucht naar buiten stroomt.

middenrif
groter
kleiner
buiten
haarvat
platter
binnen
zuurstof

Laat leerlingen de twee ketens vergelijken: inademing vergroot de borstholte, uitademing verkleint die.

Leg in eigen woorden uit hoe lucht naar binnen of buiten stroomt.

Bespreek of leerlingen het kernidee noemen dat beweging van middenrif en tussenribspieren de grootte van de borstholte verandert, waardoor lucht naar binnen of buiten stroomt.

Wat is één ding dat je uit deze les zeker onthoudt?

Reflectie zonder goed/fout. Laat leerlingen benoemen wat ze inhoudelijk meenemen uit de les.

Welk onderdeel hielp jou het best om dit te begrijpen?

Reflectie zonder goed/fout. Gebruik antwoorden om te zien welke uitleg of visual het meest hielp.

Begrippenlijst

longblaasjes - kleine blaasjes in de longen waar gaswisseling plaatsvindt

gaswisseling - het uitwisselen van zuurstof en koolstofdioxide

haarvaten - heel kleine bloedvaten rond de longblaasjes

zuurstof - gas dat vanuit de longblaasjes in het bloed komt

koolstofdioxide - afvalgas dat vanuit het bloed naar de longblaasjes gaat

middenrif - spier onder de longen die helpt bij het ademen

tussenribspieren - spieren tussen de ribben die de borstkas bewegen

Deze slide heeft geen instructies