13.3 Metalen en 13.4 Veiligheid en milieu
13.3 Metalen en 13.4 Veiligheid en milieu
Metalen verkrijgen
Metalen komen voor in metaalverbindingen (=zouten). Deze zouten zitten in ertsen.
Erts + reductor -> metaal
Duurzaamheid: kijk welke stoffen gebruikt worden en vooral welke ontstaan
Corrosie
Aantasting van metaal door zuurstof en
water
Ijzer beschermen met laagje zink (verkeersborden) of tin (blik). Deze corroderen ook, maar worden een oxidelaagje (beschermlaag).
Metalen zijn buigzaam, door het metaalrooster.
Metalen harder maken:
walsen of smeden met hamer -> er ontstaan meer grensvlakken in het metaalrooster. Hierdoor kunnen de metaalionen steeds minder goed langs elkaar schuiven.
Metalen mengen (=legering) -> 'fout' in metaalrooster inbouwen waardoor ze harder worden
Risico's van stoffen
GHS (Globally Harmonised System)
gevarensymbolen BINAS 96B
H- en P-zinnen BINAS 96E
Grenswaarde: maximaal toegestane hoeveelheid van een stof in mg per m3 lucht (of in ppm/ppb) op de werkplek. BINAS 96A.
TGG: tijdgewogen gemiddelde van 8 uur
LD50: letale (dodelijke) dosis in ug per kg lichaamsgewicht = de dosis waarbij de helft van de proefdieren doodgaat
Hoe kleiner de LD50, hoe giftiger
ADI-waarde: aanvaardbare dagelijkse inname = hoeveelheid stof die je per dag per kg lichaamsgewicht mag binnenkrijgen. BINAS 95
Voorbeeld
wat is de grenswaarde van zwaveldioxide in massa-ppm?
BINAS 96A: grenswaarde is 1,3 mg/m3 (TGG van 8 uur)
Dichtheid lucht: 1,293 kg/m3
m lucht = 1 x 1,293 = 1,293 kg = 1.293.000 mg
grenswaarde in massa-ppm:
(1,3 / 1.293.000) x 106 = 1,0 massa-ppm
Gebruik van brandstof en kunstmest heeft ook effect op milieu:
Brandstoffen
CO2: versterking broeikaseffect
NOx: zure depositie
SO2 en NOx: smogvorming
(kunst)mest
Stikstofhoudende verbindingen worden omgezet in zuren
Metaalionen in mest zakken dieper de grond in (=uitspoelen)
-> verzuring
-> mineraalbalans in water verstoord -> eutrofiëring (meer algen)