les 23 maart

• N
• Enseignement Secondaire

les 23 maart

Vandaag

Gemeenteraadsverkiezingen

Grammatica herhalen

Nieuw werkwoordelijk gezegde

werkwoord van de week

Woordenschat

Gemeenteraadsverkiezingen

https://jeugdjournaal.nl/artikel/2606645-kindervraag-waarom-zijn-er-gemeenteraadsverkiezingen

Grammatica

Zinsdelen benoemen

Hoe maak je zelf zinnen?

Stel je voor dat je deze opdracht krijgt: Maak een zin die bestaat uit 3 zinsdelen.

Hoe pak je dit aan? 

Bedenk eerst welke zinsdelen je kent.

Welke zinsdelen ken je?

1. werkwoordelijk gezegde
2. onderwerp
3. lijdend voorwerp
4. meewerkend voorwerp
5. (bijwoordelijke bepaling)
   

Vandaag:

Na deze les kun je onderstaande zinsdelen benoemen:

-Persoonsvorm

- Werkwoordelijk gezegde
- Onderwerp

- Lijdend voorwerp

- Meewerkend voorwerp

- Bijwoordelijke bepaling

Persoonsvorm

De persoonsvorm kun je op drie manieren vinden in een zin:

1. De zin vragend maken

 

2. De tijd in de zin veranderen

3. Het aantal in de zin veranderen

Ik loop naar school. 

Loop ik naar school?

Ik liep naar school.

Wij liepen naar school. 

Wat is de persoonsvorm in de volgende zin:

Elke vrijdagavond hang ik lekker op de bank

1. ik
2. hang
3. op de bank
4. elke vrijdagavond

Wat is de persoonsvorm in de volgende zin:

Sturen jullie ook altijd kerstkaarten?

1. jullie
2. kerstkaarten
3. Sturen

Welke zinsdelen ken je allemaal?

Zinsdelen

1. werkwoordelijk gezegde (wg)

2. onderwerp (ow)

3. lijdend voorwerp (lv)

4. meewerkend voorwerp (mv)

5. bijwoordelijke bepaling (bwb)

Wat is het werkwoordelijk gezegde?

Welke vraag stel je om het onderwerp te vinden in de zin?

Het onderwerp

Het onderwerp is altijd een persoon, een dier of een zaak. Het is datgene waar het in de zin om gaat.

Je vindt het onderwerp door te vragen: 

Wie/wat + persoonsvorm.

Voorbeeld: Ik loop naar school.

De persoonsvorm is "loop". 

Wie loopt? Ik. "Ik" is dus het onderwerp. 

Wat is het onderwerp in de volgende zin?
Jan en Henk fietsen naar huis.

1. Jan
2. Henk
3. Jan en Henk
4. huis

Wat is het onderwerp in de volgende zin.

Gisteren heeft hij een spelletje gespeeld.

1. Gisteren
2. een spelletje
3. heeft
4. hij

Welke vraag stel je om het lijdend voorwerp te vinden?

Lijdend voorwerp

Het lijdend voorwerp vind je door de vraag te stellen: Wie/wat + persoonsvorm/werkw.gez + onderwerp?

Voorbeeld

Mark gaf mij gisteren een cadeautje. 

- Persoonsvorm: Gaf Mark mij gisteren een cadeautje?

- Onderwerp:  Wie gaf? Mark

- Lijdend voorwerp: Wat +gaf+ Mark? een cadeautje

Wat is het lijdend voorwerp in deze zin?
Marjan heeft vandaag appels gekocht.

1. vandaag
2. appels
3. Marjan
4. heeft gekocht

Wat is het lijdend voorwerp in deze zin?
Morgen krijg ik een nieuwe fiets.

1. Morgen
2. krijg
3. ik
4. een nieuwe fiets

Meewerkend voorwerp

Het meewerkend voorwerp herken je doordat er "aan" voor staat of ervoor gezet kan worden.

Je vindt het door te vragen: 

Aan wie(voor wie) +werkwoordelijk gezegde +onderwerp +lijdend voorwerp 

Zo vind je het meewerkend voorwerp

1. Zoek eerst de persoonsvorm, werkwoordelijk gezegde en het lijdend voorwerp.
2. Stel de vraag: Aan/Voor wie + werkwoordelijk gezegde + onderwerp + lijdend voorwerp?

Sleep de zinsdelen naar het juiste vak.

onderwerp

lijdend vvw

ww gezegde

meewerkend vw

Zin:

Marjan

had

een mooi gedicht

voor haar opa 

geschreven. 

Sleep de zinsdelen naar het juiste vak.

onderwerp

lijdend vvw

ww gezegde

meewerkend vw

Zin:

Gisteren

bracht

ze

een goed boek

voor mij

mee.

Sleep de zinsdelen naar het juiste vak.

onderwerp

lijdend vw

ww gezegde

meewerkend vw

Zin:

De ober 

heeft 

de jas

aan de klant 

gegeven. 

Bijwoordelijke bepaling

Bijwoordelijke bepaling

VWO moet de verschillende soorten bwb's kunnen herkennen. 

bijwoordelijke bepaling

Bijwoordelijke bepaling

Een bijwoordelijke bepaling (bwb) kan in een zin staan, maar dat hoeft niet. Er kunnen ook meerdere bijwoordelijke bepalingen (bwb) in een zin staan.

Alles wat je overhoudt na het benoemen, noem je bwb. Bijwoordelijke bepalingen zijn vaak plaatsen of tijden, maar het kan van alles zijn.

Terugblik : zinsdelen

Bijwoordelijke bepaling

Let op: 

Niet in alle zinnen komt een bijwoordelijke bepaling voor, maar een zin kan wel meerdere bijwoordelijke bepalingen bevatten!

Even oefenen

https://werkwoordvandeweek.nl/

Grammatica zinsdelen

Er zijn twee soorten wederkerende werkwoorden.

Verplicht wederkerend werkwoord

Hoort bij een wederkerend voornaamwoord (me, je, zich, ons)

Het wederkerend vnw hoort hier bij het WG: vergiste zich, realiseer me, bemoeit zich  

Gaat om iets wat je alleen zélf kunt doen.

Toevallig wederkerend werkwoord

Hoort niet altijd bij een wederkerend vnw, het is iets wat je ook voor een ander kunt doen. 

Het wederkerend vnw hoort hier bij het LV: heb jij je vermaakt?

Hij verdedigt zich met zijn vuisten!
Wat is het WG?

TIP!

Bij verplichte wederkerende werkwoorden hoort het wederkerend voornaamwoord bij het WG

Bij toevallig wederkerende werkwoorden niet.

1. verdedigt
2. verdedigt zich

Hij verdedigt zichzelf met zijn vuisten.

WG = verdedigt

LV = zich

Gedroeg jij je verdacht volgens de politieagent?
Wat is het WG?

1. gedroeg
2. gedroeg je

Juist of onjuist:
een wederkerend werkwoord hoort niet bij het werkwoordelijk gezegde

1. juist
2. onjuist

Verplicht wederkerend of toevallig wederkerend werkwoord?

Ruud vermaakt zich met Rocket League.

1. verplicht wederkerend werkwoord
2. toevallig wederkerend werkwoord

Hij meldt ... aan.

Ik meld ... aan.

Jullie melden ... aan. 

Wij melden ... aan. 

Lisa meldt ... aan.

Meld jij ... aan?

ons

zich

me

je

zich

je

Haast ... !

Waarom haasten wij .... zo?

Ik haast ... niet.

Haast jij ... nooit? 

De dames haasten ... 

Valentina haast ... nooit.

ons

zich

me

je

zich

je

Ik                                            nooit!

Ali                                           nooit!

Jullie                                         nooit!

verveel

verveelt

vervelen

je

zich

me

Waar erger jij ... aan?

1. me
2. zich
3. je
4. ons

De kat wast ... iedere dag.

1. me
2. zich
3. je
4. ons

Hoe vaak scheren jullie ...?

1. me
2. zich
3. je
4. ons

Wij schamen ... vreselijk.

1. me
2. zich
3. je
4. ons

Ik vergis ... nooit!

Hij verbaast ..... over de som.

Vervelen jullie ... heel erg?

Zit er in deze zin een verplicht of toevallig wederkerend werkwoord?
De secretaresse herinnert haar chef aan zijn afspraak.

1. verplicht
2. toevallig

Ik schaamde me voor de opmerkingen die mijn ouders maakten.

Wat voor wederkerend werkwoord is schamen?

1. toevallig wederkerend werkwoord
2. verplicht wederkerend werkwoord

Ik was mezelf met water uit een bergbeekje.

Wat voor wederkerend werkwoord is wassen?

1. toevallig wederkerend werkwoord
2. verplicht wederkerend werkwoord

Kortom...

Kijk of je een ander persoon toe kan voegen bij het wederkerend werkwoord.

    - Hij vermaakt zich.

   - Hij vermaakt zijn zusje.

1. Ja? Heb je te maken met een toevallig wederkerend werkwoord dan lv.
   
2. Nee? dan een verplicht wederkerend werkwoord dan wg

- Zij gedraagt zich.

- Zij gedraagt haar zusje.

Benoem: pv, ow, wg/ng, lv, mv en bwb

Uw ergernis over mijn uitspraken had ik me tot nu toe niet gerealiseerd.

pv =

ow =

wg/ng =

lv = 

mv =

bwb=

pv = had

ow = ik

wg = had me gerealiseerd (verplicht)

lv = uw ergernis over mijn uitspraken

mv = X

bwb = tot nu toe, niet

Benoem: pv, ow, wg/ng, lv, mv en bwb

Uw ergernis over mijn uitspraken had ik me tot nu toe niet gerealiseerd.

pv = had

ow = ik

wg = had me gerealiseerd (verplicht)

lv = uw ergernis over mijn uitspraken

mv = X

bwb = tot nu toe, niet

pv = had

ow = ik

wg = had me gerealiseerd (verplicht)

lv = uw ergernis over mijn uitspraken

mv = X

bwb = tot nu toe, niet