Examineren in de BPV fysiek TL

• Nieuwe lesbewerker
• Verzorgende
• MBO
• Studiejaar 1,2

Examineren in de BPV Fysiek

2025-2026

QR-code NAW-gegevens

Wat gaan we doen vandaag?

1. Leren versus examineren

2. Vragen over het huiswerk

3. OEFENEN met: 

• Fase 1: Voorbereiding

• Fase 2: Afname     

• Fase 3: Beoordeling

4. Eindopdracht examinator

5. Examengesprekken (CGI)

Brandende vragen

Welke vraag moet voor jou vandaag beantwoord worden?

Schrijf je (leer)vraag op de post-it en plak deze op.

Maak jouw eigen top 3

Maak een top 3 van de eigenschappen die je belangrijk vindt in de rol van examinator?

Je kunt antwoord geven op de volgende dia.

Top 3 kwaliteiten examinator

Betrouwbaar

Deskundig in examineren

Deskundig in het vak

Leren versus examineren

Leren en examineren zijn gescheiden processen en tegelijkertijd onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het succes van aangeboden onderwijs bepaalt mede het succes van het examen.

Wet- en regelgeving examineren

In het kwalificatiedossier zijn eisen waaraan een student moet voldoen om het diploma te behalen beschreven. Elk dossier bevat één of meerdere kwalificaties en iedere kwalificatie leidt tot een diploma. Het kwalificatiedossier wordt gescheven door het SBB. TanteLouise is erkend leerbedrijf voor verschillende opleidingen bij het SBB.

Wet- en regelgeving: OER en handboek

Naast het kwalificatiedossier vormt ook het handboek examinering een belangrijk uitgangspunt bij examineren.

Het handboek examineren is een document voor alle personen die direct betrokken zijn bij examinering. Alle procedures, processen en verantwoordelijkheden voor de examinering zijn hierin opgenomen.

Een onderdeel van het handboek is het OER (onderwijs- en examenregeling). Deze kun je terugvinden bij Curio op de website.

Ook vind je hier: het examenplan per schooljaar (cohort), nominale lijn voor de bindend studieadviezen.

Van begeleider naar examinator

Tijdens de opleiding begeleidt je een student. Je coacht, gaat in op leervragen en geeft het juiste voorbeeld. Deze informatie heeft de student nodig om zich te kunnen ontwikkelen tot een beginnend beroepsbeoefenaar.

Op een zeker moment is de student klaar voor het examen. De rol van 'student' verandert in de rol van 'examenkandidaat'.

Om onafhankelijkheid van de beoordeling te vergroten is de examinator vaak een ander dan de begeleider.

Rol van examinator

Als begeleider trek je samen met de student op en geef je feedback.

Als examinator heb je een andere rol; je staat aan de zijlijn en rapporteert.

 Jouw kwaliteiten als examinator

In de startbijeenkomst is het gegaan over het verschil tussen begeleiden en examineren. 

Je kreeg als vraag welke kwaliteiten jij verder zou moeten ontwikkelen in je rol als examinator. 

Met de volgende twee sheets wordt deze voorkennis, samen met jouw reflectieve momenten op deze rol, opgehaald.

Welke valkuilen kan je tegen komen bij examineren?

Valkuilen bij het examineren

• Ontwikkelingsgericht feedback geven  i.p.v.. het beoordelen van een verworven kwaliteit

• Beoordelen op de randvoorwaarden om het examen heen

• Examinator heeft  teveel empathie of juist antipathie voor een student/kandidaat

• Net - als - ik: Examinator vergelijkt zich met student /kandidaat. Je herkent jezelf in de kandidaat. 

• Gebrek aan richting, Examinator weet niet hoe te beoordelen

• Geen roet in het eten willen gooien

• Bang om de confrontatie aan te moeten gaan

• Incident

• Gemoedstoestand van de examinator 

Kies wat jou op dit moment typeert als examinator

1

Zakelijk en vastberaden

2

Sturend en motiverend

3

Meelevend en behulpzaam

Huiswerk

FASES TIJDENS EXAMINEREN

Fase 1: Voorbereiding

Fase 2: Afname

Fase 3: Beoordeling

Oefen met een examen

Examen voert zorg-/begeleidingsactiviteiten uit (Zorgverlener) (B1-K1-W4)

Fase 1: Voorbereiden

• Werk in twee of drietallen

• Ga opzoek in de digibib naar: 

1. De examens van KD20 serie 2021 voor verzorgende-IG

2. Het examen van werkproces B1-K1-W4: Voert zorg-/begeleidingsactiviteiten uit (Zorgverlener)

3. Lees samen het examen door. 

4. Bekijk ook de documenten aan de rechterkant. Welke kun je gebruiken in welke fase?  De fases voorbereiding, afname en beoordelen.

Examen fysiek uitdelen/of laten opzoeken in de digibib/ VOORKEUR deelnemers koppelen aan AAA-teststudent CURIO (digibib) voorafgaand aan deze bijeenkomst

Als je de link opent kom kan je elk punt verder uitklappen’.

FASE 1 voorbereiden

Examengegevens controleren

1.1 Check welk examen u gaat afnemen. Let hierbij op:

Welk kwalificatiedossier.

Welk profiel.

Welk niveau.

Welke kerntaak.

Welk werkproces.

Welke examinerende beoordelingsvorm.

- Lees het volledige examen door.

- Noteer de naam van de examenkandidaat op het beoordelingsformulier.

 

1.2 Criteria doornemen

Kom tot een eenduidige interpretatie van de criteria.

Lees het beoordelingsvoorschrift:

Welke beoordelingsmogelijkheden (naast voldoende) zijn er per criterium?

Welke voorwaarden zijn aan deze beoordelingsmogelijkheden verbonden?

1.3 Checken van de afnamecondities

Check de afnamecondities:

Tijd (tijdstip- en duur) en ruimte.

Middelen en materialen.

Vereiste mate van zelfstandigheid.

Vereiste mate van verantwoordelijkheid.

Vereiste uitvoeringsniveau (complexiteit van de situatie).

Fase 1: voorbereiden

Zelfde twee of drietal

Bespreek samen de criteria van dit werkproces om tot een eenduidige interpretatie te komen

• Wat willen jullie zien aan vaardigheden en kennis? Maak dit concreet.
  

• Bij welke handelingen/gedragingen is het een G een V of O? Ook hierbij spreek je concrete voorbeelden af.

Uitdelen: Formulier waarnemen en aantekeningen maken (te vinden bij servicedocumenten, digibib)

Laat codes bedenken bij de indicatoren 

uit het examen

Vragen over het huiswerk

Fase 2:  afname

Individueel:

1. zorg dat je pen en papier hebt om aantekeningen te maken

2. bekijk de video (volgende sheet) en beoordeel de dame in zwart shirt alsof zij de student is

3. maak aantekeningen van concrete gedragingen en handelingen die je ziet

FASE 2: AFNAME

Laat de werkbegeleiders deze video bekijken.

Zij gaan de dame in het zwart beoordelen als ware zij een student. Daarbij gebruiken ze de concrete criteria die ze afgesproken hebben.

Ze beoordelen individueel, maken aantekeningen en daarna bespreken ze de individuele beoordelingen en komen ze tot een gezamenlijk oordeel

Uitdelen: Formulier waarnemen en aantekeningen maken.

2.1 Waarnemen en aantekeningen maken

Noteer de begin- en eindtijd.

Noteer regelmatig de tijdswaarneming.

Noteer waarneembaar gedrag.

Noteer uitsluitend feiten (geen interpretaties).

2.2 Ordenen en waarderen van aantekeningen

Ordenen: welke criteria zag je terug. Heb je criteria gemist? 

Waarderen: wat je zag was dat een o, v of g? 

Link video

Aanbevolen: gezamenlijk kijken en beoordelen. In de BPV gaat het immers ook zo. Ook dan kan je afgeleid worden door anderen, door omgevingsgeluiden etc. Ook dan is het de bedoeling dat je in het nu kan beoordelen en je je niet laat afleiden. Evt kan je de video twee maal afspelen.

Ordenen en waarderen van aantekeningen                

Individueel

Ordenen: 

Welke criteria zag je terug. Heb je criteria gemist?

Waarderen: 

Zag je een o, v of g? 

Laat de codes die bedacht zijn bij de indicatoren koppelen aan de aantekeningen die gemaakt zijn. 

Fase 3: beoordelen

Bestaat uit:

• Beoordeling

• Beoordeling onderbouwen 

• Rol van examinator evalueren

Zelfde twee/drietal

Ga in overleg met je collega(‘s) die dezelfde eenduidige interpretatie gebruikt heeft/hebben als jij.

Vul samen de beoordelingsformulieren van het examen in. 

Beoordeling

Beoordeel criterium met O-V-G.

Baseer de beoordeling op de waardering van de aantekeningen.

Vul het beoordelingsformulier in

Beoordeling onderbouwen

Onderbouw de beoordeling schriftelijk

Maak duidelijk waarom deze kandidaat deze beoordeling ontvangt.

Doe dit op het niveau van het examen / de beoordelingsvorm.

Illustreer de beoordeling met enkele feitelijke waarnemingen

Evaluatie:

Dit komt niet terug in de onderbouwing van de beoordeling. 

Bekijk hoe de voorbereiding verliep.

Bekijk hoe de afname verliep.

Bekijk hoe de beoordeling verliep.

Check de eigen deskundigheid in de rol van examinator.

Noteer verbeterpunten met betrekking tot de voorgaande punten.

Communiceer de verbeterpunten met de onderwijsorganisatie.

onvoldoende/voldoende/goed

Heeft betrekking tot het werkproces………(bijvoorbeeld begeleidt de zorgvrager)

Fout = mevrouw J. goed begeleid

Goed = De student heeft mevrouw J. op een positieve wijze betrokken bij de spelactiviteit door haar persoonlijk uit te nodigen mee te doen. Mevrouw J. deed enthousiast mee, ze praatte mee en deed mee met de activiteit door de bal over te gooien. (voldoende)

onvoldoende/voldoende/goed

Heeft betrekking tot het werkproces……… (bijvoorbeeld begeleidt de zorgvrager)

Fout = mevrouw J. onvoldoende begeleid

Goed= De student heeft haar aandacht onvoldoende verdeeld  over de bewoners. Mevrouw J. werd niet betrokken bij de spelactiviteit waardoor mevrouw J. afdwaalde, van tafel opstond en riep dat ze naar huis wilde. (onvoldoende)

onvoldoende/voldoende/goed

Heeft met betrekking tot het werkproces………(bijvoorbeeld begeleidt een zorgvrager)

Fout = mevrouw J. uitstekend begeleid

Goed = Student heeft haar aandacht uitstekend verdeeld over de bewoners, door ze steeds persoonlijk aan te spreken. Mevrouw J. die zelden langer dan 5 minuten bij de activiteit betrokken blijft, bleef gedurende heel de activiteit enthousiast meedoen en bleef vrolijk, doordat de student haar steeds opnieuw bij het spel betrok en uitnodigde. mee te doen. (goed)

Dit examen betrof gedrag. Welke andere examenvormen zijn er?

Goede antwoorden: 

Examengesprek

Verslag

Beroepsproduct.

Een verslag en/of een beroepsproduct wordt doorgaans op school beoordeeld. Docenten zijn dan de examinatoren. Het is nooit de SLB'er: ook dan is de onafhankelijkheid van de examinator belangrijk. 

Aan de BPV kan dan wel om een authenticiteitsverklaring gevraagd worden. Zo'n verklaring kan door een werkbegeleider getekend worden. Hij of zij leest het verslag/product en geeft met de verklaring aan dat het authentiek is. Ofwel dat het echt zo gebeurd is. 

Examengesprek= assessment gesprek.

Verslag. In een verslag wordt doorgaans gevraagd om verantwoording af te leggen. Daarvoor kan een student de STRAK methodiek gebruiken. Zie bijlage op IL. STRAK is overigens iets anders als STARR. De STARR is een reflectie instrument en wordt gebruikt om te groeien/ontwikkelen. Het is te gebruiken tijdens het leerproces. Bij de STRAK is er geen sprake meer van ‘terugkijken’ hoe het gegaan is: bij de STRAK er wordt het ‘waarom’ toegelicht. Er is sprake van bewust handelen.

Beroepsproduct bijvoorbeeld een voorlichtingsplan of zorgplan. Bij de bakker zou het om puddingbroodjes kunnen gaan.

Wat is belangrijk bij terugkoppelen van beoordeling aan student?

Beschrijvend in plaats van waarderend of straffend

Concreet in plaats van algemeen. Wat heb je precies gezien? Beargumenteer waarom iets niet is gehaald

Wees niet uitsluitend negatief, geef ook positieve elementen aan

Bruikbaar: de ander moet er iets mee kunnen doen, moet wel tot veranderen in staat zijn

wees kort en bondig 

Examenbeoordeling terugkoppelen aan student

Beschrijvend in plaats van waarderend of straffend

Concreet in plaats van algemeen. Wat heb je precies gezien? 

Geef naast positieve ook negatieve elementen aan

Bruikbaar: de ander moet er iets mee kunnen doen, moet wel tot veranderen in staat zijn

Wees kort en bondig 

Onvoldoende examenbeoordeling  terugkoppelen aan student

Leidt het gesprek in en geef de boodschap direct
Vermijden bij een slechtnieuwsgesprek:

• Je verontschuldigen

• Doen of er nog een andere uitkomst mogelijk is

• Het uitspreken van de beoordeling uitstellen

• Verzachtende woorden gebruiken

• Vragen wat de student ervan vond

Sluit af met afspraken over vervolgacties

Evalueren op je rol als examinator

Om de kwaliteit van examineren te behouden en te verbeteren in het belangrijk dat je evalueert op je rol als examinator en meedenkt hoe je dit proces voor de examenkandidaat en voor de organisatie kunt verbeteren.

Je evalueert op:

Hoe ging de voorbereiding op het examen?

Hoe ging de uitvoering van het examen?

Welke feedback heb je ontvangen van de examenkandidaat?

Welke logische conclusies kun je hieruit trekken?

Wat ga je de volgende keer verbeteren/anders doen?

Wist je dat......

In de instructie van het consortium staat dat een onderbouwing bij een voldoende niet noodzakelijk is. Echter heeft Curio de keuze gemaakt om wel een onderbouwing aan een voldoende toe te kennen. Deze dus invullen.

Vanaf september 2026 er een nieuw kwalificatiedossier komt, dus studenten van schooljaar 2026 (cohort 26) hebben andere examens.

Eindopdracht

Eindopdracht kan door docent worden geopend en/of uitgedeeld.

Ter ondersteuning van de eindopdracht is er ook een lijst met valkuilen van een examinator én een beoordelingsformulier.

Word-document over de drie fases kan gestuurd/uitgedeeld worden als naslag werk voor het maken van het verantwoordingsverslag.

Afspraken inleveren eindopdracht

• De eindopdracht wordt uiterlijk 1 juni ingeleverd.

• Wanneer de eindopdracht niet voldoende beoordeeld is, kan deze nog eenmalig binnen een week worden aangepast/herkanst.

Examengesprekken: CGI

Bij het examen hebben we een gedragsbeoordeling geoefend. Het voeren van een examengesprek (CGI-gesprekken) is ook een examenvorm die voorkomt in de BPV.

Een examengesprek voer je het liefst met twee examinatoren om de betrouwbaarheid van de beoordeling te vergroten.

Eén examinator voert het gesprek, de andere examinator notuleert het examengesprek (formulier aantekeningen maken).

Wat willen we meten tijdens een examengesprek?

Het antwoord op deze vraag is het beste uit te leggen met het ijsbergmodel van McClelland.

Boven of onder de waterlijn?

Boven de waterlijn: bekwaam gedrag

Doen: dit is de zichtbare laag. Het is gedrag dat je kunt waarnemen. In dit gedrag wordt kennis toegepast tijdens het uitvoeren (doen) van de zorg, begeleiden of handelingen. Dit is de makkelijke laag maar het geeft beperkt inzicht want je beoordeelt alleen hetgeen je ziet en hoort.

Onder de waterlijn: bewust bekwaam gedrag

Bestaat uit twee dieptelagen:

Denken: wat denkt de examenkandidaat? Welke kennis, overtuiging, normen en zingeving?

Willen: het gaat over wat mensen willen, motivatie en waarden (ethiek).

Dit is de laag waar examenkandidaten het eigen gedrag verantwoorden. Dit kun je meten door middel van een examengesprek. Je beoordeelt de toegepaste kennis tijdens het uitvoeren (doen).

IJsberg en beoordelingsvormen

Examengesprek

Een examengesprek wordt gevoerd aan de hand van een vaste methode en beoordelingscriteria van het examen. Het examengesprek heeft als doel om te beoordelen of de benodigde kennis, overtuigingen, normen en waarden (onder de waterlijn) aanwezig zijn. De examenkandidaat verantwoord zich op de beoordelingscriteria van het examen.

Bij Curio en Consortium wordt gebruik gemaakt van de de STRAK-methode.

Afhankelijk van het examen is er een voorbereidende opdracht die de examenkandidaat ruim van tevoren heeft gestuurd naar de examinator.

Opbouw examengesprek

Bij een examengesprek beoordeel je op de beoordelingscriteria van het examen. De methode die tijdens het gesprek gebruikt wordt is de STRAK-methode (zie bijlage).

Situatie - binnen welke situatie (examencontext) is het examen afgenomen?

Taak - binnen welke taak/rol

Resultaat - waaruit blijkt dat de examenkandidaat succesvol is geweest?

Acties - welke activiteiten heeft de examenkandidaat uitgevoerd?

Keuzes - verantwoorden van bovenstaande

Bij een examengesprek is het belangrijk om de juiste vragen te stellen!

Voorbeeld examengesprek

Hier vind je een voorbeeld en een examengesprek.

Oefenen examengesprek

Tot zover! Hoe sta je er nu in om examens af te nemen in de praktijk?