De Wereld van Filosofie: een korte introductie

• newEditor
• Filosofie
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerroute H
• Leerroute V
• Leerjaar 4,5

De prachtige wereld van de filosofie: Een korte introductie

Lesplan

• Korte brainstorm: wat is filosofie eigenlijk?

• Het probleem van waarnemen en ervaren

  
  

• Afsluiting

Wat weet je al over filosofie? Samen zetten wij alle woorden en ideeën die opkomen op het bord

Voorbeelden van filosofische vragen

• Ben ik een lichaam of heb ik een lichaam? (En het allerbelangrijkst: waarom?)

• Hebben mensen een vrije wil? (bijvoorbeeld, kan ik nog vrij zijn als ik verschillende dingen tegelijkertijd wil?)

• Wat is de betekenis van het leven?

• Wat is een goed leven?

• Wat is de mens voor wezen?

• Kunnen dieren denken?

• Kan ik buiten mijn eigen denken denken?

• Ervaar ik de wereld zoals die écht is, of alleen zoals die is voor mij?

Waarnemen en ervaren

Nu is het tijd voor een klein opdrachtje. We hebben het over de volgende vraag: ervaar ik de wereld zoals die écht is, of alleen zoals die is voor mij?

Denk hier kort zelf over na, daarna bespreken wij het met de groep

Bespreken

Wat hebben jullie voor antwoorden bedacht? Is het mogelijk om hier uit te komen?

Hierna bekijken we twee voorbeelden die ons iets kunnen vertellen over deze moeilijke vraag

Flesje water en potlood

Wat kan dit voorbeeld ons vertellen over de manier waarop wij de wereld ervaren?

Een filosofische blik op waarnemen en ervaren (1)

• Het lijkt alsof wij de wereld ervaren zoals zij écht is ('in zichzelf'), maar als we daar beter over nadenken, moeten we toegeven dat dat niet zomaar kan.

  
  

• De foto van het flesje water en het potlood laat zien dat onze zintuigen op allerlei manieren voor de gek kunnen worden gehouden. Dat maakt het moeilijk om de wereld écht te ervaren. We kunnen immers niet weten hoe de wereld eruitziet zonder onze zintuigen.

Schilderij

Een ander voorbeeld: wat zie je hier?

Een filosofische blik op waarnemen en ervaren (2)

• Het schilderij van 'moeder en kind' laat iets anders zien: onze ervaring van de dingen in de wereld staat niet vast, maar wordt (mede) bepaald door hoe wij de wereld tegemoet treden.

  
  

• We ervaren de wereld namelijk niet alleen via onze zintuigen, maar ook via ideeën, patronen en vormen.

  
  

• Mensen brengen structuur aan in de wereld via hun ervaring en bewustzijn.

Een filosofische blik op waarnemen en ervaren (3)

• We kunnen ons niet voorstellen hoe de wereld eruit ziet los van onze eigen ervaring, omdat we de wereld alleen kunnen voorstellen via die ervaring. We kunnen immers niet voorbij ons eigen kijken kijken, of buiten ons eigen denken denken.

  
  

• Buiten ons eigen denken denken zou zijn alsof wij over onze eigen schaduw heen zouden kunnen springen.

Een mooi afsluitend citaat

"Ik ben de grens van mijn wereld, maar ik kan er geen grens omheen trekken, want daarvoor zou ik eruit moeten stappen, en dat kan ik niet."

Ludwig Wittgenstein

Afsluiting

• Ter afsluiting van deze les staan wij nog even stil bij een aantal vragen. Deze vragen kan je ook gebruiken om thuis verder na te denken. Dat is het mooie van filosofie: je kan het overal doen, zolang je maar jouw hoofd meebrengt!

1. Is het na deze les iets duidelijker wat filosofie is, of kan zijn?

2. Lijkt het jou leuk om meer te weten te komen over filosofie?

3. Welke filosofische vraag lijkt jou interessant om verder te ontdekken?

Bedankt en tot ziens!