Stad Lier verontschuldigt zich voor verbrande heks
Onderdelen in deze les
HEKS
Stad Lier verontschuldigt zich voor verbrande heks.
Stad Lier verontschuldigt zich voor verbrande heks
In 1590 stierf Cathelyne Van den Bulcke op de brandstapel. Dat gebeurde op de Grote Markt in Lier. De vrouw was beschuldigd van hekserij. Haar nabestaanden eisten eerherstel en excuses van het stadsbestuur en die komen er nu ook. De vrouw krijgt zelfs een gedenksteen.
Zondebok
Op 26 augustus 1589 wordt in Nijlen, een gemeente in de Antwerpse Kempen, een meisje van veertien gearresteerd. Ze heet Anneken Faes. De reden? Het meisje zou melk van een paard betoverd hebben. Anneken zelf is zwakzinnig en – uiteraard – onschuldig, maar… we leven in de zestiende eeuw. Er is oorlog, er heerst hongersnood en er zijn epidemieën. De wetenschap staat nog in haar kinderschoenen en veel mensen zijn ongeletterd. Daardoor zoeken ze makkelijk een zondebok voor al hun rampspoed. Een heks bijvoorbeeld
Wat betekent het woord "hongersnood" in de tekst?
veel ziekte
grote armoede
te weinig eten
lange oorlog
Wat bedoelt de tekst met een "zondebok"?
een schuldig dier
iemand met pech
een slimme leider
iemand die de schuld krijgt
Welk woord past het best bij de betekenis van "gearresteerd" in de zin over Anneken Faes?
vrijgelaten
opgesloten
vergeten
genezen
Waarom zochten mensen in de zestiende eeuw soms een zondebok, zoals een heks?
Door oorlog en ellende
Door goed onderwijs
Door veel rijkdom
Door rustige tijden
Duivel
Het verhaal van Anneken gaat verder. Een rechter vermoedt dat het meisje door de duivel is verleid en laat haar ondervragen. Dat gebeurt niet zachtzinnig; ze wordt zelfs gegeseld. Anneken wil van de pijn af en noemt namen van andere zogenaamde heksen. Een van hen is Cathelyne Van den Bulcke. Deze vrouw woont ook in Nijlen, heeft man en kind en samen vormen ze een gewoon gezin. Ze kende Anneken als kind, meer niet, maar voor de rechter is dat genoeg. Cathelyne Van den Bulcke wordt op haar beurt gearresteerd. Na zware foltering bekent ze alles waarvan men haar beschuldigt. Ze wordt ter dood veroordeeld en als heks verbrand op de Grote Markt in Lier.
Waarom noemde Anneken namen van andere zogenaamde heksen?
Ze wilde beroemd worden
Ze had veel bewijs
Ze wilde van de pijn af
Ze zocht nieuwe vrienden
Wat gebeurde er uiteindelijk met Cathelyne Van den Bulcke?
Ze vluchtte naar Nijlen
Ze werd vrijgelaten
Ze werd opgesloten in huis
Ze werd verbrand in Lier
Geroddel
Cathelyne Van den Bulcke is niet de enige die wegens hekserij ter dood is veroordeeld. Tussen 1428 en 1782 ondergingen naar schatting 50.000 mannen en vrouwen hetzelfde lot. Het gebeurde in heel Europa. De meeste slachtoffers waren vrouwen die om een of andere reden opvielen: ze woonden alleen of gedroegen zich een beetje anders; ze kenden veel van kruiden en genazen mensen daarmee; ze waren heel verstandig en wisten veel… Dat wekte soms jaloersheid op en de minste vreemde gebeurtenis kon tot geroddel leiden. Binnen de kortste keren werd zo’n vrouw dan van hekserij verdacht. Er waren niet eens bewijzen nodig om haar te laten arresteren en veroordelen.
Wat betekent het woord 'veroordeeld' in de zin: 'wegens hekserij ter dood veroordeeld'?
gestraft na een oordeel
vrijgelaten uit de cel
beschermd door de wet
vergeten door de mensen
Wat betekent het woord 'geroddel' het best?
stilte
ruzie
praatjes over iemand
goed nieuws
Verboden
Er zijn altijd mensen geweest die heks of tovenaar werden genoemd. Het waren wijze mannen en vrouwen die wat meer wisten of konden dan een ander. In veel culturen werden ze ook gerespecteerd. Maar in de 16de eeuw verspreidde de katholieke kerk de boodschap dat heksen de duivel aanbaden. Zij waren de oorzaak van alle kwaad. Zo kreeg de ‘heks’ haar slechte reputatie. De kerk gebruikte dat bijgeloof om haar macht te versterken. Pas in de 18de eeuw werd heksenvervolging in de meeste landen verboden.
Hoe werden heksen en tovenaars vroeger in veel culturen vaak gezien?
Als wijze mensen
Als gevaarlijke dieren
Als jonge kinderen
Als rijke handelaars
Wat verspreidde de katholieke kerk in de 16de eeuw over heksen?
Dat ze zieken genazen
Dat ze les gaven
Dat ze de duivel aanbaden
Dat ze koningen hielpen
Wat betekent 'naar schatting 50.000' het best?
precies 50.000
ongeveer 50.000
minder dan 50.000
meer dan 50.000
Wanneer werd heksenvervolging in de meeste landen verboden?
In de 14de eeuw
In de 16de eeuw
In de 18de eeuw
In de 20ste eeuw
Gedenksteen
Nabestaanden van Cathelyne Van den Bulcke ijverden al enige tijd voor eerherstel. Ze kregen hulp van een plaatselijke historische organisatie. Het Lierse stadsbestuur had oor naar hun verzoek. Deze week wordt Cathelyne dan ook officieel in eer hersteld. Ze krijgt zelfs een gedenksteen op de Grote Markt. “Want we blijven verantwoordelijk voor ons verleden”, zegt de Lierse schepen Rik Verwaest.
Naar: De Standaard 18 januari, www.wikipedia.nl, depoemp.betekst
Wat betekent het woord 'eerherstel'?
iemand opnieuw respect geven
iemand streng straffen
een stad vernieuwen
een feest organiseren
Wat betekent de uitdrukking 'oor hebben naar een verzoek'?
een verzoek negeren
een verzoek herhalen
naar een verzoek luisteren
een verzoek opschrijven
Wat is een 'gedenksteen'?
een grote baksteen
een steen als herinnering
een steen voor wegenwerken
een dure edelsteen
Voorlezen
