Basiskennis Vis Hoofdstuk 1

• Beroepsoriëntatie
• Praktijkonderwijs
• Leerjaar 1

Theorieles Basiskennis vis 

Goedemorgen, vanochtend beginnen we met 2 lessen

 uit het boek Basiskennis Vis. 

We starten met hoofdstuk 1 Anatomie van de vis. 

Als ik aan Google vraag wat is anatomie van vis komt er het  volgende:

"De anatomie van een vis omvat uitwendige kenmerken zoals een kop, romp, staart, vinnen, en een huid bedekt met schubben en slijm, die dient ter bescherming en om de vis gestroomlijnd te houden. Inwendig bezitten vissen een skelet van bot of kraakbeen, kieuwen voor ademhaling, organen zoals een hart, lever en darmen, en een zwemblaas voor drijfvermogen. "

Waar zit de meeste vis?

1. ANATOMIE VAN DE VIS

Een vis is grofweg te verdelen in drie lichaamsdelen: een kop, een romp en een staart.

De kop van de vis begint bij de punt van de snuit en eindigt bij de achterkant van het

kieuwdeksel. Het kieuwdeksel is het ‘deksel’ dat de kieuwen van de vis bedekt. 

Met de kieuwen kan de vis ademhalen.

Op de kop van de vis zitten verschillende zintuigen: de ogen, het gehoororgaan, het

reuk-, het smaak- en het evenwichtszintuig.

Welke bekstanden
kan een vis hebben?

1. grote bek, kleine bek open bek
2. laagbek, hoogbek, middenbek
3. breedbek, smalbek, langbek
4. bovenstandig, eindstandig, onderstandig

Aan de stand van de 

bek kun je zien wat 

voor voedsel de vis eet.

Een vis met een bovenstandige bek haalt zijn voedsel meestal aan de oppervlakte van het water. Hij kan met zijn bek makkelijk van beneden naar boven jagen.

 

Een vis met een eindstandige bek jaagt altijd recht vooruit. Hij vindt zijn voedsel in de

middelste waterlagen.

Een vis met een onderstandige bek zoekt zijn voedsel meestal op de bodem van de zee. Door de stand van zijn bek kan hij makkelijk dicht langs de zeebodem zoeken.

De romp

De romp loopt van de achterrand van het kieuwdeksel tot aan de anus. De wand van de romp bestaat vooral uit spieren. In de romp zit de buikholte. Daarin zitten het spijsverteringsstelsel en de voortplantingsorganen.

De staart

De staart is het deel van de vis achter de anus. De staart bestaat voornamelijk uit spieren. Met de staart kan de vis zich voortbewegen. Hoe snel hij zich kan voortbewegen hangt af van de vorm van de staart. Vissen die een hoge snelheid kunnen ontwikkelen, hebben meestal een V-vormige staart en een gestroomlijnd lichaam. Bijvoorbeeld de makreel, tonijn en haring.

De romp

De romp loopt van de achterrand van het kieuwdeksel

tot aan de anus. De wand van de romp bestaat vooral 

uit spieren. In de romp zit de buikholte. Daarin zitten het spijsverteringsstelsel en de voortplantingsorganen.

De staart

De staart is het deel van de vis achter de anus. De staart bestaat voornamelijk uit spieren. Met de staart kan de vis zich voortbewegen. Hoe snel hij zich kan voortbewegen hangt af van de vorm van de staart. Vissen die een hoge snelheid kunnen ontwikkelen, hebben meestal een V-vormige staart en een gestroomlijnd lichaam. 

Noem 3 vissen die je kent
met een V-vormige staart?

Wat zijn de functies
van de vinnen van en vis?

Vinnen

Een vis beweegt zich in het water voort door golfbewegingen te maken met zijn

lichaam.

Dit doet hij met behulp van zijn staart én een aantal vinnen.

Elke vis heeft verschillende vinnen die verschillende functies hebben:

• Voortbewegen

• Evenwicht bewaren

• Remmen

Huid

De huid van een vis bestaat uit drie lagen:

- de slijmlaag

- de schubben 

- lederhuid.

Slijmlaag

Slijmlaag

De huid van de vis wordt bedekt met een laag slijm. Dit maakt de vis zo glibberig.

De slijmlaag bedekt de schubben die eronder liggen. Het slijm wordt afgescheiden

door slijmcellen in de huid. Door de slijmlaag:

• Is de huid eronder ondoordringbaar voor schadelijke stoffen.

• Kunnen parasieten, bacteriën en schimmels het lichaam niet binnendringen.

• Kan de vis zich makkelijk door het water bewegen.

Welke vissen hebben
een dikkere slijmlaag?
Zoet- of zoutwater vissen?

Vissen die in zoet water leven, hebben een dikkere slijmlaag dan vissen die in zout water leven. Dit komt omdat er in zoet water meer parasieten en bacteriën voorkomen, waar de vis tegen beschermd moet worden. Sommige vissoorten hebben helemaal geen slijmlaag. In dat geval nemen de schubben de functie van het slijm over.

Schubben

De schubben beschermen de vis, net als de slijmlaag. Schubben zijn kleine plaatjes, die verschillende vormen kunnen hebben. De haring heeft bijvoorbeeld ronde gladde schubben, terwijl de tong een schub heeft met tandjes. De paling heeft kleine, diepliggende schubben en andere vissen hebben juist weer wat grotere schubben. De schubben liggen in zakvormige instulpingen in de huid, ook wel ‘schubzakjes’ genoemd. Schubben kunnen teer en dun zijn, maar ook stevig en hard. Ze groeien dakpansgewijs uit de huid en geven de vis stroomlijn en bescherming tegen verwondingen. Je kunt maar een klein stukje van de schub zien. Als een schub beschadigd is, wordt hij vanzelf vervangen.

Schubben

De schubben beschermen de vis, net als de slijmlaag. Schubben zijn kleine plaatjes, die verschillende vormen kunnen hebben. De haring heeft bijvoorbeeld ronde gladde schubben, terwijl de tong een schub heeft met tandjes. De paling heeft kleine, diepliggende schubben en andere vissen hebben juist weer wat grotere schubben. De schubben liggen in zakvormige instulpingen in de huid, ook wel ‘schubzakjes’ genoemd. Schubben kunnen teer en dun zijn, maar ook stevig en hard. Ze groeien dakpansgewijs uit de huid en geven de vis stroomlijn en bescherming tegen verwondingen. Je kunt maar een klein stukje van de schub zien. Als een schub beschadigd is, wordt hij vanzelf vervangen.

Een pasgeboren vis heeft nog geen schubben. Ze worden kort daarna gevormd. Tijdens de groei van de vis neemt het aantal schubben niet toe, maar de schubben worden wel groter. Sommige vissen hebben geen schubben, bijvoorbeeld de meerval en congeraal. Deze vissen hebben dan een dikke slijmlaag ter vervanging

Aan de grootte van de schub kun je afleiden hoe oud de vis is. In de winter groeit een vis bijna niet, daardoor zie je een aantal dicht op elkaar gedrongen groeilijnen op de schub. In de zomer is er meer voedsel en kan een vis sneller groeien. De groeiringen zitten dan minder dicht op elkaar. Als de groeiringen op de schubben niet duidelijk te herkennen zijn, kun je ook de leeftijd van de vis vaststellen door de gehoorsteentjes te bekijken. Die zitten in het evenwichtsorgaan van de vis. De gehoorsteentjes zijn opgebouwd uit een aantal dunne kalklagen. Een beetje zoals de jaarringen bij een boom.

Aan de grootte van de schub kun je afleiden hoe oud de vis is. In de winter groeit een vis bijna niet, daardoor zie je een aantal dicht op elkaar gedrongen groeilijnen op de schub. In de zomer is er meer voedsel en kan een vis sneller groeien. De groeiringen zitten dan minder dicht op elkaar. Als de groeiringen op de schubben niet duidelijk te herkennen zijn, kun je ook de leeftijd van de vis vaststellen door de gehoorsteentjes te bekijken. Die zitten in het evenwichtsorgaan van de vis. De gehoorsteentjes zijn opgebouwd uit een aantal dunne kalklagen. Een beetje zoals de jaarringen bij een boom.

Lederhuid

Onder de slijmlaag en de schubben zit de lederhuid.

 De zijkanten van de vis zijn vaak zilverachtig, de bovenkant is meestal donker. De kleur van de huid is bedoeld om de vis onzichtbaar te maken in het water. De huid krijgt zijn kleur door duizenden pigmentcellen in de huid. Iedere pigmentcel bevat één kleur. De combinatie van de

verschillende kleuren bepaalt de kleur van de vis.

Vislarven zijn bijna helemaal doorschijnend. Dat komt omdat de pigmentcellen er dan nog niet zijn, die worden pas later gevormd.

Haring kaken

Dat heb je vast al eens gehoord, maar wat betekent het eigenlijk?

Wat betekent
haring kaken?

Kaken

In de organen van de haring kunnen veel bacteriën zitten. Door de organen, en

dus ook de bacteriën, te verwijderen, 

bederft de haring minder snel. Door de kieuwen

te verwijderen kan de vis goed ontbloeden. 

Daardoor krijgt het visvlees uiteindelijk

een blanke kleur en zit er geen bloed meer rond de graten.

Wat blijft er in de haring
zitten tijdens het kaken?

1. Kieuwen
2. Maag
3. Alvleesklier
4. Darmen

Alvleesklier (pancreas)

De alvleesklier wordt bij het kaken níet verwijderd. De alvleesklier produceert

namelijk enzymen die ervoor zorgen dat de haring rijpt. En daardoor krijgt hij de

typische haringsmaak en -geur.

Kaken

Soms wordt de haring meteen na de vangst, dus nog op zee, gekaakt.

Daarna wordt hij meteen met zout vermengd en in emmers verpakt voor het

invriesproces. Vaker gebeurt het dat de haring aan de wal wordt gekaakt. Dat kan

direct na binnenkomst van het schip, ook dan wordt de haring na het kaken gezouten

en ingevroren. Maar het kan ook zijn dat de haring eerst wordt ingevroren en pas

daarna wordt ontdooid, gekaakt en meteen verwerkt.

Kaken

De smaak van de haring wordt bepaald door de versheid, het zoutgehalte, maar

vooral door de tijd waarin de haring heeft kunnen rijpen. Het belangrijkste is dat de

koelketen goed gehandhaafd blijft, anders kan de haring te ver rijpen en dan bederft

hij sneller.

Bezoek Fishpartners

waar? Haringweg 39

tijd? 13.00-15.00

We gaan bekijken wat we voor maatregelen zien wbt hygiëne en we gaan verschillende soorten vis bekijken aan de hand van wat vragen en opdrachten.