Algemene oncologie

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 2

Algemene oncologie

Leerdoelen

Je kunt uitleggen 

• Hoe de celgroei in het lichaam kan ontsporen.
  
• Wat de eigenschappen zijn van goed en kwaadaardige tumoren.
  
• Op welke manier kankercellen zich kunnen verspreiden in het lichaam.
  
• Welke onderzoeken nodig kunnen zijn om de diagnose kanker te stellen.
• Op welke manieren kanker kan worden voorkomen of in een vroeg stadium opgespoord kan worden.

Celwand

Andere naam = celmembraan​

​

• grens binnen/buiten cel 
• uitwisseling stoffen met omgeving

Cytoplasma

Cytoplasma = werkplaats van een cel​

Water 70% + vet, eiwit, koolhydraat, vitamine, ​zuurstof, mineralen​

In het cytoplasma zitten celonderdelen = organellen​

Voeren celstofwisseling uit. 

Elk organel eigen taak

Celkern

De meeste cellen hebben een celkern = informatie voor leven

​

23 paren (= 46 chromosomen)​

=> 22 normaal​

=> 1 ‘geslachtschromosoom’​
 

Elke lichaamscel bezit een kern behalve de rode bloedcel.

Ook cellen met meerdere kernen zoals spiercellen en cellen van skelet

Chromosomen

Bevatten DNA​

Erfelijke eigenschappen​

​

​

Welke risicofactoren
vergroten de kans
om een gezwel te krijgen?

erfelijke factoren. 

virussen. 

chemische stoffen. 

straling. 

voedingsgewoonten. 

Overgewicht 

roken. 

alcohol. 

hormonen als oestrogeen, progesteron en testosteron. 

Risicofactoren 

Leeftijd 

Roken en alcoholgebruik

UV straling

Genetische aanleg

Aanraking schadelijke stoffen (zoals asbest)

Obesitas

Celdeling, waar gaat het mis?

• Chromosomen zijn tijdens het delingsproces erg gevoelig voor beschadiging. 
• Bij beschadiging ontstaat een cel met heel andere eigenschappen (DNA mutatie). 
• Reactie van lichaam = opruimen!
• Gebeurd dit niet: Afwijkende groei in weefsel 

Waar treden beschadigingen op?

• Vooral snel delende cellen gevoelig voor beschadigingen Hierdoor meer kans op fouten

• Dus vaak in huid, spijsvertering, luchtwegen, geslachtsorganen en beenmerg
• Niet snel delende weefsels: zenuw, spier, hart weefsel

Benigne tumor​

• Goedaardig = Benigne​
  
• Langzaam groeiend
• Expansieve groei (​de gevormde cellen dringen omliggende weefsel niet binnen)
• Zaait niet uit​
  
• Bijna nooit dodelijk

Kunnen wel klachten geven (naast slokdarm problemen met slikken/in hersenen omliggende weefsel in verdrukking)

Naamgeving

Goedaardige gezwellen:​

Latijnse weefselnaam +oom 

(behalve melanoom)

Voorbeelden benigne tumor

• een wrat op de huid
  
• een poliep in de darm
  
• een vleesboom in de baarmoeder.
  
• een knobbel van vetweefsel (lipoom)

Benigne tumor

• Kan wel druk geven omliggend weefsel
• Kan uitgroeien tot maligne tumor (bijv. poliep darm)

Maligne tumor

• Kwaadaardig = Maligne​
  
• Snel groeiend
• Infiltratieve groei​ (agressieve doorgroei in omringend weefsel)
• Onregelmatig oppervlak
• Zaait uit = metastasen ​
  
• Zonder behandeling uiteindelijk dodelijk

Naamgeving kwaadaardige tumoren​

Van dekweefsel (huid / slijmvliezen / klierweefsel) = 

Latijnse weefselnaam + carcinoom​

Van steunweefsel (bindweefsel / spier / botten) = 

Latijnse weefselnaam + sarcoom

Groei kwaadaardige gezwellen

Infiltratie. Agressieve doorgroei in omliggende weefsels en organen. De functies van verschillende weefsels raken verstoord

Hematogene metastasering. Groeit door in bloedvaten rondom het weefsel. In andere organen groeien deze cellen weer uit tot dochtergezwellen

Lymfogene metastasering. Via de lymfe die door het weefsel stroomt, bereiken de kwaadaardige cellen de lymfebanen. De kwaadaardige cellen blijven steken in de eerstvolgende lymfeklieren. 

Diagnostiek

• Biopt​
  
• Bloedonderzoek ​
  
• Beeldvormend onderzoek ​(CT, MRI, röntgen, echografie, PET scan)

- Is het kanker? ​           - Is het goedaardig of kwaadaardig? ​

- Welk type is het? ​     - Hoe ernstig is het? 

Onderzoek en behandeling zijn volgens protocol obv wetenschappelijk onderzoek. 

adjuvante behandeling: een toegevoegde behandeling die wordt uitgevoerd na een curatieve behandeling, (bv chemo na operatie)