Tijd van jagers en boeren

• geschiedenis
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Leerroute 4

1.0 TEMPELECONOMIE

- Stadstaat Uruk

- Mesopotamië

- Tempel was niet alleen het

   godsdienstige centrum,

   maar ook het centrum van

   handel, bestuur en

   ambacht

Warka-vaas

* Uruk heet tegenwoordig Warka

* Vaas gestolen in 2003 nadat het

  Nationaal Musem van Irak te Bagdad was

  geplunderd. Nog in hetzelfde jaar werd de

  vaas (in stukken teruggebracht)

* Wat was er aan de hand in Irak in 2003?

In Berlijn staat een exacte kopie. Duitsers hadden goede contacten met het Ottomaanse Rijk en waren vanaf de 19e eeuw erg actief in het huidige Irak

Herodotes

* Door Cicero 'vader van de

  geschiedschrijving' (pater historiae)

  genoemd

* Plutarchus noemde hem echter

  'vader van de leugens' (pater

  mendaciorum)

1.1 VAN JAGER-VERZAMELAARS NAAR BOEREN

Het leven op aarde in één jaar

1 januari → Ontstaan van de aarde (ca. 4,6 miljard jaar geleden).

25 februari → Eerste eenvoudige levensvormen (eencelligen).

1 maart → Eerste fotosynthese.

17 september → Eerste dieren in de zee.

15 november → Eerste landplanten.

1 december → Dinosauriërs verschijnen.

26 december → Uiterst vroege zoogdieren.

30 december → Dinosauriërs sterven uit.

31 december, 22:30 → Eerste moderne mensen (Homo sapiens).

31 december, 23:59:30 → Begin van de landbouw.

31 december, 23:59:50 → Eerste steden en schrift.

Laatste seconde van 31 december → De volledige geschreven geschiedenis van de mensheid.

Homo sapiens:<div>- Gesproken taal / kennis delen / collectief leren</div><div>- Denken op symbolische wijze (begraven doden, grafgiften --&gt; Neanderthalers idem dito)</div>

Eigenlijk behoort dit onderwerp niet tot het vakgebied van geschiedenis.<div>Paleoantropologen houden zich bezig met de oorsprong van de mens</div>

Geen simpele geleidelijke opeenvolging van de ene naar de andere soort, ze konden naast elkaar bestaan.

Links is de australopithecus (zuidelijke aap). De vondst van LUCY werd beschouwd als missing link tussen mens en aap

Tegenhangers van de evolutietheorie

Australopithecus

Homo habilis

Homo erectus

Homo neanderthalensis

Homo sapiens

Nomaden leefden in groepen van hooguit 100 personen. Dit had te maken met het begrip carrying capacity

&nbsp;<div>Het betreft sedentaire jager-verzamelaars.</div>

Welke theorieën zijn er over de taakverdeling tussen man en vrouw?

Leefwijze jager-verzamelaar:

 * geen vaste woonplaats (nomaden)

 * kleine groepen (carrying capacity)

 * egalitair

Taakverdeling?

 

Er bestaan verschillende theorieën over het ontstaan van de landbouw. Er zijn geen schriftelijke bronnen, daarom is het moeilijk de exacte oorzaak te achterhalen

De landbouwrevolutie of neolithische revolutie. Rond 7500 v.Chr. waren bijna alle culturen in het Nabije oosten sedentair

1

2.

3

4

5

6

7

8

Jagers en verzamelaars trekken voor het eerst door het Midden-Oosten.

Het klimaat wordt kouder en droger

Dorpen ontstaan

Mensen kunnen sedentair gaan leven

In de natuur komen minder eetbare gewassen en dieren voor

Het klimaat in het Midden-Oosten wordt warmer.

De groepen jagers-verzamelaars worden groter.

Jager-verzamelaars worden gedwongen om te gaan experimenteren met landbouw.

1.2 DORPEN EN STADSTATEN

Bij dorpen en stadstaten wordt gekeken naar Nederland en het Midden-Oosten

Megalithische monumenten tijdens de neolithische periode

Hoe ontstaat het koningschap?

Kenmerken stedelijke gemeenschappen afgeleid van de theorie van de archeoloog Vere Gordon Childe:

Vier kenmerken:

1. Hiërarchie

2. Specialisme

3. Schrift

4. Godsdienstig centrum

Ziggurat

De volgende slides hebben te maken met opdracht 1 (blz. 22)

Muur van Mussert, als monument in stand houden?

Zelfde vraag voor dit standbeeld.

1.3 DE EERSTE STATEN

Imhotep, architect en grondlegger van de piramide.

Dergelijke monumenten symboliseerden de macht van de farao.

Uit het lied 'De Internationale' (19e eeuw):

De staat verdrukt; de wet is logen

De rijkaard leeft zelfzuchtig voort

Tot ‘t merg wordt d‘arme uitgezogen

En zijn recht is een ijdel woord

Wij zijn ‘t moe naar and‘rer wil te leven

Broeders! hoort hoe gelijkheid spreekt:

Geen recht waar plicht is opgeheven

Geen plicht leert zij waar recht ontbreekt

Meestal door oorlogen, soms door samenwerking, gingen verschillende stadstaten op in één staat.

* Babylonië

* Assyrië

* Egypte (Narmer)

Machtige heersers:

* ambtenaren

* belasting

* goddelijke legitimering

* propaganda

Abu Simbel, de grote tempel

De kleine templen ter ere van Nefertari

Religie

* een god symboliseert natuurverschijnsel

* tempels en rituelen

* geloof in hiernamaals

   - Mesopotamië: somber

   - Egypte: positief

De volgende slide hoort bij opdracht 4 (blz. 26) over farao Achnaton (Akhenaten)