De Koude Oorlog (1900-1950)

• Geschiedenis
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 3

Introductie

Aan het eind van deze les kun je herkennen en uitleggen op welke manier de Koude Oorlog ontstond.

De Koude Oorlog

Periode 1900-1950

Leerdoel

Aan het eind van deze les kun je herkennen en uitleggen op welke manier de Koude Oorlog ontstond.

Russische Revolutie

1917

• Communisten grijpen de macht
  
• Tsaar wordt afgezet (en later vermoord)
  
• Geen privé-bezittingen
  
• 'Alle macht naar de arbeiders en boeren'
  
• Vrede van Brest-Litovsk, 1918
  

Sovjet-Unie

• 1922 

• Dictatuur

• Eén partij heeft alle macht

• Geheime politie (NKVD, later KGB)

Positie van de Sovjet-Unie tussen 1917-1941

• Moeizame relatie met andere landen
  

• Enige communistische land

• Liet bondgenoten in de steek

• Erg gesloten land

• Grote Zuivering, 1934-1938

• Niet-aanvalsverdrag, augustus 1939

Wat maakt de Sovjet-Unie tot
een bondgenoot in de Tweede Wereldoorlog?

1. Operatie Barbarossa
2. De Russische Revolutie
3. De aanval op Pearl Harbor
4. Het niet-aanvalsverdrag van 1939

Positie van de Sovjet-Unie tussen 1941-1945

• Operatie Barbarossa

• "Een vijand van Hitler is een vriend van ons"

• Oprichting Geallieerden

• Doel: verslaan Hitler
  

Conferentie van Jalta

februari 1945

Franklin Delano Roosevelt

President van de Verenigde Staten

Jozef Stalin

Leider van de Sovjet-Unie

Winston Churchill

Minister-President van Groot-Brittannië

Conferentie van Jalta (februari 1945)

• Churchill (GB), Roosevelt (VS) en Stalin (SU)
  

• Hoe zien Europa en de wereld er na de oorlog uit?

• Wie heeft macht en invloed in Europa?

• Wat doen we met Duitsland én de Duitsers?
  

De zgn. percentages agreement vond plaats in Moskou 1944, en niet in Jalta. Het is een mooi voorbeeld van hoe de Grote Drie een verdeling voor Europa bedachten.

Conferentie van Jalta (afspraken) (1)

• Oprichting van de Verenigde Naties (VN)

• Democratische regeringen in Europa

• Stalin wordt bondgenoot in de oorlog tegen Japan

• Straffen van oorlogsmisdadigers

Conferentie van Jalta (afspraken) (2)

• Denazificatie en democratiseren van Duitsland

• Invloedssferen

• Bezettingszones

Verenigde Naties

• Oktober 1945
  

• 193 landen zijn lid
  

• Veiligheidsraad:
  

5 permanente leden

10 wisselende leden

Video

Clipphanger: Waarom is de VN opgericht?

0

Invloedssferen

Verdeling van Europa:

• Gebied dat jij hebt veroverd op de Duitsers, daar heb jij invloed

• Jij mag bepalen wat in dat gebied gebeurt (economie, politiek)

• Vergeet dit ook niet: De ander mag niet ingrijpen in dat gebied.
  

Verdeling van Duitsland

• Duitsland (tijdelijk) niet meer zelfstandig
  

• Vier bezettingszones
  

• Ook Berlijn in 4 zones verdeeld
  

• Reizen tussen bezettingszones is geen probleem
  

• Belangrijk detail: Berlijn ligt in de bezettingszone van de Sovjet-Unie
  

Berlijn is, net als Duitsland, verdeeld in 4 bezettingszones. Omdat Berlijn in de Sovjet-zone ligt, liggen de Berlijn-bezettingszones van Frankrijk, Engeland en de Verenigde Staten dus ook in de Sovjet-zone.

Helder plan, maar 

waarom gaat het mis?

Begin van de Koude Oorlog (vanaf 1945)

• Geen gezamenlijke vijand meer
  

• Andere spelers: Churchill en Roosevelt weg
  

• Stalin krijgt steeds meer invloed in Oost-Europa
  

• De VS hebben een atoombom
  

De Grote Drie van Potsdam waren:
Stalin, Roosevelt en Churchill

1. Dit klopt
2. Dit klopt niet

Gevolgen

• Er wordt niet meer gepraat

• Minder vertrouwen

• Duitsland en Berlijn

• Twee machtsblokken

Amerikaanse buitenlandse politiek na 1945

• Trumandoctrine / Trumanleer

• Containmentpolitiek

• Marshallplan

De Blokkade van Berlijn

mei 1948 - juni 1949

Wat is er hand?

• Ruzie over Berlijn

• Stalin wil West-Berlijn toevoegen aan de Sovjet-zone

• Westelijke bezettingszones steeds meer één gebied

• Aanleiding: invoering van de D-Mark in westelijke bezettingszones

Wat gebeurt er?

• Blokkade van Berlijn
  

• Oplossing: de luchtbrug

• Een jaar lang landt er iedere 3 minuten een vliegtuig in West-Berlijn
  

• 
  

Oprichting West-Duitsland (BRD) 

en 

Oost-Duitsland (DDR)

mei (BRD) en oktober (DDR) 1949

Video: Berlijn en de Koude Oorlog

fragment: De Blokkade van Berlijn

Oprichting van de Navo

• April 1949

• Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (Engels: NATO)

• Militair bondgenootschap tegen het communisme

• De NAVO bestaat nog steeds
  

Joe 1

juli 1949

De eerste atoombom van de Russen

China

• Grote problemen

• Laatste keizer afgezet (1912)

• Mao Zedong maakt het land communistisch (oktober 1949): Volksrepubliek China

• De democratische regering vlucht naar Taiwan (ROC)

The Red Scare

1949-1953

Onder leiding van senator Joseph McCarthy

Personen

1. Vladimir Lenin: leider SU (1917-1924)
2. Jozef Stalin: leider SU (1924-1953)
3. Winston Churchill: minister-president GB (1940-1945, 1951-1955)
4. Franklin Roosevelt: president VS (1933-1945)
5. Harry Truman: president VS (1945-1953)
6. Mao Zedong: leider China (1949-1976)

Schrijf 3 dingen op
die je deze les hebt geleerd

Stel 1 vraag over iets dat je nog
niet zo goed hebt begrepen