POÉZIE-STIJLFIGUREN (THEORIE)
stijlfiguren
Lesduur is: 90 minOnderdelen in deze les
stijlfiguren
Wat is STIJL?
Dichters gebruiken stijlfiguren
Om HUN eigen stijl te laten zien
Of om een bepaald effect te creëren
Met stijlfiguren willen dichters
Nadruk leggen
Hoe leg je – met nadruk – aan je ouders uit dat je echt heel moe bent
Enumeratie : 3 soorten
HOE EINDIGT DIT GEDICHT VAN PAUL VAN OSTAIJEN?
SPLEEN POUR RIRE
Het meisje dat te Pampelune geboren
tans te Honoloeloe woont
en in een rode lakkooi gevangen houdt
een kobaltblauwe papegaai
-zij schilderde hem met Ripolinkoeleuren
zoals gezeid de veren blauw
de snavel en de poten geel –
het meisje van Pampelune te Honoloeloe
dat om haar hoge hals heeft een krans
van purperen anemonenop haar opalen borst kleine barokkoralen
en om haar dijen niets
(Vogelveren dorsten haar dijen niet te dragen
zo zeer zijn dun haar dunne dijen)
dit pampeluner meisje dat te Honoloeloe woont
ken ik niet
antithese
Het leven is lang
Het leven is kort
….
Buiten is het donker
Ik zie de lichtjes
Bedenk zelf een ANTITHESE
repetitio
parallellisme
Mijn leven
Mijn leven is maar denken
en daden ken ik niet;
mijn leven is verlangen,
bezitten doe ik niet;
mijn leven is maar lijden,
maar klagen doe ik niet;
mijn leven is mijn leven,
maar leven doe ik niet.
J. Philip van Goethem (1885 –1913)
Wat is het verschil tussen een tautologie en een pleonasme?
https://quiz.ntr.nl/quiz/start/quiz_id/215
Witte sneeuw en ronde cirkels:
pleonasme
tautologie
enumeratie
repetitio
Ik ben moe, doodmoe, kapot.
pleonasme
tautologie
enumeratie
repetitio
Hij is eenzaam en alleen
pleonasme
tautologie
enumeratie
repetitio
In de donkere nacht schijnt een helder licht
parallellisme
antithese
enumeratie
repetitio
Eerst won hij brons, toen pakte hij zilver, nu heeft hij goud.
enumeratie
antithese
parallellisme
repetitio
Looft, alle volken, looft den Heer, roemt, alle naties, roemt zijn eer (Liedboek voor de kerken, 1973, p. 202)
parallellisme
antithese
enumeratie
repetitio
“Je hebt mensen en je hebt mensen”
parallellisme
antithese
enumeratie
repetitio
“Spreken is zilver, zwijgen is goud”
parallellisme
antithese
enumeratie
repetitio
LICHTER UITDRUKKEN
HOE ZEG JE…
Oma is dood
Je bent geschorst op school
Je hebt 5 tekorten op je rapport
Je moet 200 medewerkers ontslaan
eufemisme
understatement
Deze stijlfiguur is een vorm van verzachting, vaak met een humoristisch effect.
ZWAARDER UITDRUKKEN
EEN OVERDRIJVING DUS
Ik schrok me een ongeluk
Ik zie geen hand voor ogen
Wil je even een seconde wachten?
Ik heb mijn lakens nat gehuild van verdriet
Eufemisme
hyperbool
Hij is enige tijd uit de roulatie
Eufemisme
hyperbool
Met stijlfiguren willen dichters
Aan het
denken zetten
Paradox
een schijnbare tegenstelling
Als men denkt, dan bestaat men dus, maar er zijn mensen die denken en niet bestaan.
Zelfs als je altijd eerlijk bent, lieg je wel eens.
In een vorig leven geloofde ik in reïncarnatie, maar nu helemaal niet meer.
Iedereen is uniek, behalve ik (Herman Brusselmans)
Ik leg me toe op ’t schrijven van levend hollandsch. Maar ik heb schoolgegaan. (Multatuli)
Bedenk zelf een paradox
Een levende dode
paradox
pleonasme
tautologie
hyperbool
Het was een feest voor oud en jong
paradox
antithese (tegenstelling)
pleonasme
tautologie
Weggaan is een soort van blijven
pleonasme
tautologie
paradox
eufemisme
RETORISCHE VRAAG
een vraag waarop je geen antwoord verwacht
Dominee: "En zijn wij niet allen zondaars?"
Leraar: "Je wil toch later goed verdienen?"
Bedenk zelf een retorische vraag
WELKE STIJLFIGUUR HERKEN JE?
Ik heb me heel jong al heel oud gevoeld.
Nog één zo’n overwinning en ik ben verloren.
Sentimentele romantici genieten vaak van het verdriet dat ze hebben.
Op het feest was van alles te doen voor groot en klein.
De aangenaam verwarmde hut staat eenzaam en alleen in het kille bos.
De zon schijnt een donker licht.
Veel werknemers in grote bedrijven voelen zich tegenwoordig eenzamer naarmate zij met meer mensen om zich heen moeten werken.
Als je goed luistert kan je de stilte horen.
om
HUMOR
TE CREËREN
OVER DRIE SOORTEN VAN LACHEN
This Photo by Unknown Author is licensed under CC BY-SA
This Photo by Unknown Author is licensed under CC BY-SA
This Photo by Unknown Author is licensed under CC BY-SA
Giechelen is iets wat je nooit helemaal doet,
Altijd bijna, tenminste als je een meisje bent
Van wie niemand weet of ze achter haar hand
De woorden “hihi” opeet, of zomaar een koekje.
Giechelen doe je als je 17 ben
En bijna moet lachen om wat
Bijna gezegd is
Schateren daarentegen zijn drie
Lettergrepen als dokwerkers
Die elkaar daverend op de schouder slaan,
Schateren is het proletariaat van de lach
Ik droom van een revolutie
Die alles zal wegschateren,
Dan zal er niet meer gelachen worden!
Schrijf ik op mijn 30. En glimlachen
Is helaas wat je daar vermoedelijk
Op je 50ste om doet.
WOORDSPELING
Ironie – sarcasme - cynisme
Zo zou een leraar kunnen zeggen tegen een leerling die te laat komt:“Je vindt het toch niet erg dat we al begonnen zijn?”
De leraar tegen een verlegen meisje:“Je kletst me de oren van het hoofd.”
Om te spelen met
taal
ONOMATOPEE
ARCHAÏSME
NEOLOGISME
Zo gebruikte Herman Gorter woorden als:
Trilbomen
Tintelluchten
Blauwenwitluchten
trilluchten.
Bedenk zelf een nieuw woord
benoem de stijlfiguren
Jong geleerd is oud gedaan
tautologie
antithese
eufemisme
paradox
Ik heb niets om aan te trekken
tautologie
hyperbool
eufemisme
paradox
Je denkt toch niet dat ik gek ben?
tautologie
hyperbool
eufemisme
retorische vraag
Paul heeft een grote mond maar een klein hartje
tautologie
antithese
eufemisme
paradox
Die De Bruyne kan wel een aardig balletje trappen.
tautologie
hyperbool
understatement
retorische vraag
Jij boft. Met zo´n leeg hoofd kan je geen hersenschudding krijgen.
ironie
sarcasme
eufemisme
cynisme
Gisteren is oma van ons heengegaan.
ironie
sarcasme
eufemisme
cynisme
Ik zou mezelf nooit ofte nimmer inschrijven voor "Blind getrouwd"
pleonasme
tautologie
eufemisme
cynisme
TEST Poëzie
woensdag 25 februari
vrijdag 27 februari
