1.3 Ontwikkeling in verschillende snelheden

• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 3

1.3 Ontwikkeling in verschillende snelheden

• Je weet een aantal interne en externe oorzaken voor verschil in ontwikkeling te noemen.
  
• Je begrijpt dat in- en externe oorzaken van armoede met elkaar samenhangen.
  
• Je kunt door het vergelijken van kaarten aantonen dat een land arm is. 

• Terugblik Paragraaf 1.1 en 1.2
• Uitleg paragraaf 1.3
• Aan de slag met de opdrachten
• Afsluiting

Planning

Leerdoelen

Centrum

Centrum

Semiperiferie

Semiperiferie

Periferie

Dit geeft de situatie weer in een ...... land : 

Centrum

Periferie

BRICS-landen horen bij

1. Centrum
2. Semi-Periferie
3. Periferie

Global shift gebeurt van..

1. periferie -> centrum
2. (semi)periferie -> centrum
3. Centrum -> (semi)periferie
4. Semi-periferie -> periferie

Waar dienden de koloniën voor in de periode 1500 -1800?

Wat zijn kenmerken van een vrijemarkteconomie?

Arm en rijk

De oorzaken moet je soms zoeken:

 in het land zelf (interne oorzaken) en 

soms erbuiten (externe oorzaken). 

Wanneer veel negatieve factoren samenvallen, is de kans op armoede onder de bevolking groter.

Interne oorzaken; binnen het land zelf

1. Natuurlijke oorzaken
   

• Ontwikkelingskansen: er is voldoende vruchtbare grond, goed klimaat, natuurlijke hulpbronnen, niet te bergachtig en voldoende neerslag.
• Ligging: een goed bereikbaar land (infrastructuur, grenzend aan zee) heeft meer kansen dan een land omringd door andere landen.

Interne oorzaken; binnen het land zelf

2. Menselijke oorzaken

• Politieke systeem      : corruptie en slecht bestuur is niet goed voor een land. Een sterke overheid zorgt voor rust!
• Bevolkingsopbouw: arme landen veel jongeren en rijke landen vergrijzing. Ideaal is een goede mix.
• Mate van ongelijkheid

= De wijze waarop een land wordt bestuurd.

Bevolkingsgroei en leeftijdsopbouw

Het geboortecijfer daalt wereldwijd, maar in de arme landen groeit de bevolking nog snel. 

Het nadeel daarvan is dat er een groter jonge bevolking is die geen werk kan vinden.

Mate van ongelijkheid

Als een land zich economisch ontwikkelt, neemt de sociale ongelijkheid toe. Sommige groepen profiteren meer van de groeiende welvaart dan andere. 

Sociale ongelijkheid druk je uit met de Gini-coëfficiënt        Grote ongelijkheid in combinatie met een grote groep jongeren zonder uitzicht op werk, kan leiden tot ernstige sociale onrust in een land.

De Gini coëfficiënt kan een waarde hebben van minimaal 0 (nul) en maximaal 1.
<div>
</div><div>Is de Gini coëfficiënt 0, dan is er sprake is van een volkomen gelijke inkomensverdeling.
</div><div>Is de waarde 1 dan is het inkomen volkomen ongelijke verdeeld.</div><div>
</div>

Externe oorzaken: Hierbij gaat het om het soort relatie dat een ontwikkelingsland heeft met de rijke landen

1. Koloniaal verleden

• Exploitatie kolonie         : leveren van grondstoffen en landbouwproducten aan het moederland
• Vestigingskolonie          : kolonisten gingen in het land wonen

2. rol land in de wereldeconomie

• Goed bereikbaar, hoogte van de lonen, opleidingsniveau, een stabiel land met weinig conflicten; wel of geen mno's

= Kolonie die door het moederland gebruikt wordt als wingewest. Ontwikkeling van de kolonie komt op de tweede plaats.

= Gebied waar kolonisten zich blijvend vestigen en de kolonie opbouwen, vaak naar voorbeeld van het moederland.

Externe oorzaken:

Rol van een land in de wereldeconomie

De globalisering heeft voor mno's de wereld geopend. Of zij investeren in een land hangt af van:

- ligging (bereikbaarheid)

- economische factoren (bijv. hoogte van loon)

- politieke (bijv. betrouwbare overheid) factoren

Landen in de periferie die niet aantrekkelijk zijn voor buitenlandse investeerders, moeten het zelf doen

Afsluiting

Maak van paragraaf 1.3 de opdr:

Stelling 1: Rijke landen hebben te maken met vergrijzing.
Stelling 2: Bbp heeft te maken met het gemiddelde inkomen van de mensen in een land.

1. Stelling 1: waar. Stelling 2: waar.
2. Stelling 1: niet waar. Stelling 2: niet waar.
3. Stelling 1: waar. Stelling 2: niet waar.
4. Stelling 1: niet waar. Stelling : waar.

Noem 3 redenen waarom een mno in een land zich zal vestigen.

Er komt een sleepvraag aan.

Mno's laten de keuze voor de vestigingsplaats van hun bedrijf afhangen van tal van factoren. 

Sleep de juiste factoren naar de fysisch, economische of politieke factor.

Fysische factoren.

Economische factoren.

Politieke factoren.

Belastingvoordeel.

Bereikbaarheid.

Vakbekwaamheid beroepsbevolking.