4. Voortplanting

• Biologie
• Middelbare school
• vmbo k
• Leerjaar 4

Voortplanting

Wat gaan we doen?

Herhaling paragraaf 3

Lesstof paragraaf 4

Lesstof verwerken 

Leerdoelen-check

VERBRANDING

Nodig voor verbranding

Gemaakt bij verbranding

Zuurstof

Koolstofdioxide

Water

(Energie)

Glucose

Wat is geen bouwstof?

1. eiwitten
2. vetten
3. water
4. glucose

Juist

Onjuist

Eiwitten zijn belangrijke bouwstoffen van cellen.

Door assimilatie kan een plant glucose omzetten in vet.

Bij de verbranding in organismen ontstaat water.

In de cellen van een organisme is eiwit meestal de brandstof.

Planten hebben zowel fotosynthese, als verbranding

Water is een energie-arme stof

Waarvoor zijn bouwstoffen?

1. Voor bescherming tegen ziekten
2. Zorgen voor de bestrijding van virussen
3. Als brandstof
4. zorgen voor opbouw botten, spieren en groei

Je lichaam heeft bouwstoffen nodig. Welke van de onderstaande stoffen zijn bouwstoffen?

1. Eiwitten, zetmeel, koolhydraten, suikers en vitamines
2. Eiwitten, koolhydraten, vezels, mineralen en vitamines
3. Eiwitten, zetmeel, vezels, vetten, vitamines en mineralen
4. Eiwitten, koolhydraten, vetten, water, vitamines en mineralen

assimilatie is:

1. Het omzetten van stoffen.
2. Het afbreken van stoffen.
3. Het omzetten van stoffen waarbij energiearme stoffen worden gemaakt
4. Het opbouwen van stoffen waarbij energierijke stoffen worden gemaakt.

Welke drie functies hebben assimilatie producten ?

1. Brandstof, bouwstof , reservevoedsel
2. Zuurstof, glucose , brandstof
3. Water, licht, zuurstof
4. Vetten, suikers, groei

De glucose die geproduceerd wordt bij de fotosynthse wordt door planten vervolgens omgezet in: 

Dit heet assimilatie, deze stoffen vind je bij planten vooral in de:

Zaden

Knollen en wortels

<font color="#000000">Celwanden, hout- en bastvaten</font>

Cellulose

Eiwitten

Vetten

Zetmeel

Leerdoelen

• Je beschrijft hoe ongeslachtelijke en geslachtelijke voortplanting plaatsvindt en geeft hiervan voorbeelden bij planten.
• Je noemt de delen van een bloem met hun kenmerken en functies.

Voortplanting 

Bij de meeste organismen zijn er 2 individuen nodig voor voortplanting. Bij planten zijn er 2 manieren:

- Ongeslachtelijke voortplanting

- Geslachtelijke voortplanting 

Ongeslachtelijke voortplanting 

• een deel van 1 individu groeit uit tot een nieuw individu.
• Het nieuwe individu is een kopie van de ouder 

Geslachtelijke voortplanting: 

• twee individuen maken een nieuw organisme.

Ongeslachtelijke voortplanting 

• Deling (mitose)
• Stekken
• Knollen
• Bollen
• Enten 
• Uitlopers
• Wortelstokken 

Deling/ mitose 

Gewone celdeling. 

Denk aan algen.

Na de deling hebben de dochter-

cellen dezelfde erfelijke

eigenschappen als de moeder-

cel.

Stekken

Deel van de plant afsnijden.

Laten uitgroeien tot nieuwe plant. 

Knollen

Bollen

Enten 

Deel van een plant wordt op een

deel van een andere plant 

geplaatst.

De vaatbundels groeien aan

elkaar vast.

Uitlopers

Horizontaal groeiende

stengels waaraan jonge

planten ontstaan.

Scheid je ze, dan ontwik-

kelen ze zich zelfstandig

verder. 

Wortelstokken

Stengels die ondergronds groeien. 

Als ze breken, groeien de jonge

planten zelfstandig verder. 

Welke vorm van ongeslachtelijke voortplanting zie je?

1. enten
2. uitlopers
3. stekken
4. wortelstok

Sleep de namen naar de bijbehorende afbeelding.

knollen

wortelstokken

stekken

bollen

uitlopers

Deling/ mitose

Geslachtelijke voortplanting

• Gaat via meiose om geslachtscellen te maken
• Gaat via bloemen, zaden en vruchten
• Ontstaat nieuw uniek individu

Twee ouderplanten

Nakomelingen kunnen er anders uitzien (net zoals mensen)

Erfelijke eigenschappen

Nieuwe kweken

Bij bevruchting versmelten de kernen van de geslachtscellen. Dan komen de erfelijke eigenschappen van twee planten bij elkaar. 

Hierdoor kunnen nieuwe erfelijke eigenschappen ontstaan.

De nakomelingen kunnen er dan anders uitzien dan de ouderplanten.

Worden dan ongeslachtelijk verder gekweekt. 

Bouw van een bloem

Kroonbladeren, 

• De gekleurde bladeren van een bloem,
• Lokken insecten naar de bloem.

Kelkbladeren, 

• De groene bladeren,
• Beschermden de bloem toen die nog in de knop zat. 

Ook nectar uit nectarkliertjes lokken insecten.

Voorplantingscellen in de bloemen

Mannelijke cellen: stuifmeelkorrels

Vrouwelijke cellen: eicellen

Meeldraden (mannelijk)

Bestaat uit een helmdraad en helmknop. 

In de helmknop ontstaan de stuifmeelkorrels.

Stamper (vrouwelijk)

Bestaat uit de stempel, stijl en vruchtbeginsel.

In het vruchtbeginsel liggen zaadbeginsels. 

In elk zaadbeginsel zit 1 eicel.

Vrouwelijke bloem

Mannelijke bloem

Meeldraden

Stamper

Mannelijk voortplantingsorgaan van een bloem

Vrouwelijk voortplantingsorgaan van een bloem

Mannelijke geslachtscellen bij bloemen

Vrouwelijke geslachtscellen bij bloemen

Eicellen

Stuifmeelkorrels

Meeldraden

Stamper

Sleep de namen van de organen van de bloem naar de juiste plaats. 

stempel

vruchtbeginsel

stijl

kelkblad

helmknop

helmdraad

bloemsteel

kroonblad

Leerdoelen

• Je beschrijft hoe ongeslachtelijke en geslachtelijke voortplanting plaatsvindt en geeft hiervan voorbeelden bij planten.
• Je noemt de delen van een bloem met hun kenmerken en functies.