LLT P1L5 Lesopbouw en planning

LLT P1L5 Lesopbouw en planning

1 / 50
volgende
Slide 1: Slide
newEditorLLTTertiary Education

In deze les zitten 50 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 90 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

LLT P1L5 Lesopbouw en planning

Open breed: van waarom plannen nodig is tot hoe een volledige les of training wordt opgebouwd. Houd de koppeling met lesgeven en training geven steeds zichtbaar.

Lesdoel

Ik kan een volledige les of training correct opbouwen en uitleggen waarom een goede planning daarbij belangrijk is.

Deze slide heeft geen instructies

Welk woord past volgens jou bij een goede lesplanning?

Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Vraag daarna kort waarom woorden als structuur, doel, tijd of overzicht belangrijk zijn.

Waarom plannen belangrijk is

Een planning helpt je vooraf na te denken over:

  • wat je doel is

  • welke inhoud je aanbiedt

  • hoeveel tijd elk deel krijgt

  • wat deelnemers nodig hebben

  • hoe je van begin naar einde werkt


Zonder planning wordt een les sneller onduidelijk, rommelig of onevenwichtig.

Leg uit dat plannen niet betekent dat alles star moet zijn; het betekent wel dat keuzes bewust gemaakt worden.

De functie van een goede planning

Een goede planning zorgt voor:

  • structuur in de les of training

  • veiligheid en overzicht

  • een logische opbouw van makkelijk naar moeilijk

  • betere aansluiting op doelen en deelnemers

  • minder tijdverlies tijdens de uitvoering

Koppel aan praktijkvoorbeelden: materiaal vergeten, te weinig tijd voor kern, of een warming-up die niet past bij de activiteit.

Wat staat er in een planning?

In een planning leg je vast:

  • wat je gaat doen

  • wanneer je het doet

  • waarom je het doet

  • hoe lang het duurt

  • welke materialen nodig zijn

  • welke doelen je wilt bereiken


Een planning is dus meer dan een lijstje met oefeningen.

Benadruk het verschil tussen losse activiteiten en doelgericht plannen.

Welke functie hoort het best bij een goede planning?

A

Meer structuur

B

Meer improvisatie

C

Minder doelen

D

Kortere uitleg

De kern uit slides 2-4 is dat planning zorgt voor structuur, overzicht, doelgerichtheid en minder tijdverlies.

Planning aanvullen

Een planning helpt je vooraf na te denken over je doel, de inhoud en hoeveel tijd elk deel krijgt. Zo wordt een les minder rommelig en meer doelgericht.

doel
inhoud
tijd
materiaal
groep
ruimte
spelvorm

De drie kernwoorden komen letterlijk terug in de eerste inhoudsblok: doel, inhoud en tijd.

Soorten planning

Je kunt plannen op verschillende niveaus:

  • Macroplanning: lange periode, zoals een jaar

  • Mesoplanning: periode van weken tot enkele maanden

  • Microplanning: korte periode, zoals één les of training


Hoe groter de periode, hoe globaler de planning meestal is.

Gebruik consequent de termen macro-, meso- en microplanning. In de begrippenlijst staan ook jaarplan en periodeplan als concrete vormen.

Macroplanning

Een macroplanning beschrijft de grote lijn over een lange periode.


Voorbeelden:

  • een jaarplan voor een schooljaar

  • een themaplan waarin één onderwerp centraal staat


Je legt vooral hoofddoelen, grote thema’s en globale fasen vast.

Hoewel macroplanning niet apart in de begrippenlijst staat, sluit het hier aan bij jaarplan en themaplan als voorbeelden van plannen op lange termijn.

Voorbeeld van een macroplanning

Schooljaar basketbal

  • periode 1: basisvaardigheden

  • periode 2: samenspel en tactiek

  • periode 3: wedstrijdvormen

  • periode 4: herhalen en evalueren


Dit is een planning op hoofdlijnen voor langere tijd.

Maak duidelijk dat dit nog geen les per les planning is, maar een overzicht van het hele traject.

Mesoplanning

Een mesoplanning werkt een deel van de lange termijn verder uit.


Kenmerken:

  • duurt enkele weken tot een paar maanden

  • bevat een samenhangende reeks lessen of trainingen

  • vertaalt grote doelen naar subdoelen

  • helpt de opbouw binnen een periode te bewaken

In de invoer stond mesoplanning twee keer; gebruik hier de correcte betekenis voor een middellange periode.

Voorbeeld van een mesoplanning

Periodeplan van 6 weken volleybal

  • week 1–2: bovenhands spelen

  • week 3–4: onderhands passen

  • week 5: samenspel oefenen

  • week 6: toepassen in spelvorm


Dit is concreter dan een macroplanning, maar nog geen volledige lesplanning.

Laat zien hoe subdoelen per week logisch naar een groter doel leiden.

Microplanning in de praktijk

Een microplanning gaat over een korte periode, vaak één les of training.


Daarin plan je bijvoorbeeld:

  • warming-up

  • kern

  • einde

  • tijd per onderdeel

  • organisatie en materiaal


Dit is het niveau waarop je een les echt uitvoert.

Verbind dit alvast met de rest van de les: de opbouw van warming-up, kern en afsluiting.

Open en gesloten planning

Naast de tijdsduur kun je ook kijken naar hoe vast een planning is.


  • Gesloten planning: de lesgever of trainer bepaalt vooraf de inhoud

  • Open planning: de planning is flexibeler en ontstaat in samenspraak met deelnemers


De keuze hangt af van doel, groep en situatie.

Geef voorbeelden: gesloten bij veiligheid of examenstof; opener bij keuzeactiviteiten of inspraak van een trainingsgroep.

Welke planning gaat meestal over één les of training?

A

Mesoplanning

B

Themaplan

C

Macroplanning

D

Microplanning

Controleer of leerlingen het verschil tussen macro-, meso- en microplanning begrijpen.

Soorten planning

Een macroplanning beschrijft de grote lijn over een lange periode. Een mesoplanning werkt een periode van weken of maanden verder uit. Een microplanning gaat vaak over één les of training.

macroplanning
mesoplanning
microplanning
jaarplan
subdoel
themaplan
kortetermijndoel

Laat leerlingen goed letten op schaal: lang, middellang, kort.

Wanneer kies je eerder voor open planning dan voor gesloten planning?

Verwachte elementen: open planning = flexibel, in samenspraak met deelnemers; gesloten planning = vooraf vastgelegd door lesgever/trainer. Vraag eventueel in welke situaties elk type handig is.

Lesopbouw in het didactisch model

De lesopbouw is de praktische uitwerking van je planning binnen een les.


In het didactisch model verbind je:

  • doelen

  • inhoud

  • werkvorm

  • organisatie

  • evaluatie


De lesopbouw laat zien hoe deze keuzes in de tijd terugkomen.

Houd het model functioneel: niet elk onderdeel van een volledig didactisch model hoeft benoemd te worden, wel de plaats van lesopbouw als concrete uitvoering.

Van doel naar lesverloop

Doel → inhoud → werkvorm → organisatie → lesverloop


De lesopbouw maakt zichtbaar:

  • hoe je naar het doel toewerkt

  • in welke volgorde onderdelen komen

  • hoeveel tijd elk onderdeel krijgt

  • hoe deelnemers stap voor stap leren

Gebruik de pijlen alleen hier omdat de keten zelf het leerpunt is.

Deze slide heeft geen instructies

Drie delen van een les of training

Een volledige les of training bestaat meestal uit:

  • warming-up of inleiding

  • kern

  • einde


Deze driedeling helpt om veilig, doelgericht en overzichtelijk te werken.

Dit is het scharnierpunt van de les: vanaf hier werk je de drie delen uit.

Wat laat de lesopbouw in het didactisch model zien?

A

Alleen de materialen

B

De uitvoering in tijd

C

Alleen de evaluatie

D

De schoolregels

Sluit aan bij slides 12-14: lesopbouw is de praktische uitwerking van planning binnen de les.

Welk deel van de les vraagt volgens jou de meeste voorbereiding?

1

Warming-up

2

Kern

3

Einde

4

Alles evenveel

Deze slide heeft geen instructies

De functie van de warming-up

De warming-up of inleiding bereidt deelnemers voor op de kern.


Dat gebeurt op verschillende manieren:

  • fysiologisch: lichaam komt op gang

  • psychologisch: focus en concentratie groeien

  • pedagogisch: groep weet wat er verwacht wordt

Koppel de drie termen uit de begrippenlijst expliciet aan de functie van de warming-up.

Wat een goede warming-up bevat

Een goede warming-up bevat vaak:

  • rustige opbouw van inspanning

  • eenvoudige bewegingen

  • voorbereiding op de kernactiviteit

  • duidelijke organisatie


Voorbeelden van bewegingen zijn swings en een chassé.

Noem dat voorbeelden moeten passen bij de sport of lesinhoud; geen losse warming-up zonder relatie met de kern.

Een warming-up voorbereiden

Bij het voorbereiden let je op:

  • doel van de les of training

  • niveau van de deelnemers

  • beschikbare ruimte en materiaal

  • duur van de opwarming

  • overgang naar de kern


De warming-up moet functioneel zijn, niet alleen actief.

Veel leerlingen kiezen te drukke of te lange warming-ups; benadruk doelgerichtheid en tijdsbewaking.

Welke functie van de warming-up is psychologisch?

A

Spieren opwarmen

B

Focus vergroten

C

Materiaal opruimen

D

Spel afronden

Psychologisch verwijst hier naar focus en concentratie; fysiologisch naar het lichaam; pedagogisch naar verwachtingen en groep.

Warming-up begrijpen

De warming-up bereidt deelnemers voor op de kern. Fysiologisch komt het lichaam op gang, psychologisch groeit de concentratie en pedagogisch weet de groep wat er verwacht wordt.

Fysiologisch
psychologisch
pedagogisch
tactisch
technisch
sociaal
motorisch

Deze opdracht controleert drie vakbegrippen uit dezelfde inhoudsreeks.

Waar let je op bij het voorbereiden van een warming-up?

Verwachte elementen: passend bij doel van de les, niveau van deelnemers, ruimte/materiaal, duur en overgang naar de kern. Een concreet voorbeeld mag kort zijn.

De kern van de les of training

De kern is het belangrijkste deel van de les of training.


Hier werk je aan:

  • nieuwe leerstof of technieken

  • herhaling en inoefening

  • toepassen in opdrachten of spelvormen

  • werken aan kortetermijndoelen en subdoelen

Verbind de kern met het behalen van de doelen; dit is niet zomaar het langste deel, maar het inhoudelijke middelpunt.

Waaruit de kern kan bestaan

De kern kan bestaan uit verschillende soorten activiteiten:

  • techniek oefenen

  • tactiek toepassen

  • samenwerken in tweetallen of groepen

  • spelvormen of praktijkopdrachten

  • differentiatie naar niveau


De keuze hangt af van het lesdoel.

Gebruik vakspecifieke voorbeelden als de docent dat wil, maar houd de principes algemeen toepasbaar.

De kern correct voorbereiden

Een goede voorbereiding van de kern vraagt om:

  • duidelijke opbouw van makkelijk naar moeilijk

  • passende oefeningen

  • heldere uitleg en organisatie

  • aandacht voor veiligheid

  • voldoende tijd om echt te oefenen

Noem eventueel dat organisatievormen vooraf klaargezet moeten worden om wachttijd te beperken.

Voorbeeld uit de kern

In een spelles kan de kern bijvoorbeeld bestaan uit:

  • eerst een technische oefening

  • daarna een vereenvoudigde toepassingsvorm

  • tenslotte een spelvorm


Bij volleybal kan een blok een onderdeel van zo’n kern zijn.

Gebruik dit slide als brug tussen abstracte lesopbouw en herkenbare praktijkvoorbeelden.

Wat is het belangrijkste doel van de kern?

A

Rustig afsluiten

B

Aan doelen werken

C

Materiaal tellen

D

Aanwezigheid checken

De kern is het inhoudelijke middelpunt: nieuwe leerstof, oefenen, toepassen en werken aan doelen.

De kern opbouwen

In de kern werk je aan techniek of andere leerstof. Daarna kun je het geleerde toepassen in een opdracht of spelvorm. De opbouw loopt liefst van makkelijk naar moeilijk.

techniek
toepassen
moeilijk
warming-up
opruimen
rust
kort

Gebaseerd op slides 18-21: leren, toepassen en logisch opbouwen.

De functie van het einde

Het einde van een les of training is meer dan alleen stoppen.


Het kan bestaan uit:

  • rustig afbouwen van de inspanning

  • afronden van de inhoud

  • kort terugkijken op het doel

  • opruimen en organiseren van de afsluiting

Benadruk dat een zwakke afsluiting de kwaliteit van de hele les kan verlagen.

Cooling-down en afsluiting

Een cooling-down brengt het lichaam geleidelijk van inspanning naar rust.


Dat is vooral belangrijk na intensieve activiteit.

Daarnaast kan het einde ook ruimte geven voor:

  • korte evaluatie

  • feedback

  • vooruitblik naar de volgende les

Maak onderscheid tussen een fysieke cooling-down en een inhoudelijke afsluiting; soms zijn beide nodig.

Het einde correct voorbereiden

Bij het plannen van het einde let je op:

  • voldoende tijd overhouden

  • passende cooling-down kiezen

  • lesdoel kort afronden

  • materiaal en organisatie netjes afsluiten

Veel beginnende lesgevers laten het einde wegvallen door tijdgebrek; benadruk terugrekenen vanuit de totale lestijd.

Een volledige les correct opbouwen

Een goede lesopbouw volgt een logische lijn:

  • starten met een gerichte warming-up of inleiding

  • in de kern werken aan het doel

  • afsluiten met een passend einde


Alle onderdelen moeten samen één geheel vormen.

Laat leerlingen zien dat samenhang het sleutelwoord is: begin, midden en einde moeten op elkaar aansluiten.

Van planning naar uitvoering

Een volledige les bouw je op door vooraf keuzes te maken over:

  • doelen

  • inhoud

  • tijd

  • organisatie

  • materiaal


Daarna werk je die keuzes uit in een duidelijke microplanning.

Verbind hier de eerste helft van de les opnieuw met de tweede helft: plannen maakt goede lesopbouw mogelijk.

Kenmerken van een sterke les

Een sterke les of training is:

  • doelgericht

  • logisch opgebouwd

  • aangepast aan de groep

  • haalbaar in tijd

  • veilig en duidelijk georganiseerd


Dat is precies wat een goede planning ondersteunt.

Geschikt als samenvattende inhoudsslide vóór de begrippenlijst.

Opdrachten uit het boek

Begin blz. 88 opdrachten: 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14

Deze slide heeft geen instructies

Waarvoor dient een cooling-down vooral?

A

Doelen kiezen

B

Rustig afbouwen

C

Nieuwe techniek leren

D

Groepen indelen

Slides 22-24 maken onderscheid tussen fysieke afbouw en inhoudelijke afsluiting.

Volledige lesopbouw

Een volledige les start met een gerichte warming-up of inleiding. In de kern werk je aan het lesdoel. Daarna volgt een passend einde waarin je rustig afrondt.

warming-up
kern
einde
jaarplan
thema
blok
subdoel

Controleert of leerlingen de basisopbouw van een volledige les kunnen benoemen.

Wat uit deze les ga jij het best onthouden?

Deze slide heeft geen instructies

Welk deel van les opbouwen vond jij het lastigst?

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst 1

Planning - Vooraf opgesteld plan waarbij je aangeeft wat je in welke tijd gaat doen.

Gesloten planning - Vaste planning opgesteld door de lesgever of trainer zonder overleg met de deelnemers.

Open planning - Flexibele planning in samenspraak tussen de lesgever of trainer en de deelnemers.

Jaarplan - Een planning voor ongeveer een jaar.

Periodeplan - Een plan voor een bepaalde periode van weken of maanden.

Themaplan - Plan waarbij één onderwerp centraal staat.

Microplanning - Planning voor een korte periode, zoals één les, een dag of enkele uren.

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst 2

Mesoplanning - Planning voor een periode van weken tot een paar maanden.

Kortetermijndoelen - Doelen voor één les of training.

Subdoelen - Een tussendoel of een deel van een einddoel.

Warming-up - Geleidelijke verhoging van de lichamelijke activiteit, zodat spieren warm worden en de hartslag omhoog gaat.

Cooling-down - Het lichaam geleidelijk brengen van inspanning naar rust.

Fysiologisch - Lichamelijk.

Psychologisch - Mentaal, zoals denken, waarnemen en concentratie.

In de invoer stond ook een afwijkende omschrijving van mesoplanning als lange termijn; gebruik in de les de gebruikelijke indeling macro-meso-micro.

Begrippenlijst 3

Pedagogisch - Te maken met opvoeding en ontwikkeling.

Blok - Techniek waarbij je een speler van de tegenpartij probeert tegen te houden.

Chassé - Beweging uit dans of ballet met een soort galopsprong.

Swings - Rustige, ontspannen armbewegingen.

Blok - Kan in een sportles als onderdeel van de kern geoefend worden.

De laatste vier begrippen zijn bewegingsvoorbeelden; licht toe dat ze niet allemaal in elke les thuishoren, maar als vaktaal herkend moeten worden.