Handel in de Republiek

• Geschiedenis
• Middelbare school
• vmbo k, g, t, mavo
• Leerjaar 2

Introductie

Aan het eind van deze presentatie kun je herkennen en uitleggen waarom Nederland in de 17e eeuw een rijk land werd

De Gouden Eeuw

Handel in de Republiek

Planning

• Bloei Republiek
• Handel
• VOC
• Huiswerk 

Leerdoel

• Aan het eind van deze les kun je uitleggen waarom Amsterdam het centrum van de handel werd in de 16e en 17e eeuw.
• Aan het einde van de les kun je in eigen woorden uitleggen hoe de VOC is ontstaan en wat dit betekende voor de Republiek.

Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden

Hoe wordt de Republiek rijk?

• Nederland heeft niet heel veel producten/grondstoffen

• Graan kon niet worden verbouwd in Nederland -> handel met het Oostzeegebied

• Export gericht op zuivelproducten: kaas, boter en melk.
• Ambachtsproducten zoals textiel

Hoe wordt de Republiek rijk?

• 1568-1648: Tachtigjarige oorlog (Nederlandse Opstand)

• Oorlog is in principe slecht voor de handel, maar de oorlog werd vooral in de Zuidelijke Nederlanden uitgevochten (huidige België)

• Haven van Antwerpen werd afgesloten: handelschepen wijken uit naar Amsterdam

Hoe wordt de Republiek rijk?

• Amsterdam wordt de nieuwe stapelmarkt (opslaan en doorverkocht)

• Amsterdam wordt één grote marktplaats voor Europese producenten

Stapelmarkt

Hoe wordt de Republiek rijk?

• Ontstaan wisselbank Amsterdam

• Je kon alle vreemde munten om wisselen naar: Gulden Florijn 

• Overal kon je met deze munt veilig betalen.

Een schip dat vanuit Amsterdam naar de landen rond de Oostzee vaart, is geladen met:

1. kaas, textiel en boter
2. wijn en olie
3. specerijen
4. graan en hout

Een schip dat vanuit de landen rond de Oostzee naar Amsterdam vaart, is geladen met:

1. kaas, textiel en vis
2. wijn en olie
3. specerijen
4. graan en hout

Hoe wordt de Republiek rijk?

• Door de stapelmarkt en de wisselbank ontstonden er: beurzen

• Op de beurs kon men geld investeren in een handelsonderneming of ander bedrijf

• Dit zorgde voor veel werkgelegenheid

Hoe wordt de Republiek rijk?

• Mede door de werkgelegenheid en de tolerantie van de Republiek komen er veel mensen naar de Republiek toe
• De stad aan de Amstel groeide gigantisch en hierdoor moest Amsterdam gaan uitbreiden. 

• Daarom werden tussen 1568 en 1665 vier nieuwe grachten aangelegd. 
• Zo ontstond de beroemde grachtengordel.

Republiek wordt handelscentrum van Europa

Specerijen

• Erg interessant, meer smaak, langere houdbaarheid, medicijn.

• Groeit alleen in Zuidoost-Azië.

• Door lange route, met veel tussenhandel zijn specerijen peperduur.

De verschillende handelsroutes vanuit Azië

Europese landen willen zelf winst maken

• De Portugezen ontdekken de route naar Azië
  

• Vasco da Gama maakt als eerste Europeaan de zeereis naar India (1498)

• Portugezen houden India strikt geheim

Welke ontdekkingsreizen ken je nog meer?

Nederlanders willen dat ook!

• Spionage!

• Jan Huygen van Linschoten reist mee en beschrijft de reis in een boek

Eerste Nederlanders in Azië

• Cornelis de Houtman komt in 1596 als eerste Nederlander in Oost-Indië aan
  

• Opbrengst net voldoende om de kosten eruit te krijgen, vooral door verkeerde ruilmiddelen.

• Toch is het doel bereikt: een route via Kaap de Goede Hoop is bewezen

Nieuw probleem!

• Steeds meer Nederlandse bedrijven (compagnieën) gaan naar Indië varen.

• Hierdoor ontstaat veel concurrentie tussen Nederlanders onderling

• De prijs van de specerijen daalt hierdoor snel, de winst dus ook

Verenigde Oostindische Compagnie (1602)

• Nederlandse regering (Staten-Generaal) grijpt in.

• Compagnieën moeten samengaan in één bedrijf.

• Hierdoor gaan ze concurrentie tegen en kunnen de winsten ook gebruikt worden in de oorlog tegen Spanje

Doel: monopolie op de specerijenhandel ten oosten van Kaap de Goede Hoop

Wat is een monopolie?

Hoe?

• Uitschakelen van concurrenten

• Bouwen van handelposten

• Contracten met inheemse vorsten

• Opbouwen van handelsnetwerk in Azië

• Indien nodig: veel geweld

De route naar Indie

• Niet zonder slag of stoot -> duurde lang, stormen of oorlog

• Investeringen in schepen die mogelijk niet terug kwamen -> koste veel geld. 

De route naar Indie

• Oplossing: aandelen

• In ruil voor een investering kregen aandeelhouders een gedeelte van de winst

• De VOC was het eerste bedrijf ter wereld dat zo werkte en daarmee de eerste Naamloze Vennootschap.

schooltv.nl

Wat zorgde ervoor dat Amsterdam het centrum van de handel werd?

Huiswerk

Paragraaf 5.2: opdrachten 1 t/m 5