V5 Thema 4 DNA B1 De bouw en functie van DNA

Thema 4 DNA

B1 
Bouw en functie van DNA 

1 / 38
volgende
Slide 1: Tekstslide
BiologieMiddelbare schoolvwoLeerjaar 5

In deze les zitten 38 slides, met tekstslides en 6 videos.

time-iconLesduur is: 45 min

Onderdelen in deze les

Thema 4 DNA

B1 
Bouw en functie van DNA 

Slide 1 - Tekstslide

Waarom is het handig om te leren over DNA?

Slide 2 - Tekstslide

Waarom is DNA belangrijk?
  • DNA bevat de instructies voor al het leven.
  • De code van het DNA geeft instructies over hoe eiwitten gevormd worden, die een sleutelrol spelen in groei, ontwikkeling en gezondheid.
  • DNA bepaalt hoe je eruit ziet (haarkleur), maar ook de erfelijke ziekten die je zou kunnen hebben.

Slide 3 - Tekstslide

Wat kan je allemaal doen met DNA?

Slide 4 - Tekstslide

Toepassingen DNA
Forensisch onderzoek: CSI
Verwantschapsonderzoek
Genetische modificatie:
Planten met bepaalde eigenschappen
Dieren met bepaalde eigenschappen
Bacteriën met bepaalde eigenschappen
Onderzoek naar (erfelijke) ziekten
Testen op (erfelijke) ziekten
Productie van eiwitten
Productie van stoffen die m.b.v. enzymen gemaakt kunnen worden
Virusidentificatie



Slide 5 - Tekstslide

Welk percentage van jouw DNA is precies hetzelfde als ieder ander persoon (met hetzelfde aantal X-chromosomen) op deze aarde?

Slide 6 - Tekstslide

Hoeveel procent van jouw DNA is hetzelfde als dat van een chimpansee?

Slide 7 - Tekstslide

Hoeveel procent van jouw DNA komt overeen met dat van een  bananenplant?

Slide 8 - Tekstslide

Leerdoelen
  • Je kunt de bouw en functie van DNA beschrijven
  • Je kent verschillende typen DNA 
  • Je weet het verschil tussen coderend DNA en niet-coderend DNA

Slide 9 - Tekstslide




  • DNA
  • genoom
  • kernDNA
  • mtDNA
  • plasmiden
  • nucleinezuur
  • nucleotide
  • desoxyribose
  • Adenine (A)
  • Thymine (T)
  • Cytosine (C)



  • Guanine (G)
  • enkelstrengs DNA
  • basenparing
  • basenpaar
  • dubbelstrengs DNA
  • helixstructuur
  • sequentie
  • gen
  • niet-coderend DNA
  • repetitief DNA
Begrippen B1 De bouw en functie van DNA

Slide 10 - Tekstslide

Slide 11 - Video

Genoom
al het DNA in de cel
Prokaryoot = cel zonder kern, bijvoorbeeld een bacterie


Bij een prokaryoot ligt het DNA in het cytoplasma als een cirkel (circulair DNA). 
Daarnaast bevat een bacterie vaak ook korte stukjes circulair DNA (plasmide). 

Slide 12 - Tekstslide

Genoom - al het DNA in de cel (2)
Eukaryoot - cel met een kern bijvoorbeeld plant, dier, schimmel


Genoom dierlijke cel:
- kernDNA
- mitochondriaal DNA (mtDNA)

Genoom plantaardige cel:
- kernDNA
- mitochondriaalDNA (mtDNA)
- DNA in bladgroenkorrels

Slide 13 - Tekstslide

Endosymbiose theorie

Slide 14 - Tekstslide

= alle erfelijke informatie in een cel

Slide 15 - Tekstslide

= alle erfelijke informatie in een cel

Slide 16 - Tekstslide

DNA - DesoxyriboNucleicAcid - Desoxyribonucleïnezuur
DNA is opgebouwd uit 4 verschillende bouwstenen (nucleotide): A,C,T,G (6.000.000 bp, 
ongeveer 20.000 genen)
Elk nucleotide is opgebouwd uit
drie onderdelen:
1. fosfaatgroep
2. desoxyribose (suiker)
3. stikstofbase 

Slide 17 - Tekstslide

Nucleotide --> Fosfaatgroep + Desoxyribose + Stikstofbase (A/T/C/G)

bouwsteen van DNA

Slide 18 - Tekstslide

Slide 19 - Link

Bouw van DNA
Purine: 2-ring structuur
Adenine en Guanine

Pyrimidine: 1-ring-structuur:
Cytosine en Thymine

Slide 20 - Tekstslide

Slide 21 - Tekstslide

DNA structuur

Slide 22 - Tekstslide

Slide 23 - Tekstslide

Slide 24 - Tekstslide

Watson and Crick, 1953
Vaak ongenoemd Franklin Roosevelt, röntgendiffractie 


37-jarige leeftijd overleden eierstokkanker

Slide 25 - Tekstslide

Slide 26 - Tekstslide

Slide 27 - Tekstslide

DNA-sequentie
  • Een DNA-molecuul past in een celkern door de compacte vorm, het is rond histonen gewikkeld. 

  • Een aantal histonen met DNA eromheen = nucleosoom. De volgorde waarin nucleotiden in een DNA-molecuul zijn gerangschikt: de sequentie

Slide 28 - Tekstslide

Niet-coderend DNA
  • Mens: ongeveer 98,5% van genoom bestaat uit niet-coderend DNA. 
  • Dit DNA heeft een regulerende functie
  • een deel bestaat uit repetitief DNA (herhalingen van korte nucleotidesequenties)

Slide 29 - Tekstslide

Slide 30 - Video

Slide 31 - Tekstslide

Leerdoelen
  • Je kunt de bouw en functie van DNA beschrijven
  • Je kent verschillende typen DNA 
  • Je weet het verschil tussen coderend DNA en niet-coderend DNA

Slide 32 - Tekstslide

Maak opdracht 1 t/m 5 
van B1

Slide 33 - Tekstslide

Extra uitlegvideo

Wanneer je nog een andere uitleg wilt over de bouw en de functie van het DNA...

Kies uit YourBiology, NGbiologie of Ruud Lekkerkerk

Slide 34 - Tekstslide

Slide 35 - Video

Slide 36 - Video

Slide 37 - Video

Slide 38 - Video