Slim starten met AI

• newEditor
• Informatica
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 1

Welkom bij het keuzevak AI

Docent: mevrouw van Swieten

Open met herkenbare voorbeelden: leerlingen gebruiken AI soms al zonder het zo te noemen, zoals aanbevelingen, chatbots of beeldgeneratie.

Les 1: Introductie

Ik kan uitleggen wat AI is, toepassingen en beperkingen herkennen, een duidelijke prompt maken met rol, opdracht, stijl en details, en mijn eerste stappen zetten met ChatGPT en een AI-avatar.

Welk woord past volgens jou bij AI?

Gebruik de woorden als startpunt: wat herkennen leerlingen al, en welke woorden vragen uitleg?

Wat wil je graag leren in deze AI lessen?

Reflectievraag over het leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeeldprompt, avatar, uitleg over hallucineren, oefenen met prompts.

AI als begrip

• AI is een computerprogramma

• Het leert van heel veel voorbeelden

• Daardoor kan het tekst, beeld of geluid maken

• Het lijkt soms slim, omdat het patronen herkent

Houd de uitleg eenvoudig. Vermijd technische termen zoals algoritme of neuraal netwerk, tenzij de groep er zelf naar vraagt.

AI leert door voorbeelden

Je kunt AI vergelijken met leren door oefenen. Als je veel voorbeelden ziet, ga je patronen herkennen. AI doet iets dat daarop lijkt: het bekijkt enorm veel voorbeelden en leert zo welk antwoord of welk beeld vaak past.

Benadruk dat AI niet leert zoals een mens met gevoelens of eigen ervaringen. De vergelijking is alleen bedoeld om het idee begrijpelijk te maken.

Waarom lijkt AI slim?

• AI herkent patronen in data

• Het voorspelt wat waarschijnlijk past

• Daarom kan het antwoorden geven of iets nieuws maken

• Slim lijken is niet hetzelfde als echt begrijpen

AI is geen mens

• AI heeft geen gevoelens

• AI heeft geen eigen mening

• AI denkt niet zoals mensen denken

• Het werkt met patronen, voorbeelden en kansen

Deze slide helpt later bij het bespreken van fouten en hallucinaties.

Waarom lijkt AI soms slim?

A

Het heeft gevoelens

B

Het herkent patronen

C

Het weet altijd alles

D

Het denkt als een mens

Sluit aan op de slides over voorbeelden, patronen en het verschil tussen slim lijken en echt begrijpen.

AI als begrip

AI is een computerprogramma dat leert van veel voorbeelden. Daardoor herkent het patronen, maar het begrijpt niet echt zoals een mens.

computerprogramma

voorbeelden

patronen

mens

robot

plaatjes

antwoorden

dier

Controleer of leerlingen de kernwoorden uit de uitleg kunnen terughalen.

Waar kom jij AI het meeste tegen?

Waarom AI handig is

• Snel ideeën maken

• Hulp bij schrijven en samenvatten

• Creatieve beelden of teksten maken

• Ondersteuning bij eenvoudige taken

Maak alvast de brug naar beperkingen: handig betekent niet altijd betrouwbaar.

Welke situatie past bij AI in het dagelijks leven?

A

Een chatbot gebruiken

B

Een fiets repareren

C

Een brood bakken

D

Een bal opgooien

De afleiders zijn gewone activiteiten zonder AI-toepassing.

Wat AI niet goed kan

• AI kan fouten maken

• Informatie kan verouderd zijn

• AI begrijpt niet alles echt

• Soms klinkt een fout antwoord toch overtuigend

Wat betekent hallucineren?

Hallucineren

Soms verzint AI informatie die niet klopt. Dat noem je hallucineren. Het antwoord lijkt dan netjes en zeker, maar is toch onjuist of zelfs helemaal bedacht.

Gebruik een simpel voorbeeld, zoals een verzonnen bron, fout jaartal of niet-bestaand boek.

Controle blijft nodig

• Check feiten altijd

• Vergelijk met andere bronnen

• Vertrouw niet blind op één antwoord

• Gebruik je eigen verstand

Belangrijk ict-punt: verantwoord gebruik van digitale tools.

Slim omgaan met AI

AI is handig als hulpmiddel, maar niet als perfecte bron. Gebruik het om ideeën te krijgen, werk te verbeteren of iets te maken, en controleer daarna of het klopt.

Do's

• Vraag om uitleg als je iets niet begrijpt.

• Laat AI een samenvatting of oefenvragen maken.

• Verbeter je eigen tekst met AI.

• Controleer belangrijke feiten.

Don'ts

• Kopieer geen AI-antwoorden als je eigen werk.

• Deel geen persoonlijke gegevens.

• Vertrouw niet blind op alles wat AI zegt.

• Gebruik AI niet als vervanging van zelf nadenken.

AI is een hulpmiddel, geen perfecte bron. Gebruik het om ideeën te bedenken, moeilijke uitleg simpeler te maken, te oefenen voor een toets of je werk te verbeteren. Controleer altijd of de informatie klopt en maak er je eigen werk van.

Wat betekent hallucineren bij AI?

A

Sneller werken

B

Info vertalen

C

Iets verzinnen

D

Alles onthouden

Laat na afloop benoemen dat een antwoord overtuigend kan klinken en toch fout kan zijn.

Beperkingen van AI

AI kan fouten maken en soms verouderde informatie geven. Daarom moet je feiten checken en niet blind op één antwoord vertrouwen.

fouten

verouderde

checken

antwoord

sneller

nieuwste

geloven

plaatje

Deze invuloefening herneemt de kern van controleren en kritisch gebruiken.

Hoe kun je een AI-antwoord controleren?

Bespreek antwoorden als klas. Belangrijke elementen: feiten checken, vergelijken met andere bronnen, eigen verstand gebruiken, niet blind vertrouwen.

Goede prompts maken

Een goede prompt helpt AI om beter te antwoorden. Een handige basisformule is:

rol + opdracht + stijl + details

Noem prompt eventueel 'instructie aan AI' als dat voor de groep duidelijker is.

Bedenk een specifieke prompt voor een kinderverhaal over een ijsbeer die op rollerschaatsen over een berg rijdt

De basisformule

Rol - wie AI moet zijn

Opdracht - wat AI moet doen

Stijl - hoe het antwoord eruitziet

Details - extra wensen of grenzen

Onderdelen

Rol: reisgids

Opdracht: maak een korte tekst

Stijl: simpel en vrolijk

Details: voor leerlingen van 13 jaar

Voorbeeld

Zwakke en sterke prompt

Zwak: maak een verhaal.

Sterk: Jij bent een schrijver. Schrijf een kinderverhaal van 150 woorden over een ijsbeer die rollerschaatsen draagt en hiermee over een berg rijdt. Gebruik eenvoudige kindertaal voor de leeftijd 5-8 jaar en geef het een verrassend einde.

HIER GEBLEVEN

AI Studio - Het Klokhuis

Welke volgorde hoort bij een sterke prompt?

A

stijl + details + rol + opdracht

B

rol + opdracht + stijl + details

C

opdracht + stijl + rol + details

D

details + rol + opdracht + stijl

Test of leerlingen de basisformule echt kennen, niet alleen herkennen.

Een goede prompt

Een goede prompt heeft een duidelijke rol en een goede opdracht. Ook de stijl en extra details helpen voor een beter resultaat.

rol

opdracht

stijl

details

vraag

kleur

mening

knoppen

Alle vier de basiswoorden uit de formule komen terug.

Waarom werkt een sterke prompt beter?

Zoek in antwoorden naar: specifieker, duidelijker, meer richting, beter passend bij doel of doelgroep.

Werken met ChatGPT

• Je kunt werk op één plek bewaren

• Gebruik een nieuw project of een map

• Zo houd je prompts en resultaten netjes bij elkaar

Noem alleen functies die in de lescontext gebruikt worden: overzicht, bewaren en terugvinden.

Ga naar chatgpt.com en login met jouw schoolaccount

Slide tekst

Waarom ordenen handig is

• Je raakt werk minder snel kwijt

• Je kunt eerdere versies terugvinden

• Je ziet makkelijker wat beter werkte

• Je bouwt stap voor stap ervaring op

Waarom is een project of map handig in ChatGPT?

A

Je werkt zonder internet

B

Je bewaart alles samen

C

Je krijgt altijd gelijk

D

Je hoeft niets te checken

Sluit aan op bewaren, terugvinden en eerdere versies vergelijken.

Wat lijkt jou het handigst aan ordenen?

1

Werk bewaren

2

Versies terugzien

3

Snel terugvinden

4

Meer overzicht

Eigen AI-avatar maken

• Laat jezelf uitbeelden in een gekozen stijl

• Bijvoorbeeld: superheld, anime, astronaut of dj

• Je prompt bepaalt hoe de avatar eruitziet

Houd de focus op promptkwaliteit, niet alleen op het eindbeeld.

Van idee naar avatar

• superheld

• anime

• voetballer

• astronaut

• ninja

• dj

Kies een stijl

Voeg details toe

• kleding

• kleuren

• houding

• achtergrond

• sfeer

• accessoires

Promptversies verbeteren

Een eerste prompt is vaak nog simpel. Door extra details toe te voegen, wordt de avatar duidelijker en persoonlijker. Zo zie je direct het effect van een betere prompt.

Noem eventueel dat meerdere versies normaal zijn: ontwerpen is aanpassen en opnieuw proberen.

Wat verandert door details?

• De stijl wordt duidelijker

• Het beeld past beter bij jouw idee

• Kleine keuzes geven een ander resultaat

Welke extra info maakt een avatar-prompt sterker?

A

Kleuren en houding

B

Alleen mijn naam

C

Alleen heel mooi

D

Geen details

De juiste keuze sluit aan op de slide met details zoals kleding, kleuren, houding en achtergrond.

Van idee naar avatar

Voor een avatar kies je eerst een stijl. Daarna voeg je details toe, zoals kleding of kleuren. Zo wordt het resultaat duidelijker en meer persoonlijk.

stijl

details

kleuren

persoonlijk

vraag

map

muziek

korter

Controleert of leerlingen snappen hoe een simpele prompt stap voor stap beter wordt.

Welke detail zou jij aan jouw avatar toevoegen?

Bespreek of leerlingen concrete details noemen, zoals stijl, kleuren, kleding, houding, achtergrond of sfeer.

Prompt Battle

Een creatieve opdracht kan laten zien hoe verschillend prompts uitpakken. Zelfs bij hetzelfde onderwerp ontstaan heel andere resultaten.

Gebruik dit als luchtige afsluiting van de inhoud: creativiteit én promptkwaliteit komen hier samen.

De grappigste pinguïn

Bij een opdracht over een grappige pinguïn zie je snel verschil tussen een vage prompt en een creatieve, rijke prompt. Meer details zorgen vaak voor een opvallender en origineler resultaat.

Prompts vergelijken

• Welke prompt is het duidelijkst?

• Welke prompt is het creatiefst?

• Welke details maken echt verschil?

• Welk resultaat past het best bij het idee?

Deze slide benoemt de vergelijkingscriteria zonder er een activiteit van te maken.

Wat je meeneemt

AI werkt beter met duidelijke instructies. Wie slim formuleert, krijgt vaak betere teksten, beelden en ideeën. Daarom is prompten een belangrijke basisvaardigheid.

Laat hier de les landen: AI begrijpen + kritisch gebruiken + duidelijk prompten.

Welke prompt is waarschijnlijk het creatiefst?

A

Maak een pinguïn

B

Teken een vogel

C

Maak een grappige pinguïn in disco-kleren op skates

D

Laat iets grappigs zien

Hier gaat het om vergelijken: meer rijke details geven meestal een opvallender resultaat.

Wat heb jij vandaag geleerd over AI?

Reflectievraag zonder goed of fout. Laat leerlingen kort benoemen wat is blijven hangen.