1.1 Organismen

• Biologie
• Middelbare school
• vmbo t, mavo
• Leerjaar 3,4

1.1 Organismen

Wat weet je al over organen en cellen?

Je kunt:

- organen benoemen in orgaanstelsels van mensen;

-delen benoemen van dierlijke en plantaardige cellen met hun kenmerken en hun functies;

-de ontwikkeling van een zaadplant beschrijven;

- de kenmerken van chromosomen beschrijven;

- de stappen van een celdeling noemen.

Leerdoelen

Je kunt de negen levenskenmerken van organismen noemen.

Je kunt de levensfasen van de mens noemen met de gemiddelde leeftijden en voorbeelden van ontwikkeling geven.

Levenskenmerken

Alle levende wezens zijn organismen met de volgende kenmerken:

- groei en ontwikkeling;

- reageren op prikkels (bijv. beweging);

- stofwisseling (voeding, ademhaling en uitscheiding);

- voortplanting.

Groei en ontwikkeling bij een man

Levensfasen van een mens

Baby (tot 1,5 jaar)

Peuter (1,5 tot 4 jaar)

Kleuter (4 tot 6 jaar)

Schoolkind (6 tot 12 jaar)

Puber (12 tot 16 jaar)

Adolescent (16 tot 21 jaar)

Volwassene (21 tot 65 jaar)

Oudere (65 jaar en ouder)

De gele kleur van de bloemen is een levenskenmerk?

1. Juist
2. Onjuist

De bloemen op de afbeelding zijn individuen waarvan het leven eindigt met de dood.

1. Juist
2. Onjuist

Opdrachten 1.1

Maak opdracht 1 tot en met 7 (opdracht 4 maak je in je schrift).

Af? Oefenen met de flitskaarten.

Volgende les: huiswerk 1.1 af, bespreken en introductie 1.2 De bouw van een organisme

Basisstof 2
De bouw van een organisme

• Cel: het kleinste onderdeel van een organisme dat alle genetische informatie van dat organisme bevat. 
• Weefsel: groep cellen met dezelfde vorm en functie. 
• Orgaan: deel van een organisme met een of meerdere functies.
• Orgaanstelsel: groep van samenwerkende organen. 

Bouw organisme (groot naar klein)

Bouw van een weefsel

Een weefsel is een groep organen met dezelfde vorm en functie.

1. Juist
2. Onjuist

In een organisme komen onder andere cellen, organen, orgaanstelsels en weefsels voor.
Wat is de juiste volgorde van deze delen, van klein naar groot?

1. Cel – orgaan – weefsel – orgaanstelsel.
2. Cel- weefsel - orgaan - orgaanstelsel
3. Weefsel - cel -orgaan - orgaanstelsel
4. Weefsel - cel - orgaanstelsel - orgaan

1. Afbeelding 1 is een zenuwweefsel
2. Afbeelding 2 is een zeenuwweefsel
3. Afbeelding 3 is een zenuwweefsel

Orgaanstelsels

Basisstof 3

Werken met de microscoop

1. Onderdelen
2. Vergroting
3. Tekening 

Vergroting

Oculair x objectief = vergroting

Basisstof 4 Cellen

Onderdelen 

Op welke tekening zie je de juiste doorsnede van een dierlijke cel?

Basisstof 5

Chromosomen

• Lange dunne draden
•  De mens heeft 46 chromosomen, 23 paar.
• Chromosoom is opgebouwd uit DNA (erfelijk materiaal).

Basisstof 6

Gewone celdeling (mitose)

Schematische weergave celdeling

In welk stadium is de deling het verst gevorderd?

1. stadium 1
2. stadium 2
3. stadium 3
4. stadium 4

www.lyceo.nl

Tijdens een mitose worden de chromosomen zichtbaar.
Waardoor komt dat?

1. Doordat de chromosomen korter en dikker worden.
2. Doordat de chromosomen langer en dunner worden.
3. Doordat de chromosomen naar voren komen.

Basisstof 7 Biologisch onderzoek

Probleemstelling

Een ander woord voor de onderzoeksvraag. Het is een vraag of een probleemstelling die je kunt beantwoorden met een experiment. Een goede vraagstelling is niet met ja of nee te beantwoorden.

Noem twee organen in de romp die boven het middenrif liggen.

De organisatieniveau's van klein naar groot:

1. Cellen, weefsels, organen, orgaanstelsels
2. orgaanstelsels, organen, weefsels, cellen
3. weefsels, cellen, organen, orgaanstelsels
4. cellen, weefsels, organen, orgaanstelsels

Een groep cellen met dezelfde bouw en dezelfde functies wordt orgaan genoemd?

1. Juist
2. Onjuist

Cellen zijn de bouwstenen van de organen

1. Juist
2. Onjuist

Een groep organen die samenwerken noem je:

1. Organen
2. Orgaanstelsels
3. Samenwerkende cellen
4. Cellen

Wat is een weefsel?

1. Cellen in verschillende organen met een vorm en functie
2. de cellen in een orgaan
3. Een groep cellen met dezelfde vorm en functie

De darmen op de afbeelding zijn

1. Organen
2. Orgaanstelsels
3. Weefsels
4. Cellen

Welk orgaan wordt met nummer 4 aangegeven?