Телекоммуникациялық желілер
Информатика ·
Телекоммуникациялық желілер
Информатика ·
«Желі» деген сөзді естігенде ойыңызға не келеді? Бір сөз жазыңыз.
Сіз бүгін қандай құрылғылар арқылы интернетке қосылдыңыз? Ақпарат сізге қалай жетті?
Үйіңізде интернет қалай қосылған?
Wi-Fi роутер
Мобильді интернет (4G/5G)
Кабель арқылы
Білмеймін
Телекоммуникация және компьютерлік желі
Телекоммуникация — ақпаратты қашықтыққа электр, радио немесе оптикалық сигналдар арқылы беру.
Компьютерлік желі — ақпарат алмасу және ресурстарды (файл, принтер, интернет) бөлісу үшін байланыс арналарымен біріктірілген компьютерлер жиыны.
Сервер — басқа компьютерлерге қызмет көрсететін компьютер.
Клиент — сервердің қызметін пайдаланатын компьютер.
Компьютерлік желі түрлері
LAN — жергілікті желі: бір бөлме немесе ғимарат ауқымында. Мысалы: мектептің компьютер сыныбы.
MAN — қалалық желі: бір қала ауқымында. Мысалы: қала провайдерінің желісі.
WAN — ауқымды (глобалды) желі: ел, құрлық, бүкіл әлем. Мысалы: Интернет.
Интернет — бүкіл әлемді байланыстыратын желілер желісі.
Желі топологиялары
Топология — желідегі компьютерлердің өзара жалғану сызбасы.
Шина — барлық компьютер бір ортақ кабельге қосылады. Арзан, бірақ кабель үзілсе бүкіл желі істен шығады.
Жұлдыз — әр компьютер орталық құрылғыға (коммутаторға) қосылады. Ең кең таралған; бір компьютер бұзылса, қалғаны жұмыс істейді.
Сақина — компьютерлер тұйық шеңбер құрайды, дерек бір бағытта өтеді. Бір түйін бұзылса, сақина үзіледі.
Желілік құрылғылар
Коммутатор (switch) — жергілікті желідегі компьютерлерді біріктіреді.
Маршрутизатор (router) — әртүрлі желілерді байланыстырып, деректерге жол таңдайды.
Модем — цифрлық сигналды аналогтық сигналға және кері түрлендіреді.
Желілік адаптер — компьютерді желіге қосатын тақша.
Сервер — желі пайдаланушыларына ресурстар мен қызметтер ұсынады.
Деректерді беру ортасы
Ширатылған жұп (витая пара) — жергілікті желілерде, 1 Гбит/с-қа дейін.
Оптоталшықты кабель — жарық сигналы, өте жоғары жылдамдық, кедергіге төзімді.
Сымсыз байланыс — Wi-Fi, Bluetooth, мобильді желі (4G/5G), спутник.
Өткізу қабілеті — бір секундта берілетін бит саны: бит/с, Кбит/с, Мбит/с, Гбит/с.
Есте сақта: 1 байт = 8 бит.
Мектептің компьютер сыныбындағы желі қай түрге жатады?
LAN — жергілікті желі
MAN — қалалық желі
WAN — ауқымды желі
Ешқайсысы емес
Барлық компьютер орталық құрылғыға қосылатын топология:
Шина
Жұлдыз
Сақина
Аралас (тор)
Әртүрлі желілерді байланыстырып, деректерге жол таңдайтын құрылғы:
Модем
Коммутатор
Маршрутизатор
Желілік адаптер
Жарық сигналы арқылы деректерді беретін кабель:
Ширатылған жұп
Оптоталшықты кабель
Коаксиалды кабель
USB кабелі
Сұрыптаңыз: A — сымды байланыс, B — сымсыз байланыс
Оптоталшықты кабель
Wi-Fi
Ширатылған жұп
Bluetooth
Есеп: файл көлемі 100 Мбайт, интернет жылдамдығы 8 Мбит/с. Файл неше секундта жүктеледі?
Рефлексия: бүгінгі тақырыпты қаншалықты түсіндіңіз?
Бүгінгі сабақтан алған ең маңызды бір нәрсе не?
Үй тапсырмасы
Оқулықтағы тақырыпты оқып, негізгі терминдерді дәптерге жазу.
Үйіңіздегі немесе мектептегі желінің сызбасын салып, оның топологиясын анықтау.
Үйдегі интернет жылдамдығын өлшеп (мысалы, speedtest), 500 Мбайт файл қанша уақытта жүктелетінін есептеу.