Les 1: Opbouw aarde

• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1-6

Startklaar

Startklaar (3 min)

Docent begroet leerlingen, instrueert alle leerlingen om startklaar te zijn en legt materialen klaar.

Leerlingen zorgen ervoor dat zij alle benodigde spullen op tafel hebben, jas uit, mobiel in tas. (Zorg voor een nette en georganiseerde ruimte.)

Wie zijn jullie?

Overzicht: SE en CE

De Geo

- 4 hoofdstukken

- 9 weken tot toetsweek

- 2 lessen per week

- lessen zijn 70 minuten lang

=> schrijf je naam op je boek

H1 Interne systeem aarde
H2 Externe systeem aarde
H3 Klimaat en landschap
. .

Overzicht 

Instaptoets:

Wat is het adres van de school? 

Heelal,... 

callumprentice.github.io

Aarde vs. Mars

Aarde vs. Mars

  Lesdoelen

Aan het einde van deze les kun je:

• de belangrijkste lagen van de aarde benoemen en beschrijven;
• uitleggen wat het verschil is tussen de lithosfeer en asthenosfeer;
• uitleggen wat viscositeit betekent en hoe dit verschilt tussen de lagen van de aarde;
• de continentale en oceanische korst vergelijken op basis van gesteente en dichtheid;
• uitleggen hoe seismische golven informatie geven over de opbouw van de aarde.

Het lesdoel (2 min) 

Docent benoemt het lesdoel en bespreekt kort wat de leerlingen zullen leren en waarom dit belangrijk is.

Leerlingen luisteren naar de leerdoelen en krijgen een duidelijk beeld van wat er van hen verwacht wordt tijdens de les. Uitleg van leerdoelen, korte discussie over belang van de leerdoelen

Teken de opbouw van de Aarde 

neem één hele bladzijde:

- kern 7 cm in diameter

- mantel extra 3 cm in radius

- korst 1 mm bij

Kern

- 7000 km 

- 5000° C

- nikkel en ijzer

Mantel

• heet gesteente kan zeer langzaam bewegen
• door verschillen in temperatuur en dichtheid ontstaan convectiestromen
• deze bewegingen spelen een rol in het systeem van plaattektoniek

Korst

- korst+vaste deel van mantel = lithosfeer

- 4-70 km dik

ntr.nl

Viscositeit laag?

Viscositeit geeft de 'stroperigheid' aan van een vloeistof of gas

Lithosfeer

Instructie (10 min)

Docent legt de nieuwe stof uit aan de hand van de lesdoel. Ondersteunt bij het maken van aantekeningen en het stellen van vragen. Gebruikt voorbeelden en bouwt de nieuwe stof op in kleine stukken.

Leerlingen luisteren naar de docent, maken aantekeningen en beantwoorden klassikale vragen van de docent.

Klassikale uitleg, aantekeningen maken, visueel en woordelijk, vragen stellen (onderwijsleergesprek), uitgewerkt voorbeeld laten zien.

Lithosfeer

Continentale plaat	Oceanische plaat
Graniet	Basalt
Lagere dichtheid	Hogere dichtheid
Ouder	Jonger

Instructie (10 min)

Docent legt de nieuwe stof uit aan de hand van de lesdoel. Ondersteunt bij het maken van aantekeningen en het stellen van vragen. Gebruikt voorbeelden en bouwt de nieuwe stof op in kleine stukken.

Leerlingen luisteren naar de docent, maken aantekeningen en beantwoorden klassikale vragen van de docent.

Klassikale uitleg, aantekeningen maken, visueel en woordelijk, vragen stellen (onderwijsleergesprek), uitgewerkt voorbeeld laten zien.

Hoe weten we eigenlijk hoe de aarde er vanbinnen uitziet?

Diepste boorgat: ±12 km

Aardbevingsgolven veranderen van snelheid en richting wanneer ze door ander materiaal gaan.

P-Golven

Primaire golven kunnen door
vast en vloeibaar

S-Golven

Secondaire golven kunnen

alleen door vast

Wind van noorden -> kouder

Warme zeestroom-> warmer

Opbouw aarde

Laag	Materiaal-type	Kenmerken
Lithosfeer	Vast	Stijf en breekbaar; bestaat uit aardkorst + bovenste deel mantel; vormt de aardplaten
Asthenosfeer	Plastisch	Vast gesteente dat door hoge temperatuur en druk zeer langzaam kan vervormen/stromen
Ondermantel	Vast/plastisch	Vast gesteente dat op zeer lange tijdschalen langzaam kan vervormen
Buitenkern	Vloeibaar	Vooral ijzer en nikkel
Binnenkern	Vast	Vooral ijzer en nikkel; blijft vast door de zeer hoge druk

*Hoe hoger de viscositeit, hoe dikker de vloeistof

Hoe hoge hoe kouder.

Hoe verder van de evenaar hoe kouder.

     Begrippen

Kern

Mantel

Aardkorst

Lithosfeer

Asthenosfeer

Seismische golven

Viscositeit

Graniet

Basalt

Kleine lesafsluiting (5 min) 

Docent controleert begrip door opdrachten of vragen die de begrippen en vaardigheden van het lesdoel toetsen.

Leerlingen werken zelfstandig of in een groepje aan opdrachten, kunnen vragen stellen aan de docent maar werken grotendeels zelfstandig.

Controle van begrip vragen

Exit ticket

1. Leg het verschil uit tussen de lithosfeer en de asthenosfeer. Gebruik het begrip viscositeit in je antwoord.
2. Welke korst heeft een hogere dichtheid: continentale of oceanische korst? Noem ook het belangrijkste gesteente waaruit deze korst bestaat.
3. We hebben nooit tot de mantel of kern geboord. Hoe weten wetenschappers dan toch iets over de opbouw van de aarde?

kern, mantel, aardkorst

snelheid, richting

hoger

Zelf aan de slag

Lees par. 1.1 in Systeem Aarde

Maak de opdrachten 5, 6 en 7 op blz.16 

kern, mantel, aardkorst

snelheid, richting

hoger

Retrieval practice

https://quizlet.com/nl/1096680385/havo-4-proefwerk-1-systeem-aarde-alle-begrippen-flash-cards/?i=1fo1jg&x=1jqt

Retrieval practice (10 min)

Docent geeft de leerlingen de tijd om zelf te oefenen met de lesstof en biedt ondersteuning indien nodig.

Leerlingen oefenen zelf met de lesstof door begrippen te oefenen met Quizlet, flashcards te maken en zichzelf te overhoren of topografie spellen online te doen.

Quizlet, flashcards maken, zichzelf overhoren, topografie spellen online