Nieuwsquiz - Week 42
Nieuwsquiz
Schooljaar 2026-2027
Week 42
DEZE WEEK . . .
Storing bij
Albert Heijn
Lesduur is: 15 minIntroductie
Onderdelen in deze les
Nieuwsquiz
Schooljaar 2026-2027
Week 42
DEZE WEEK . . .
Storing bij
Albert Heijn
Image credit: G.Lanting / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Door het hele land raken de schappen bij Albert Heijn leeg.
Wat is de oorzaak?
Vraag 1
Omdat een cyberincident het werk stillegde
Omdat leveranciers hun contracten hebben opgezegd
Omdat klanten massaal gingen hamsteren uit angst voor een hack
Omdat de vrachtwagenchauffeurs van Albert Heijn staken
Binnenland. Uitleg: door een digitaal veiligheidsincident liggen de systemen van Albert Heijn (moederbedrijf Ahold Delhaize) uit voorzorg plat. Daardoor ligt het werk in meerdere distributiecentra stil, worden de winkels niet bevoorraad en raken vooral groente, fruit en verse producten op. Albert Heijn bevestigt niet dat het om een hack gaat; deskundigen vinden dat wel zeer aannemelijk. Ook Etos en Gall & Gall, de website, de app en het sparen met de Bonuskaart zijn geraakt. Van hamsteren, een staking of opgezegde contracten is geen sprake.
Gespreksvraag: supermarkten hebben samen maar zo'n zes dagen voorraad. Wat zegt dit over hoe afhankelijk we zijn van computersystemen?
Bronnen:
Image credit: G.Lanting / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Woensdag reden in grote delen van het land bijna geen bussen.
Waarom legden de chauffeurs het werk neer?
Vraag 2
Omdat de buskaartjes duurder worden
Omdat er geen akkoord is over een nieuwe cao
Omdat er veel buslijnen worden geschrapt
Omdat er te veel geweld is tegen chauffeurs
Binnenland. Uitleg: op woensdag 14 oktober staakten duizenden buschauffeurs en andere medewerkers in het stads- en streekvervoer. Alleen in Amsterdam, Den Haag en Rotterdam reden er bussen; de NS-treinen reden wel. De oude cao (de afspraken over loon en werktijden) liep op 30 juni af en er is nog geen nieuwe. Volgens vakbonden FNV en CNV willen de werkgevers de afspraken verslechteren, bijvoorbeeld minder loon bij ziekte en langere diensten met onbetaalde pauzes. De bonden willen voorlopig elke week een actiedag houden.
Gespreksvraag: had jij last van de staking? Hoe kom jij normaal naar school?
Bronnen:
Image credit: Robbie Klinkenberg / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Meta ligt onder vuur vanwege zijn slimme brillen met camera. Nederlandse organisaties stappen naar de rechter.
Wat is het grootste bezwaar?
Vraag 3
Ze kunnen stiekem opnames maken van mensen op straat
Ze storen het mobiele netwerk in steden
Ze zijn gemaakt door kinderarbeiders
Ze zijn gevaarlijk voor de ogen van wie ze draagt
Technologie. Uitleg: met de ingebouwde camera kun je ongemerkt filmen of fotograferen. Meta erkent dat de brillen worden gebruikt voor stiekeme en ongewenste opnames van mensen in het openbaar, maar haalt ze niet uit de winkel. De Consumentenbond, Offlimits en The Firewall stappen daarom naar de rechter: op 26 november dient een kort geding in Amsterdam, waarin ze een verkoopstop eisen. Over oogschade of netwerkstoring wordt niets gemeld.
Gespreksvraag: zou jij het merken als iemand je met zo'n bril filmt? Wat vind je daarvan? Image credit: CCadio / Wikimedia Commons, CC BY 4.0
Zeehondencentrum Pieterburen dreigt binnen twee weken failliet te gaan.
Wat is de directe aanleiding?
Vraag 4
De gemeente en provincie betalen niet mee
Een brand heeft het nieuwe gebouw verwoest
Er zijn dit jaar bijna geen zieke zeehonden gevonden
Het centrum mag van de rechter geen zeehonden meer opvangen
Dieren. Uitleg: het centrum rekende op steun van de gemeente Het Hogeland en de provincie Groningen, maar die lieten op 8 oktober weten niet bij te springen. Daardoor ontstond een gat van 2,8 miljoen euro. Daarnaast waren de nieuwbouw in Lauwersoog duurder en de kaartverkoop lager dan gepland.
Update: na de noodkreet stroomden de donaties binnen, binnen een dag al meer dan 1,5 miljoen euro. Het centrum is nog niet gered.
Bron:
Image credit: Mhaesen / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
De Houthi-rebellen uit Jemen vallen vliegvelden in Saudi-Arabië aan.
Waarom zien zij Saudi-Arabië als vijand?
Vraag 5
Omdat Saudi-Arabië de Verenigde Naties uit Jemen heeft gezet
Omdat Saudi-Arabië de regering van Jemen steunt en tegen hen vecht
Omdat Saudi-Arabië de grens met Jemen heeft geopend
Omdat Saudi-Arabië olie koopt van andere groepen in Jemen
Buitenland. Uitleg: in Jemen is al ruim tien jaar oorlog tussen de Houthi-rebellen en het regeringsleger, dat door Saudi-Arabië wordt gesteund. Begin oktober begon dat regeringsleger een nieuw offensief om gebied op de Houthi's te heroveren. De Houthi's slaan terug met aanvallen op Saudische vliegvelden en olie-installaties. De andere redenen staan niet in de berichten.
Bij de zwaarste aanval, op zaterdag 10 oktober op de luchthaven van Riyad, vielen zeker twaalf doden en ruim driehonderd gewonden; CNN meldde later minstens dertien doden. Het is de dodelijkste aanval op Saudi-Arabië in meer dan tien jaar. De luchthaven ging dicht en honderden vluchten werden geschrapt.
Extra: de Houthi's staan er niet alleen voor. Ze worden gesteund door Iran en zeggen zelf samen te werken met Iran. Turkije en Pakistan staan juist aan de kant van Saudi-Arabië: zij spraken af troepen naar het land te sturen.
Bronnen:
Image credit: Hamza Shiban / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Het kabinet vindt het houden van dolfijnen in bassins, zoals in het Dolfinarium, niet langer houdbaar.
Welke maatregel komt er?
Vraag 6
Alle dolfijnen worden vrijgelaten in zee
Er mogen geen dolfijnen uit het buitenland meer komen
Het Dolfinarium moet volgend jaar dicht
Over twee jaar komt er een fokverbod
Dieren. Uitleg: staatssecretaris Erkens schreef aan de Tweede Kamer dat het kabinet het houden van dolfijnen in bassins zoals in het Dolfinarium niet houdbaar vindt. Dolfijnen zijn slimme dieren die uitgedaagd moeten worden en diep willen duiken en ver willen zwemmen; dat kan in een bassin niet. Ook kan het leven in chloorwater gezondheidsproblemen geven. Het Dolfinarium gaat voorlopig niet dicht, maar over twee jaar komt er een fokverbod: er mogen dan geen dolfijnen meer in Nederland geboren worden. Dolfijnen uit het buitenland mogen nog beperkt worden geïmporteerd. Het doel is dat er op termijn geen dolfijnen meer in gevangenschap leven in Nederland. Een direct verbod wil Erkens niet, omdat de 22 tuimelaars dan gedood zouden moeten worden: ze kunnen in het wild niet overleven. Het Dolfinarium is het niet eens met het besluit: mannetjes en vrouwtjes gescheiden houden of anticonceptie geven is volgens het park slecht voor het gedrag en de gezondheid van de dieren.
Gespreksvraag: vind jij dat dolfijnen in een dierenpark mogen leven? Waarom wel of niet?
Bron:
Image credit: Friesland2k5 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Ook in Frankrijk zijn honderden supermarkten getroffen door een cyberaanval.
Wat deden de hackers?
Vraag 7
Ze blokkeerden de ingangen met digitale sloten
Ze veranderden alle prijzen in de kassa's
Ze wisten de bestelgegevens van klanten
Ze zetten de koelingen op 50 graden warmte
Buitenland. Uitleg: in de nacht van 11 op 12 oktober zetten hackers op afstand de koelingen juist op warmte, sommige op 50 graden. Daardoor moest veel voorraad worden weggegooid en ontstonden hier en daar brandjes. Het gaat om honderden winkels van onder meer Intermarché, Coopérative U, Carrefour en E.Leclerc. Ze kwamen binnen via de software van de koelapparatuur. De Franse politie en het cyberagentschap ANSSI doen onderzoek.
Bron:
Gespreksvraag: waarom is het belangrijk dat software steeds wordt bijgewerkt? Image credit: Benoît Prieur / Wikimedia Commons, CC0
Er komen te weinig tandartsen. Toch komen er nauwelijks extra plekken op de opleiding.
Waarom niet, volgens de minister?
Vraag 8
Omdat de universiteiten geen ruimte hebben
Omdat er straks minder tandartsen nodig zijn
Omdat extra plekken te veel geld kosten
Omdat te weinig jongeren tandarts willen worden
Onderwijs. Uitleg: het tekort aan tandartsen loopt de komende jaren op. Het Capaciteitsorgaan adviseerde daarom om 386 studenten per jaar toe te laten tot de opleiding tandheelkunde. Minister Letschert van Onderwijs neemt dat advies niet over: er komen er vanaf volgend jaar 290 in plaats van 270. Meer plekken noemt ze "zeer kostbaar": 30,1 miljoen euro per jaar. Wel mogen er 28 studenten extra beginnen aan de opleiding mondzorgkunde, omdat mondhygiënisten meer werk van tandartsen gaan overnemen. De opleidingen zeggen zelf dat ze genoeg ruimte hebben voor meer studenten. Inmiddels is een op de vier tandartsen in Nederland in het buitenland opgeleid.
Bron:
Image credit: Shixart1985 / Wikimedia Commons, CC BY 2.0
Voor de kust van Bulgarije zijn opnieuw twee schepen met drones aangevallen.
In welke zee gebeurde dit?
Vraag 9
De Middellandse Zee
De Oostzee
De Rode Zee
De Zwarte Zee
Buitenland. Uitleg: de aanval vond plaats op de Zwarte Zee, voor de kust van Bulgarije; één schip zonk. Een week eerder, op 6 oktober, waren er al twee schepen voor de Bulgaarse kust geraakt. Wie erachter zit, is niet bewezen. De Bulgaarse premier vraagt de NAVO en de EU om steun; Oekraïne beschuldigt Rusland. De andere zeeën liggen niet bij Bulgarije. Image credit: Olivier Dugornay (Ifremer) / Wikimedia Commons, CC BY 4.0
In pretpark Six Flags in de Amerikaanse staat Georgia viel een man dodelijk uit een achtbaan.
Wat deed Six Flags daarna?
Vraag 10
Het liet de achtbaan meteen afbreken
Het sloot het hele pretpark voor een jaar
Het sloot negen vergelijkbare achtbanen
Het verbood kinderen in alle achtbanen
Buitenland. Uitleg: het ongeluk gebeurde in pretpark Six Flags Over Georgia, iets ten westen van Atlanta. Een 42-jarige man, een geliefde leraar en robotica-coach, viel uit de Goliath-achtbaan (op de foto). Hoe hij uit zijn stoel kon raken, is nog niet bekend; de staat Georgia en de politie doen onderzoek. Uit voorzorg sloot Six Flags tijdelijk negen vergelijkbare achtbanen in Noord-Amerika.
Bronnen:
Image credit: Coasterman1234 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
In een dierenpark in Engeland kwam een man om het leven door een tijger.
Hoe kwam de man bij de tijger terecht?
Vraag 11
De tijger ontsnapte en liep tussen het publiek
De tijger sprong over het hek bij de ingang
Hij ging zelf het tijgerverblijf binnen
Hij was verzorger en gaf de tijger eten
Buitenland. Uitleg: in Yorkshire Wildlife Park bij Doncaster ging een man op zaterdag 10 oktober zelf het tijgerverblijf binnen. Een tijger viel hem aan en de man overleed ter plaatse. Waarom hij het verblijf in ging, onderzoekt de politie nog. De tijger raakte niet gewond en wordt niet gedood.
Let op: gevoelig onderwerp. Online gaan beelden van de aanval rond; de politie vraagt mensen die niet te delen. Bespreek waarom dat belangrijk is.
Bron:
Image credit: Mike Pennington / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0
Vlak voor het WK baanwielrennen werd de Britse sprinter Matthew Richardson uit de ploeg gezet.
Waarom mag hij niet meedoen?
Vraag 12
Omdat er een onderzoek loopt naar zijn gedrag
Omdat hij positief testte op doping
Omdat hij te laat aankwam in China
Omdat hij zwaargewond raakte bij een val
Sport. Uitleg: volgens The Times loopt er een onderzoek naar beschuldigingen van ontoelaatbaar gedrag: Richardson zou discriminerende opmerkingen over renners hebben gemaakt. Van doping of een val is geen sprake; hij was al in China en werd door de Britse bond naar huis gestuurd. Richardson zegt dat hij meewerkt aan het onderzoek. Hij geldt als de grootste concurrent van de Nederlander Harrie Lavreysen, die hij dit jaar op het EK nog versloeg. Lavreysen zegt dat hij het jammer vindt dat zijn rivaal er niet is. Image credit: Nicola, bijgesneden door Leonprimer / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Hitler Mussolini verkozen tot burgemeester in bergdorp Peru
Herten in Maasland dood nadat ze waren gevoerd met ongekookte rijst
Gouden Televizier-Ring voor De Bondgenoten
Duet van Britney Spears en Justin Timberlake 25 jaar na opname toch uitgebracht
Aantal abortussen in Nederland vorig jaar licht gestegen
Vraag 22
Maak de krantenkoppen af
Vul de ontbrekende woorden in en maak de juiste krantenkoppen! Let op: er staan ook woorden in de woordenbank die nergens horen.
Deze slide heeft geen instructies
