Van stadstaat tot wereldrijk

• Geschiedenis
• Middelbare school
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1

Introductie

Aan het eind van deze les kun je herkennen en uitleggen op welke manier het Romeinse Rijk zich ontwikkelde van stadstaat tot enorm wereldrijk, en hoe dit rijk door de eeuwen heen werd bestuurd.

Het Romeinse Rijk

Van stadstaat tot wereldrijk

Feniks, Geschiedenis Werkplaats, Memo, Saga

Wat gaan we vandaag doen?

• Republiek
• Wereldrijk van de Romeinen 
• Keizerrijk  

Wat weet jij eigenlijk
van de Romeinen?

Rome

• Ontstaat rond 750 v.chr. 
• Klein dorpje aan de rivier de Tiber.
• Groeit uit tot een stad.

De Romeinse Republiek

(509 v. Chr. - 27 v. Chr.)

• De laatste koning wordt verdreven
• De Romeinen besluiten om Rome zélf te gaan besturen.

 

Senatus Populusque Romanus<div>(De Senaat en het Volk van Rome)</div>

De Romeinse Republiek

• Republiek -> staat zonder vorst/keizer/koning

• Op papier is de republiek een democratie...

• ...maar in de praktijk is een kleine groep mensen aan de macht. Dit heet: aristocratie

De Romeinse Republiek 

• De republiek wordt bestuurd door de senaat ('raad van ouderen'). Dit waren rijke Romeinen.

• Het volk kiest elk jaar 2 leiders: consuls

• Zij voerden de besluiten van de senaat uit

Het Romeinse Rijk groeit!

• Wat begon als een kleine stad groeit in een paar eeuwen uit tot een enorm rijk.
• Legeraanvoerders, zoals Julius Caesar, veroveren grote delen van Europa.

• Op deze kaart zie je de veroveringen tussen 500 v. Chr. tot ongeveer 40 v. Chr.
  
• Met hun oorlogsschepen overzee onderwerpen (veroveren) ze Sicilië en Carthago (Noord-Afrika). 

Oorlog met Carthago

• De Romeinen voerden oorlog met Carthago. 
• Een machtige stad in Noord-Afrika die met zijn sterke vloot een groot deel van de handel op de Middellandse Zee beheerste. 
• De Romeinen wonnen de oorlog en werden oppermachtig op de Middellandse Zee.

Waarom wilden de Romeinen eigenlijk Carthago veroveren?

Het Romeinse Rijk groeit!

• Steeds meer gebied wordt er overgenomen door de Romeinen. Ze komen onder de heerschappij van Rome 
• Het Romeinse rijk groeide uit tot een Wereldrijk

Romeinse wereldrijk 

• De veroveringen waren vaak gruwelijk. 
• Een deel van de bevolking werd vermoord. Het andere deel gevangen genomen -> hun noemen we krijgsgevangene.  

Romeinse wereldrijk 

• Zo'n rijk besturen in je eentje is niet te doen.  
• Romeinse provincies (buiten Italië) worden bestuurd door gouverneurs. 
• Met de belasting kon de overheid (regering) het leger onderhouden 

Forum Romanum!

Forum Romanum!

• Het politieke centrum van het Romeinse rijk. 
• je had hier tempels, markten en overheidsgebouwen

Huiswerk

Het Romeinse Rijk

Van stadstaat tot wereldrijk

Legerleiding wordt machtiger

• Trokken zich maar weinig aan van de senaat. 
• Soldaten waren geen boeren meer maar beroepssoldaten. 
• Ze wilde politieke macht hebben 

Burgeroorlogen

133 v. Chr. tot 44 v. Chr.

• Heersen over dit machtige rijk, dat wil iedereen wel!
• Tussen de machtigste Romeinse mannen ontstaat een aantal ruzies die uitlopen in burgeroorlogen

Caesar kwam er al beste uit!

• Caesar dwong de senaat om hem dictator (alleenheerser) te benoemen!  

Julius Caesar wordt vermoord

44 v. Chr.

• Julius Caesar wordt steeds machtiger. Tegenstanders denken dat Caesar zelfs koning wil worden: ze moeten hem tegenhouden!
• Op de idus (15e dag) van maart wordt hij in de Senaat door andere senatoren vermoord.

Octavianus neemt wraak

44 v. Chr.

• De geadopteerde zoon van Julius Caesar, Octavianus, neemt wraak
• Hij schakelt de daders en andere tegenstanders één voor één uit.
• Ook zijn vroegere medestander, Marcus Antonius, en diens geliefde: Cleopatra

Caesar Augustus

27 v. Chr. - 14 n. Chr.

• Uiteindelijk is er niemand machtiger dan hij. De rust in het rijk is terug.
• De senaat bedankt hem hiervoor en geeft de titel Augustus ('de verhevene') te geven. 
• Augustus wordt de eerste keizer van het Romeinse Rijk.

Het Romeinse Keizerrijk

(27 v. Chr. -  476 n. Chr.)

• Rome zal meer dan 500 jaar een keizerrijk zijn
• Ongeveer 80 keizers hebben dan geregeerd.

Pax Romana

27 v. Chr.

• Met keizer Augustus begint een periode van rust en vrede die ongeveer 200 jaar duurt: de Pax Romana (vrede van Rome)
• Het rijk breidt zich nog steeds verder uit, maar voorlopig is er tussen de machtigste politieke groepen een soort vrede...  

Eén goede keizer...

...wil niet zeggen dat zijn opvolgers dat ook altijd waren...

Video

Welkom bij de Romeinen:

Wie is de gekste keizer?

Waarom werd Julius Caesar vermoord?

1. Hij was een slechte keizer
2. Hij werd te machtig
3. Hij had de keizer beledigd
4. Hij had een veldslag verloren

In veel boeken over de Romeinen wordt regelmatig gesproken over: Imperium Romanum.
Wat zou dit betekenen?

1. Romeinse Leiders
2. Romeinse Tijd
3. Romeinse Vrede
4. Romeinse Rijk

Wat is de juiste volgorde over het bestuur van het Romeinse Rijk?

1. koninkrijk-republiek-keizerrijk
2. republiek-keizerrijk-koninkrijk
3. keizerrijk-koninkrijk-republiek
4. koninkrijk-keizerrijk-republiek

Julius Caesar was de eerste keizer van het Romeinse Rijk

1. Waar
2. Niet waar

Hoe heet de eerste keizer van het Romeinse Rijk?

Wat betekent de titel 'Augustus'

1. De verhevene
2. Dictator voor het leven
3. Keizer van het Romeinse rijk
4. Redder van de Republiek

Hoe noem je de mannen die Caesar vermoord hebben?

1. Consuls
2. Plebejers
3. Patriciërs
4. Senatoren

Op de afbeelding zie je de bijeenkomst van:

1. De senaat
2. De consuls
3. De volksvergadering
4. Het volk

Wie waren er machtiger:
De 2 consuls of de senatoren?

1. De consuls
2. De senatoren