Geraakt worden
Geraakt worden
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Geraakt worden
Open met de link naar het fragment uit Terug naar eigen land dat de klas al zag. De titel houdt het breed genoeg om zowel de herinnering aan het fragment als de ethische verdieping te dragen.
Lesdoel
De leerling kan:
het begrip 'ethische verontwaardiging' uitleggen,
de drie manieren van (niet-)handelen onderscheiden.
het appel van een situatie/mens herkennen
Dit doel bundelt de best gedragen doelen uit de lesvoorbereiding: betekenis geven aan 'geraakt worden' en verschillen tussen mensen verklaren. Ethische verontwaardiging werkt in de les als belangrijke toepassing daarvan.
“Als je terugdenkt aan de vorige les:
wat is het eerste beeld, moment of gevoel dat bij je opkomt?”
Gebruik de woordwolk als activering van de vorige les. Verwachte input: Dadaab, kinderen, armoede, onrecht, verdriet, kamp, vluchtelingen, machteloosheid, Martin, Ish. Pik enkele veelvoorkomende woorden eruit voor een korte klassikale terugblik.
Even opfrissen
Terug naar eigen land volgde vluchtelingen op weg naar Europa
In het bekeken deel kwam het kamp Dadaab in Kenia in beeld
Het fragment liet mensen, verhalen en leefomstandigheden zien
De les vertrekt vanuit wat daarvan is blijven hangen
Gebruik dit als rustige herneming van de context. Vermijd hier al interpretaties; eerst het gedeelde geheugen activeren.
Deze slide heeft geen instructies
Waardoor werden Martin en Ish geraakt?
Bundel pg. 10
Benadruk dat leerlingen niet alleen moeten zeggen wat Martin en Ish zagen, maar vooral waardoor dat hen raakte. Laat hen hun antwoord koppelen aan het fragment.
Waardoor werden Martin en Ish geraakt?
Deze slide heeft geen instructies
Meer dan alleen kijken
Geraakt worden betekent dat wat je ziet, hoort of meemaakt iets met je doet.
Bij Martin en Ish bleef het niet bij observeren. De ontmoeting met mensen en hun situatie riep een emotionele reactie op.
Hier maak je de overstap van concrete voorbeelden uit het fragment naar het algemene begrip 'geraakt worden'.
“Raakt wat je gezien hebt jou? Verklaar je antwoord.”
Deze slide heeft geen instructies
Wat betekent geraakt worden?
Als iets je raakt, blijft het niet buiten jezelf.
Je voelt dat een gebeurtenis, verhaal of beeld je innerlijk treft. Dat kan verdriet, medeleven, bewondering, boosheid of onrust oproepen. Geraakt worden is dus zowel emotioneel als persoonlijk.
Maak duidelijk dat geraakt worden breder is dan alleen verdrietig zijn. Ook positieve of morele reacties horen erbij.
Niet iedereen wordt door hetzelfde geraakt
Wat de ene persoon sterk treft, laat een ander minder voelen
In dezelfde beelden kan iemand anders iets anders centraal zien
De ene let vooral op kinderen, de andere op onrecht of armoede
Daarom zijn verschillende reacties normaal
Dit is een scharnierdia: van persoonlijke ervaring naar het inzicht dat reacties kunnen verschillen zonder dat één reactie automatisch beter is.
Op welke manieren kun je geraakt worden?
een daad van liefde
medelijden of medeleven
een mooie herinnering of associatie
een situatie die je diep treft of verwart
Soms wordt er ook wel eens gesproken over ethische verontwaardiging….
Deze slide sluit aan bij de cursus en bereidt het onderscheid voor tussen algemeen geraakt worden en de specifieke vorm 'ethische verontwaardiging'.
Een stapje terug: Wat betekent ethisch/ethiek?
Deze slide heeft geen instructies
Wat is ethische verontwaardiging?
Ethische verontwaardiging is sterk geraakt of boos worden omdat je vindt dat iets moreel niet juist of onrechtvaardig is.
Het gaat dus niet om zomaar boos zijn, maar om een reactie op wat je als fout of oneerlijk beoordeelt.
Leg eventueel kort het woord uit in twee delen: 'verontwaardiging' en 'ethisch'. Houd het verschil met gewone boosheid scherp.
Geef een voorbeeld van ethische verontwaardiging die je in de aflevering hebt gezien.
Deze slide heeft geen instructies
De kern van het begrip
geraakt worden + gevoel van onrechtvaardigheid
→ ethische verontwaardiging
Gebruik de pijl hier bewust omdat de causale opbouw zelf de leerinhoud is.
Welke 3 situaties zouden we kunnen onderscheiden omtrent al dan niet geraakt worden?
Deze slide heeft geen instructies
“Pfff, er is al zoveel leed in de wereld. Dit doet me echt niks"
Maak de koppeling expliciet met het fragment: dezelfde beelden, maar een andere focus of gevoeligheid per persoon.
Niet geraakt worden
“Pfff, er is al zoveel leed in de wereld. Dit doet me echt niks"
Maak de koppeling expliciet met het fragment: dezelfde beelden, maar een andere focus of gevoeligheid per persoon.
"Amai, dit is heftig. Hier ga ik niet van kunnen slapen. Kom we gaan rap door."
Maak de koppeling expliciet met het fragment: dezelfde beelden, maar een andere focus of gevoeligheid per persoon.
Geraakt worden en niets ondernemen
"Amai, dit is heftig. Hier ga ik niet van kunnen slapen. Kom we gaan rap door."
Maak de koppeling expliciet met het fragment: dezelfde beelden, maar een andere focus of gevoeligheid per persoon.
"Amai, dit is heftig. Hier ga ik niet van kunnen slapen. Wat kunnen we doen om haar te helpen? We gaan haar wat geld geven? "
Maak de koppeling expliciet met het fragment: dezelfde beelden, maar een andere focus of gevoeligheid per persoon.
Geraakt worden en iets ondernemen
Amai, dit is heftig. Hier ga ik niet van kunnen slapen. Wat kunnen we doen om haar te helpen? We gaan haar wat geld geven?
Maak de koppeling expliciet met het fragment: dezelfde beelden, maar een andere focus of gevoeligheid per persoon.
Welke 3 situaties zouden we kunnen onderscheiden omtrent al dan niet geraakt worden?
Niet geraakt worden
Geraakt worden en niets ondernemen
Geraakt worden en iets ondernemen
Deze slide heeft geen instructies
Eindinzicht
Geraakt worden begint bij wat we zien, horen of ervaren.
Wat ons raakt, verschilt van mens tot mens. Soms groeit dat uit tot ethische verontwaardiging wanneer we een situatie als onrechtvaardig ervaren.
Geraakt worden is niet hetzelfde als handelen. Je kunt iets zien en niet geraakt worden. Je kunt geraakt worden en toch niets doen. Maar je kunt ook geraakt worden en daardoor in beweging komen.
Gebruik dit als synthese van de hele les en als terugkeer naar de centrale vraag.
Wat is één inzicht dat jij uit deze les meeneemt?
Exit ticket zonder juiste of foute antwoorden. Laat leerlingen in één korte zin formuleren wat voor hen het belangrijkste inzicht was.
