Doelgroepen / Baby's en Peuters
Doelgroepen / Het jonge kind
Lesduur is: 90 minOnderdelen in deze les
Doelgroepen / Het jonge kind
Wat weet jij al over doelgroepen in sport?
Leerdoel van deze les
Aan het einde van deze les kun je uitleggen wat een doelgroep is, hoe je doelgroepen in de sport kunt onderscheiden en welke ontwikkelingsfasen bij jonge kinderen horen.
Wat is een doelgroep?
Een doelgroep is een groep mensen met gemeenschappelijke kenmerken, zoals leeftijd, interesses of ondersteuningsbehoeften.
Waarom werken met doelgroepen?
Door doelgroepen te onderscheiden, kun je beter inspelen op wensen en behoeften van deelnemers in de sport.
Indeling naar ontwikkelingsfasen
Wat zijn ontwikkelingsfasen?
Ontwikkelingsfasen zijn periodes met bepaalde gedragskenmerken die vaak samenhangen met een leeftijd.
Elke fase vraagt om een eigen benadering. Jonge kinderen hebben bijvoorbeeld andere behoeften dan pubers.
Waarom belangrijk in sport?
Fasen van het jonge kind
De fase van het jonge kind loopt van 0 tot 4 jaar: baby (0-18 maanden) en peuter (18 maanden-4 jaar).
Fase van het jonge kind loopt van:
0-2 jaar
12-18 maanden
0-24 maanden
0-4 jaar
Voorbeeld: Peutergym
Activiteiten als peutergym sluiten aan bij de ontwikkelingsfase van jonge kinderen door spel en beweging.
Babyontwikkeling
begint al voor de geboorte. Baby's reageren op prikkels in de baarmoeder. Na de geboorte verloopt hun ontwikkeling met sprongen op gebieden als motoriek en taal.
Drie belangrijke ontwikkelingslijnen zijn lichamelijk, cognitief en sociaal-affectief.
Lichamelijke Ontwikkeling van Baby's
In het eerste jaar groeien baby's ongeveer 25 cm en worden ze 7 kg zwaarder. De focus ligt op eten, slapen en groeien.
Lichamelijke groei: Lichaamsverhoudingen worden normaler.
Motorische ontwikkeling: Van reflexen naar zelfstandig lopen en grijpen.
Zintuiglijke ontwikkeling: Alle zintuigen ontwikkelen zich geleidelijk.
Lichamelijke groei en ontwikkeling van baby's
Lichaamsverhoudingen: Bij baby's zijn de verhoudingen ongelijk; het hoofd is groot en er is weinig nek. Ondersteuning is belangrijk. De houding is voorovergebogen met gebogen armen en benen. Veel lichaamsvet is zichtbaar in huidplooien.
Lichamelijke groei en ontwikkeling van baby's
Fontanel en tanden: De fontanel maakt de schedel flexibel voor de geboorte. Tanden beginnen te ontwikkelen rond 3-5 maanden en verschijnen vanaf 6 maanden.
Lichamelijke groei en ontwikkeling van baby's
Voeding en slaap: Goede voeding is cruciaal. Baby's drinken melk en reguleren hun voeding zelf. Groeien gebeurt vooral tijdens de slaap, die verschilt per baby.
Motorische Ontwikkeling van Baby's
In het eerste 1,5 jaar ontwikkelt een baby zijn motoriek snel. Aanvankelijk bewegen baby's reflexmatig, zoals zuigen en grijpen, maar deze reflexen verdwijnen na enkele weken tot maanden. Daarna leren baby's bewuste bewegingen te maken.
Spierbeheersing ontwikkelt zich:
Van boven naar beneden (eerst spieren dicht bij de hersenen)
Van dichtbij naar veraf (eerst spieren dicht bij de romp)
Van grof naar fijn (eerst ongerichte, dan gerichte bewegingen)
Vertel iets over de motorische ontwikkeling van baby's
Motorische mijlpalen bij baby's
Motorische ontwikkeling bij baby's
1 maand: Hoofd optillen in buiklig.
3 maanden: Hoofd langer optillen en draaien.
4 maanden: Hoofd in balans, romp optillen.
5 maanden: Rollen van buik naar rug.
6 maanden: Zitten met lichte steun.
7-8 maanden: Kruipen op handen en knieën.
8 maanden: Alleen zitten, naar buikligging.
9 maanden: Optrekken aan voorwerpen.
Motorische mijlpalen bij baby's
Zelfstandig bewegen en kruipen
10 maanden: Staan met steun.
11 maanden: Lopen met steun.
12 maanden: Alleen staan.
14 maanden: Zelfstandig lopen.
Kruipen vergroot baby's wereld en bereidt voor op lopen. Niet alle kinderen kruipen, variatie is normaal.
Wat komt er het eerst?
Beweegontwikkeling bij jonge kinderen
Vrije bewegingsontwikkeling
Kinderen ontwikkelen zich beter als ze in hun eigen tempo kunnen bewegen en spelen. Veiligheid en stimulatie door volwassenen zijn belangrijk.
Beweegadvies: dagelijks actief zijn, korte zitperiodes en geen beeldschermtijd voor kinderen onder 1 jaar.
Zintuigen en Babyontwikkeling
Baby's ontwikkelen hun zintuigen al voor de geboorte. Na de geboorte zien ze vaag, maar na enkele weken verbeteren hun visuele vaardigheden. Ze beginnen kleuren te onderscheiden, te beginnen met rood. Het gehoor is al ontwikkeld bij de geboorte, maar na enkele dagen herkennen baby's de stem van hun moeder. Geur speelt een belangrijke rol bij herkenning en gehechtheid. De tastzin begint met de mond en ontwikkelt zich verder naarmate ze ouder worden. Baby's herkennen snel geuren, terwijl hun smaak zich geleidelijk ontwikkelt, waarbij ze eerst van zoet houden.
Zintuigen
Zien
Gehoor
Geur
Tastzin
Stimulatie en beweging voor baby's
In het eerste jaar is het belangrijk om baby's te helpen met prikkels. Dit doe je door goed te reageren op wat de baby doet. Als een baby moe is, haal je prikkels weg zodat hij of zij kan rusten.
Belangrijke aspecten van cognitieve ontwikkeling
rijping en leren: dit is de groei en ontwikkeling van een persoon, deels zonder invloed van de omgeving.
ervaren, herhalen, imiteren: dit betekent leren door dingen te doen, vaak te herhalen en na te doen.
leren via tast: veel leren gebeurt via de mond; zo leer je het verschil tussen zacht en hard, en tussen warm en koud.
Wat is cognitieve ontwikkeling?
Belangrijke aspecten van cognitieve ontwikkeling
taalontwikkeling: van geluidjes naar tweewoordzinnen.
een ongeboren kind leert al in de baarmoeder, bijvoorbeeld door de stem van de moeder te herkennen. na de geboorte rijpen het zenuwstelsel en spieren, wat leren mogelijk maakt. kinderen leren door:
ervaringsleren: zelf doen, zoals dingen in de mond stoppen.
herhalingsleren: herhalen, zoals tegen een rammelaar slaan.
imiterend leren: nadoen van ouders.
Noem 3 vormen van leren bij baby's
Belangrijke aspecten van cognitieve ontwikkeling
Een stimulerende omgeving met veel prikkels bevordert de ontwikkeling. De tastzin is cruciaal in de vroege ontwikkeling, waarbij aanraking en knuffelen belangrijk zijn.
Fases van Taalontwikkeling bij Kinderen
Communicatie gebeurt met woorden en gebaren. Vooral bij jonge kinderen zijn gebaren belangrijk voor taalontwikkeling.
Fases van Taalontwikkeling
Voortalige fase: 0-1 jaar
Vroegtalige fase: 1-2 jaar
Differentiatiefase: 2-5 jaar
Fase van voltooiing: vanaf 5 jaar
Baby's doorlopen de eerste twee fases, peuters de differentiatiefase, en kleuters de fase van voltooiing.
Vroege Taalontwikkeling bij Baby's
De voortalige fase begint vroeg.
Baby's maken al snel geluiden en imiteren klanken.
Rond 6 weken maken ze andere geluiden dan huilen en herkennen klinkers. Met 6 maanden combineren ze klinkers en medeklinkers, en beginnen ze te brabbelen.
Na 8 maanden begrijpen ze klanken als woorden, maar spreken ze nog niet.
Vroegtalige fase van taalontwikkeling
In de vroegtalige fase (1-2 jaar) leert een baby dat woorden betekenis hebben.
Ze beginnen met het actief gebruiken van woorden voor dieren, personen en voorwerpen zoals papa, mama, en spelen.
Geluidjes maken (vanaf enkele weken)
Kraaien en lachen (vanaf 2 maanden)
Reageren op stemmen (vanaf 3 maanden)
Vroegtalige fase van taalontwikkeling
Geluiden nadoen (vanaf 6 maanden)
Papa/mama zeggen (on- en gericht vanaf 8 maanden)
Één nieuw woord zeggen (10-18 maanden)
Drie woorden zeggen (12-22 maanden)
Lichaamsdeel aanwijzen (vanaf 15 maanden)
Twee woorden combineren (vanaf 18 maanden)
Communicatie is vaak non-verbaal: handgebaren en huilen of lachen om gevoelens te uiten.
Sociaal-affectieve ontwikkeling baby
De sociaal-affectieve ontwikkeling van een baby begint al tijdens de zwangerschap.
Hoofdlijnen van de ontwikkeling
Van allemansvriend naar eenkennigheid
Hechting aan een betrouwbare verzorger
Ontwikkeling van eigen persoonlijkheid
Contact met andere baby's en lichaamstaal
Zintuiglijk genot
Ontwikkeling van de sociale glimlach bij baby's
Na zes weken lacht een baby bewust als reactie op prettige prikkels.
Tot zeven maanden lacht hij naar iedereen.
Vanaf zeven maanden lacht de baby alleen naar bekenden
en ontwikkelt scheidingsangst rond 1 jaar, bang om verlaten te worden door vertrouwde verzorgers.
Wat is eenkennigheid?
Hechting
Hechting is de band tussen een kind en zijn verzorger. dit is heel belangrijk voor veiligheid en ontdekken. als de hechting goed is, helpt dat om zelfstandig te worden en goed met anderen om te gaan. als verzorgers niet goed reageren, kan dat de hechting slecht maken. dit kan gevolgen hebben voor hoe een kind zich ontwikkelt.
Persoonlijkheid bij jonge kinderen
Persoonlijkheid: Baby's hebben vanaf de geboorte een eigen persoonlijkheid, maar geen ik-besef. Ze reageren verschillend op hun omgeving. Sommige baby's zijn druk en huilerig, anderen zijn rustig. Dit temperament is aangeboren en niet afhankelijk van de opvoeding.
Belangrijke beweegprogramma's voor peuters
De overheid benadrukt het belang van beweging voor peuters. Daarom zijn er verschillende stimuleringsprogramma's ontwikkeld, zoals:
SuperFIT
Een Gezonde Start
Tigers op Recept
Beweegkriebels
nijntje Beweegdiploma
Lekker Fit! (0-4 jaar)
Bslim
5
minute
00
second
Belangrijke Ontwikkelingen in de Peuterjaren
De peuterjaren lopen van 18 maanden tot 4 jaar.
In deze periode groeien kinderen snel: ze leren lopen, rennen en klimmen.
Hun taalontwikkeling gaat van enkele woorden naar volzinnen. Ook worden veel kinderen in deze fase zindelijk.
Lichamelijke Ontwikkeling van Peuters
Peuters hebben vaak een mollige lichaamsbouw. Hun lichamelijke ontwikkeling omvat:
Lichamelijke groei: Het groeitempo neemt af, met vooral breedtegroei en een verminderde eetlust.
Motorische ontwikkeling: Er is een sterke vooruitgang in de grove motoriek en de beheersing van sluitspieren, wat leidt tot zindelijkheid.
Motorische ontwikkeling en beweegadvies peuters
Motorische ontwikkeling peuters
Peuters zijn actief en ontwikkelen hun grove motoriek door te lopen, klimmen en spelen met ballen.
Fijne motoriek, zoals tekenen, ontwikkelt zich langzamer.
Enkele motorische mijlpalen zijn achteruit lopen (18 maanden), een toren bouwen van zes blokjes (24 maanden), en fietsen op een driewieler (tussen 24-38 maanden). Zindelijk worden gebeurt meestal tussen 2-3 jaar overdag en 2,5-4,5 jaar 's nachts.
Belang van Bewegen voor Peuters
Grondvormen van Bewegen: Peuters hebben beweging nodig voor hun motorische ontwikkeling. Belangrijke bewegingsvormen zijn lopen, werpen, vangen, klimmen en balanceren. Het gaat om het creëren van uitdagende en veilige bewegingssituaties.
Cognitieve Ontwikkeling van de Peuter
Peuters zijn nieuwsgierig en willen alles onderzoeken. Dit bevordert hun cognitieve ontwikkeling.
Concreet denken: Peuters begrijpen de wereld via directe ervaringen.
Magisch denken: Ze geloven dat hun gedachten de wereld kunnen beïnvloeden.
Taalontwikkeling: Ze beginnen woorden en zinnen te differentiëren.
Hoe oud is een peuter?
Concreet Denken bij Peuters
Peuters denken concreet en fantasierijk. Ze begrijpen nog geen oorzaak en gevolg en hebben moeite met tijd.
Ze leren door te doen, bijvoorbeeld door te spelen met ballen van verschillende grootte, wat hun motorische en cognitieve ontwikkeling stimuleert.
Magisch Denken bij Peuters
Vanaf 2 jaar spelen peuters imitatiespel en fantasiespel. Ze bootsen gedrag van volwassenen na, zoals bellen of een pop eten geven.
Peuters voegen eigen fantasie toe: stoelen worden een trein, een kleed een boot. Ze denken in symbolen, zoals een doos als huis.
Peuters zien zichzelf als centraal en denken dat anderen hetzelfde zien en denken. Ze begrijpen oorzaak en gevolg nog niet en schrijven onverklaarbare dingen toe aan 'toverkrachten'. Ze houden van herhaling in boeken en liedjes, wat hen een vertrouwd gevoel geeft.
Geef een voorbeeld van magisch denken bij een peuter.
Speel in op de fantasiewereld van peuters
Peuters leven in een fantasiewereld. Het is essentieel om hierbij aan te sluiten tijdens sport- en bewegingsactiviteiten.
Bijvoorbeeld, bij springen stel je je een sloot met krokodillen voor. Rond Sinterklaas gebruik je pepernoten in plaats van ballen. Dit stimuleert hun verbeelding en betrokkenheid.
Taalontwikkeling bij peuters
De differentiatiefase van peuters
In de peutertijd ontwikkelt de taal zich snel.
Rond 3 jaar praten ze in zinnen en beantwoorden simpele vragen.
Taalontwikkeling bij peuters
Peuters verzinnen soms eigen woorden en gebruiken taal om gevoelens uit te drukken. Rijmpjes en spelletjes helpen bij de taalontwikkeling.
Belangrijke punten in peuterontwikkeling
Peuters ontwikkelen zich sociaal-affectief op verschillende manieren:
Ze krijgen een ik-besef en zijn vaak egocentrisch.
Ze kunnen driftig en koppig zijn.
Het geweten begint zich te ontwikkelen.
Ze spelen naast anderen, maar nog niet echt samen.
Er ontstaan vriendschappen.
Ze hebben veel angst en fantasie.
Zindelijk worden.
Ontwikkeling van Ik-besef bij Peuters
Peuters ontwikkelen geleidelijk een ik-besef. Ze merken dat ze zelf acties uitvoeren, zoals morsen of een bal wegschoppen. Tot hun derde jaar gebruiken ze vaak hun eigen naam in plaats van 'ik'. Rond hun derde jaar beginnen ze zichzelf 'ik' te noemen en beseffen ze dat ze onafhankelijke individuen zijn. Dit leidt tot egocentrisme en koppigheid, omdat ze zich moeilijk in anderen kunnen verplaatsen.
De Koppigheidsfase bij Peuters
Koppigheidsfase: Peuters ervaren vaak driftbuien omdat ze hun emoties nog niet goed begrijpen. Ze worden boos als iets niet mag of niet lukt. Ouders moeten kalm blijven en niet mee schreeuwen. Deze fase wordt ook de peuterpubertijd genoemd.
Zelf doen: Peuters willen graag zelf kleden, eten, en spelen.
Ontwikkeling van het geweten bij kinderen
Vanaf drie jaar leren kinderen het verschil tussen goed en slecht. Ze begrijpen echter nog niet waarom iets goed of slecht is en zien de gevolgen van hun acties niet in.
Spelgedrag van peuters: solitair en parallel
Peuters spelen vaak alleen, wat solitair spel genoemd wordt. Hoewel ze de nabijheid van andere kinderen opzoeken, spelen ze nog niet samen. Dit heet parallel spel, waarbij kinderen naast elkaar spelen en elkaar imiteren, zoals bij het bouwen van kastelen en torens.
Onder peuters komen tijdens het spelen veel botsingen voor, gemiddeld twaalf per uur. In 91% van deze gevallen reageren peuters met dwingend gedrag, zoals afpakken of slaan. Dit wordt vaak gezien bij 'blijf-van-me-afbotsingen'.
Als een peuter alleen speelt dan heet dit:
Parallel spel
Solitair spel
Wat is parallel spel?
Vriendschappen bij Peuters
Peuters ontwikkelen vriendschappen ondanks hun egocentrische aard.
Omgaan met angst bij peuters
Fantasie en angst: Peuters hebben een rijke fantasie die hen angstig kan maken voor dingen als het donker of schaduwen. Ze geven deze dingen soms een eigen betekenis, zoals denken dat een schaduw een monster is.
Omgaan met angst: Kinderen die banger zijn, moeten niet overbeschermd worden maar ook niet gedwongen om hun angst te negeren. Ze moeten voorzichtig gestimuleerd worden om hun angsten te overwinnen.
Schrijf 2 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.
Welke spelletjes zijn geschikt voor Peuters?
Groep 1
Groep 2
Groep 3
Groep 4
