Coloncarcinoom + oncologie algemeen

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 2

Oncologie + Coloncarcinoom 

                               

Wat ik graag vandaag zou willen leren en/of bespreken is...

Veel voorkomende
soorten kanker

Een tumor kan goedaardig of kwaadaardig zijn.

Vraag 1: Is een kwaadaardige tumor altijd kanker?
Vraag 2: Is kanker altijd kwaadaardig?

1. 1 Ja; 2 Ja
2. 1 Ja; 2 Nee
3. 1 Nee, 2 Ja
4. 1 Nee, 2 Nee

Het verschil tussen een goedaardige tumor en een kwaadaardige tumor is...

De medische namen voor 'goedaardig' en 'kwaadaardig' zijn.....

1. Primair en Secundair
2. Expansief en Infiltratief
3. Benigne en Maligne
4. Locaal en Gemetastaseerd

Benigne of maligne

Een benigne (= goedaardige) tumor is geen kanker. Het gezwel groeit niet door andere weefsels heen. Ook kan het niet uitzaaien. Een goedaardige tumor kan wel tegen omliggende weefsels of organen drukken. 

Bij een maligne (=kwaadaardige) tumor gaat het om kanker. Een kwaadaardige tumor kan in omliggende weefsels en organen groeien. Ook kunnen de kankercellen losraken en via het bloed en/of de lymfe ergens anders in het lichaam terechtkomen. Ze kunnen zich daar vasthechten en uitgroeien tot nieuwe tumoren. Dit zijn metastasen (= uitzaaiingen).

Soms kan een goedaardige tumor kwaadaardig worden. 

Over kanker....

Op 1 januari 2023 waren er in Nederland +/- 671.300 personen met kanker. Dat is ongeveer 3,8% van de Nederlanders. Dit betekent dat ongeveer 1 op de 26 mensen kanker had. 

Ruim de helft (54%) van alle nieuwe patiënten was 70 jaar of ouder, iets minder dan de helft (45%) viel in de leeftijdsgroep 30 tot 70 jaar en 1% was jonger dan 30 jaar.

Bron: https://www.vzinfo.nl/kanker/leeftijd-en-geslacht

Naamgeving tumoren

Eerste deel van de naam geeft het type cel aan waarin de tumor ontstaan is. 

Tweede deel van de naam geeft aan of het goedaardig of kwaadaardig is. Indien kwaadaardig, dan eindigt het op carcinoom, sarcoom of blastoom. Goedaardig eindigt op alleen -oom

'Helaas', er zijn een aantal uitzonderingen op bovenstaande regels. :(

Indien kwaadaardig, dan wordt er onderscheid gemaakt tussen kankers vanuit dekweefsel (carcinoom), kankers vanuit steun-, spier- of zenuw (sarcoom) en kankers vanuit voorlopercellen (blastoom).

Naamgeving tumoren; voorbeelden

Mammacarcinoom = ...[weefsel?] .... [goed- of kwaadaardig?]...

Myoom = ...[weefsel?] .... [goed- of kwaadaardig?]...

Osteosarcoom = ...[weefsel?] .... [goed- of kwaadaardig?]...

Neuroblastoom = ...[weefsel?] .... [goed- of kwaadaardig?]...

Hemangioom = ...[weefsel?] .... [goed- of kwaadaardig?]...

Uitzonderingen:

Leukemie = ...[weefsel?] .... [goed- of kwaadaardig?]...

Melanoom = ...[weefsel?] .... [goed- of kwaadaardig?]...

Lymfoom = ...[weefsel?] .... [goed- of kwaadaardig?]...

Colonpoliep = ...[weefsel?] .... [goed- of kwaadaardig?]...

Naamgeving tumoren; voorbeelden

Mammacarcinoom = borstweefsel en kwaadaardig

Myoom = spierweefsel en goedaardig (-oom is goedaardig)

Osteosarcoom = botweefsel en kwaadaardig

Neuroblastoom = zenuwweefsel en kwaadaardig

Hemangioom = bloedvatweefsel en goedaardig

Uitzonderingen:

Leukemie = bloedweefsel en kwaardaardig

Melanoom = pigmentweefsel en kwaadaardig

Lymfoom = lymfeweefsel en kwaadaardig

Colonpoliep = dikkedarmweefsel en goedaardig

Hoe noemen we het wanneer darmkanker uitgezaaid is naar de lever.

1. Gemetastaseerd hepatocarcinoom
2. Gemetastaseerd coloncarcinoom
3. Gedilateerd hepatocarcinoom
4. Gedilateerd coloncarcinoom

Op welke manieren (via welke structuren) kunnen maligne tumoren metastaseren?

Behandelmogelijkheden

Vormen van behandeling

• Chirurgisch (operatie)
  
• Radiotherapie (bestraling) of radio-embolisatie
  
• Chemotherapie (cytostatica) of chemo-embolisatie
  
• Hormonale therapie
  
• Hyperthermie (warmte)  / Cryoablatie (koude)
• Beenmerg- of stamceltransplantatie
  
• Immunotherapie
  
• Doelgerichte therapie

Doel van behandeling

Curatieve behandeling: Gericht om te genezen

Adjuvante behandeling: Wordt gegeven ná een curatieve behandeling – voor vernietigen eventuele metastasen

Neo-adjuvante behandeling: Wordt gegeven vóór een curatieve behandeling – beter eindresultaat

Palliatieve behandeling: Afremmen van ziekte of verminderen van klachten

In welk deel van de darmen komt kanker het vaakst voor?

1. Slokdarm
2. Twaalfvingerige darm
3. Laatste deel dunne darm
4. Dikke darm

Slokdarmkanker komt redelijk vaak voor. In 2024 kregen 2.693 mensen de diagnose slokdarmkanker. 

Dunnedarmkanker (incl duodenum) komt niet zo vaak voor. In 2024 kregen 237 mensen de diagnose dunnedarmkanker. 

Dikkedarmkanker komt vaak voor. In 2024 kregen 8.080 mensen de diagnose dikkedarmkanker.

Wat is de medische naam voor dikke-darmkanker

Opdrachten

Zoek op: 

- Komt het coloncarcinoom even vaak voor bij mannen als bij vrouwen?

- Op welke leeftijd wordt de diagnose het vaakst gesteld?

- Wat zijn (mogelijke) oorzaken of risicofactoren voor coloncarcinoom?

Van deze 8.080 mensen zijn er 4.167 man en 3.913 vrouw.

80% >60 jr

Overgewicht hebben, veel alcohol drinken, weinig bewegen, vaak bewerkt en rood vlees eten en waarschijnlijk roken zijn risicofactoren voor darmkanker.

Niet-beïnvloedbare risicofactoren

- Darmpoliepen en darmkanker

- Chronische ontsteking van de dikke darm

- Als je eerder behandeld bent voor darmkanker

- Erfelijke aanleg voor darmkanker

Noem minimaal 3 symptomen die kunnen wijzen op darmkanker.

De klachten bij dikkedarmkanker zijn sterk afhankelijk van de plaats van de tumor. Als de tumor in het laatste deel van de dikke darm zit, hebt u andere klachten dan bij een tumor in het begin van de dikke darm. Bij darmkanker kunt u een of meerder van de volgende klachten hebben:

- Veranderingen in het ontlastingspatroon, bijvoorbeeld verstopping of afwisselend verstopping en diarree.

- Bloed of slijm bij de ontlasting.

- Vermoeidheid en duizeligheid. Dat komt door bloedarmoede door langdurig bloedverlies in de dikke darm. Het bloedverlies zelf merkt u niet.

- Vage buikpijn. Een gevoelige plek in de buik. Bij lichamelijk onderzoek constateert de arts soms een zwelling in de buik.

- Loze aandrang

- Afvallen zonder oorzaak

Hoeveel procent van de patiënten is 5 jaar na de diagnose nog in leven?

1. Ongeveer 40%
2. Ongeveer 55%
3. Ongeveer 70%
4. Ongeveer 85%

Waardoor is de gemiddelde prognose van dikke-darmkanker de afgelopen 10 jaar het sterkst gestegen?

1. De kanker wordt vaak eerder ontdekt
2. Meer mensen eten gezond
3. DNA-testen bij genetische vormen van kanker
4. Poliepen worden vaker preventief verwijderd

In Nederland is in 2014 het bevolkingsonderzoek darmkanker ingevoerd. 55-75 jaar, elke 2 jaar

Hoeveel procent van de overlijdens door darmkanker kan voorkomen worden door het bevolkingsonderzoek?

1. 10%
2. 33%
3. 50%
4. 75%

Hoe groot is de kans dat je daadwerkelijk darmkanker hebt wanneer er tijdens het onderzoek van de ontlasting bloed aangetroffen wordt?

1. 5%
2. 25%
3. 55%
4. 80%

https://www.rivm.nl/sites/default/files/2021-10/Monitor_bevolkingsonderzoek_darmkanker_2020.pdf

https://vanmeeterenvandop.praktijkinfo.nl/bevolkingsonderzoek-dikkedarmkanker/#:~:text=De%20specificiteit%20is%20de%20kans,iFOBT%20is%20naar%20schatting%2092%25.

De sensitiviteit is de kans dat de test een positieve uitslag geeft als de ziekte of risicofactor ook daadwerkelijk aanwezig is. De sensitiviteit van de iFOBT voor darmkanker loopt op naarmate hij vaker herhaald wordt. Bij de eerste keer meten is dit naar verwachting 65%. Na twee tot drie ronden neemt dit naar schatting toe tot 80% à 90%. Daarom is het belangrijk om niet een eenmalige test te doen, maar om regelmatig deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek.

De specificiteit is de kans dat de test een negatieve uitslag geeft als de ziekte of risicofactor ook daadwerkelijk niet aanwezig is. De specificiteit van de iFOBT is naar schatting 92%.

Er zijn nog twee andere kankers waarop getest wordt met een bevolkingsonderzoek.
Welke zijn dat?

Waarom niet meer bevolkingsonderzoeken?

Waarom wordt bij onderstaande kankervormen geen bevolkingsonderzoek uitgevoerd?

- Melanoom

- Longcarcinoom

- Pancreascarcinoom

- Acute leukemie

Cervixcarcinoom (baarmoederhalskanker) komt relatief weinig voor (900x/jr). Waarom is hiertegen wel een bevolkingsonderzoek?

Huidkanker: uitwendig zichtbaar, relatief kleine kans op overlijden.

Longkanker: sterk gerelateerd aan leefstijl

Pancreascarcinoom: CT-scan nodig = duur. Kanker komt minder vaak voor (2.000)

Acute leukemie: geeft snel klachten. vrijwel geen tijdswinst

Cervixcarcinoom: 68% tussen 30 en 60 jaar. 

Nadelen van een
bevolkingsonderzoek

Voorwaarden onderzoek

- Kanker komt relatief vaak voor

- Kanker geeft weinig klachten in beginstadium

- Eerdere herkenning geeft duidelijke betere prognose

- Er is een onderzoek waarmee de kanker in een vroeg stadium kan worden opgespoord.

- Het onderzoek is weinig belastend.

- Het onderzoek is betaalbaar. 

Behandeling darmkanker

Afhankelijk van het stadium en/of doel (curatief / palliatief)

- operatie

- chemotherapie

- immunotherapie

- doelgerichte therapie

- lokale verhitting van metastasen in lever of longen

De meeste mensen met darmkanker krijgen een operatie. Meestal is dat een kijkoperatie (laparoscopie), waarbij de chirurg opereert via kleine sneetjes in de buik.

De chirurg verwijdert het stuk darm waar de tumor zit en het vetweefsel in de buurt van de tumor met daarin de lymfeklieren. Daarna maakt de chirurg de stukken darm weer aan elkaar vast. Soms lukt dat niet. Dan krijg je een stoma.

Je arts kan soms ook chemotherapie voorstellen, voor of na de operatie. Of een ander soort medicijnen, immunotherapie.

Vragen/ opmerkingen