Polygene overerving

Bas 5 speciale manieren van overerven
Leerdoelen:
  • herkennen wanneer multipele allelen betrokken zijn bij de overerving van een eigenschap
  • herkennen aan de verhouding in de nakomelingen of een letale factor in het spel is bij de overerving
  • herkennen aan de nakomelingen of er een koppeling van twee eigenschappen is

1 / 37
volgende
Slide 1: Tekstslide
BiologieMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4

In deze les zitten 37 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min

Onderdelen in deze les

Bas 5 speciale manieren van overerven
Leerdoelen:
  • herkennen wanneer multipele allelen betrokken zijn bij de overerving van een eigenschap
  • herkennen aan de verhouding in de nakomelingen of een letale factor in het spel is bij de overerving
  • herkennen aan de nakomelingen of er een koppeling van twee eigenschappen is

Slide 1 - Tekstslide

Slide 2 - Tekstslide

Leg uit Leg uit of de eigenschap PTC proeven dominant of recessief is.

Slide 3 - Open vraag

Slide 4 - Tekstslide

Leg uit of de eigenschap PTC proeven X-chromosomaal kan zijn of niet.

Slide 5 - Open vraag

Slide 6 - Tekstslide

Slide 7 - Tekstslide

Slide 8 - Tekstslide

Welke bloedgroepen hebben wij mensen?
A
A, B, C, 0
B
AB, 0, A, B
C
0, AB, B, C
D
B, A, AD, 0

Slide 9 - Quizvraag

Slide 10 - Tekstslide

Slide 11 - Tekstslide

Een man met bloedgroep AB krijgt kinderen met een vrouw met bloedgroep 0. Hoe groot is de kans op een kind met bloedgroep A? En de kans op een kind met bloedgroep 0?

A
A: 0%, O: 0%
B
A: 50%, O: 50%
C
A: 25%, O: 50%
D
A: 50%, O: 0%

Slide 12 - Quizvraag

Slide 13 - Tekstslide

Letale factoren
Bij sommige erfelijke eigenschappen komen letale factoren voor. Dit betekend dat deze bij homozygote toestand geen levensvatbaar individu opleveren. Dit kan bij homozygoot dominant of bij homozygoot recessief het geval zijn.


Slide 14 - Tekstslide

Kanaries
allel voor kuif (A)
allel geen kuif (a)
allel A heeft een letale factor.

Twee kuifkanaries paren met elkaar, wat verwacht je in de F1 en in welke verhouding?

Slide 15 - Tekstslide

gekoppelde genen
Als je naar de overerving van 2 eigenschappen kijkt 
onafhankelijke overerving: op 2 verschillende chromosomenparen
gekoppelde overerving: op hetzelfde chromosomenpaar

Slide 16 - Tekstslide

Bananenvliegjes
Grijze lichaamskleur: G
Zwarte lichaamskleur: g
Normale vleugels: N
Vleugelstompjes: n
homozygoot grijs vrouwtje met normale vleugels x zwart mannetje met stompjes.
vrouwtje in F1 gekruist met zwart mannetje met stompjes

Slide 17 - Tekstslide

Speciale manieren overerving
AA,Aa,aa = gewone overerving
ArAr, ArAw, AwAw= Intermediair
XAXaY= x-chromosomaal
IA,IB,i= Multipele allelen (bloedgroep)
letale factor=homozygoot (dominant of recessief) niet levensvatbaar



Slide 18 - Tekstslide

Slide 19 - Tekstslide

2 keer de lethale factor = niet levensvatbaar
1 keer de lethale factor = drager

Slide 20 - Tekstslide

Want een kanarie met een kuif moet een K hebben, twee K (KK) betekent 2x de lethale factor. 

Slide 21 - Tekstslide

Kan een kind met bloedgroep B van een ouderpaar met bloedgroep A en B zijn?
A
Ja
B
Nee

Slide 22 - Quizvraag

Een man met bloedroep A en een vrouw met bloedgroep A krijgen een kind. Welke bloedgroepen kan het kind hebben?
A
A
B
B
C
AB
D
O

Slide 23 - Quizvraag

Teken het kruisingsschema tussen een man met bloedgroep O en een vrouw met bloedgroep AB.

Slide 24 - Open vraag

Slide 25 - Tekstslide

Letale allelen
Bij twee dominante allelen sterfte in een vroeg embryonaal stadium. 

Bijv. bij manx katten wordt het ontbreken van de staart veroorzaakt door een dominant allel, wat letaal is als er twee van aanwezig zijn.

Slide 26 - Tekstslide

Letale factor: homozygoot recessieve fenotype dodelijk.
Ook bij intermediaire fenotypes. 

Slide 27 - Tekstslide

Slide 28 - Tekstslide

Slide 29 - Tekstslide

Slide 30 - Tekstslide

Alle nakomelingen
 in de F1 zijn:        

Slide 31 - Tekstslide

Slide 32 - Tekstslide

Slide 33 - Tekstslide

Slide 34 - Tekstslide

Verhouding F1

Slide 35 - Open vraag

Uitwerking

Slide 36 - Tekstslide

Study next notation:
This notation indicates a:
AABbXDYd
A
male that is heterozygous for two genes
B
female that is heterozygous for two genes
C
male that is heterozygous for one gene
D
female that is heterozygous for one gene

Slide 37 - Quizvraag