Kunst algemeen: Barok

Barok
1600-1700
Rome en Parijs
1 / 34
volgende
Slide 1: Tekstslide
kunst algemeenMiddelbare schoolvwoLeerjaar 6

In deze les zitten 34 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min

Onderdelen in deze les

Barok
1600-1700
Rome en Parijs

Slide 1 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

ROME
In de 16de eeuw neemt Rome de rol van hoofdstad van de Renaissance over van Florence. In de stad zijn veel plekken in Rome onbebouwd. De pausen zijn heer en meester in Rome en willen dit graag tonen. Zij geven veel opdrachten tot bouw van Nieuwe kerken met beelden en fresco’s. Dit betaalden zijn door aflaten.
Een van die opdrachten is de St Pieter. Er zijn heel veel architecten die zich daar mee bezig gehouden hebben. Denk aan Bramante, Michelangelo en Bernini.

Slide 2 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Reformatie en Contrareformatie
De bouw van de St Pieter leidde tot groot protest. Vooral de Duitse priester Luther uitte veel kritiek en door de vele handelscontacten verspreidden die protest zich snel over voornamelijk noord Europa. Dit leidde uiteindelijk tot de Reformatie: het protestantisme. De kerken moeten soberheid uitstralen en de kerk moet meer geld beschikbaar stellen om armoede te bestrijden. Er ontstaat vanuit de katholieke kerk een tegenbeweging om weerstand te bieden aan het opkomende protestantisme. Deze beweging wordt de Contrareformatie genoemd. In de bouwkunst zien we dat de kerken extra rijkelijk versierd worden en in Rome ontstaan brede wegen en prachtige pleinen met grote fonteinen. De Barok is geboren.

Slide 3 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

ARCHITECTUUR
BAROK
Tussen 1656 en 1667 construeerde Bernini het Sint-Pietersplein in Rome, het plein voor de Sint-Pietersbasiliek, in opdracht van paus Alexander VII.
In Rome ontstaat de Barok. Hierbij gaat men vrijer om met de regels uit de klassieke oudheid. De Franse Barok is veel later en is veel minder beweeglijk en theatraal dan de Italiaanse Barok. Barok kenmerkt zich ook dat zij interdisciplinair werken: Bouwkunst en beeldhouwkunst worden vaak gemengd.

Slide 4 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

     Francesco Borromini(1599 - 1667)
  •  Bramante
  •  Rafael 
  •  Michelangelo
  •  Maderno
  •  Bernini
Na de dood van Bramante werd de schilder Rafael gekozen tot nieuwe bouwmeester. Hij sloopte echter het werk van Bramante en maakte een plan voor een kerk in de vorm van een Latijns kruis. Zo zou het gebouw een langwerpig schip krijgen. Rafael kon zijn plan niet uitvoeren, maar had wel een discussie op gang gebracht over de vorm van het gebouw, een discussie die nog tientallen jaren zou voortduren.
In 1547 werd de discussie eindelijk beslecht door paus Paulus III die Michelangelo aanstelde als architect. Hij volgde het oude plan van Bramante. Typisch in zijn stijl bracht Michelangelo pilasters, niches en richels aan in de muren. Hij ontwierp de grote koepel, waaronder het pauselijk altaar zou komen te staan. Na de dood van Michelangelo in 1564 werd het karwei afgemaakt door zijn assistent Giacomo della Porta.
 In de vroege zestiende eeuw verkeerde het gebouw in zo’n slechte staat, dat er een besluit genomen moest worden: renoveren of slopen. Paus Julius II gaf architect Donato Bramante de opdracht een nieuwe kerk te ontwerpen. Bramante ontwierp een gebouw in de vorm van een Grieks kruis, dat wil zeggen een gebouw met vier armen en een centrale koepel. Deze vorm zou symbolisch verwijzen naar de vier windrichtingen van de wereld, met daarboven een hemel. Bramante voerde de sloop van de oude basiliek uit en kreeg daardoor de bijnaam ‘de sloopmeester’. Hij stierf echter tijdens de bouw in 1514, toen alleen nog de funderingen voor het koor waren gelegd.
Ondanks de besluiten van Michelangelo was de discussie over centraalbouw versus rechthoekige bouw nog niet helemaal voorbij. Tijdens het Concilie van Trente werd besloten dat moest worden doorgegaan met de bouw van een rechthoekige basiliek. Daarvoor werd architect Carlo Maderno aangesteld. Hij moest Michelangelo’s plan letterlijk verlengen. De kerk kreeg nu alsnog de vorm van een Latijns kruis. Maderno ontwierp ook de klassieke façade, die gebouwd werd tussen 1607 en 1612. Hierdoor is echter de koepel van Michelangelo alleen nog van een grote afstand goed te zien.
De laatste beroemde architect die aan de Pieterskerk heeft gewerkt, is Gianlorenzo Bernini. Hij moest door de aanleg van een groot plein voor de kerk de koepel van Michelangelo beter zichtbaar maken. Hij creëerde een ovalen zuilengalerij met Toscaanse zuilen om het Pietersplein heen. Deze zuilen stralen symbolisch twee armen uit om de pelgrims van over de hele wereld te omarmen bij hun aankomst.
Sint Pieters Basiliek
oefen met examentraining 1 op blz 49 en 50 in het werkboek

Slide 5 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

                    Donato Bramante (1444 - 1514)
                 Tempietto (1502)
vorm van een Grieks kruis met in
het hart een grote koepel
Deze kerk is revolutionair wat betreft plattegrond. Het gaat uit van een Grieks Kruis en een koepel (idee van Bramante) Voorheen was de heilige plek in de kerk helemaal achterin nu wordt het altaar onder de koepel (Michelangelo)geplaatst en staat het daarmee minden in de kerk. Nog steeds streeft met naar volledige symmetrie en harmonie.

Slide 6 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 7 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Bernini - De extase van de Heilige Theresa (met 'geheim' daklicht)

Slide 8 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 9 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 10 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 11 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 12 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 13 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Zie werkboek opdracht 
39 t/m 47

Slide 14 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 15 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

voorstelling/inhoud in de Barok

Slide 16 - Woordweb

Bijbelse taferelen
wonderen/visoenen
martelaarstaferelen
portretten (vorsten)
uitzicht op het paradijs
vormgeving Barok
beeldaspecten/materiaal en techniek
(bijv. licht, vorm, compositie, materiaal/techniek)

Slide 17 - Woordweb

  • sterk licht-donker contrasten  (clair-obscure)
  • dynamisch door: sterk licht donker contrast, diagonalen in de compositie, asymmetrische compositie, warm en helder kleurgebruik
  • veel gouden/vergulde details
  • illusionisme: trompe l'oeuil in muur- en plafondschilderingen.

Slide 18 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 19 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Franse barok muziek
Het muziekfragment is een stuk van Jean-Baptiste Lully. Het is de Ouverture uit Le Bourgeois Gentilhomme uit 1670.

De Franse opera is in de barok de enige echte concurrent van de dominerende Italiaanse opera. Dit muziektheater is in Frankrijk een afspiegeling van het verfijnde leven aan het hof van Lodewijk XIV. De belangrijkste componist aan dit hof is Jean-Baptiste Lully. Hij ontwikkelt de gewoonte om de opera met feestelijke marsmuziek te beginnen: de ouverture.


Slide 20 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Bestudeer het schema hiernaast.

Beluister het fragment.
Jean-Baptiste Lully, Ouverture, Le Bourgeois gentilhomme

Slide 21 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Leg uit wat het doel
is van de ouverture en breng deze in verband met het karakter van de muziek.

Slide 22 - Open vraag

Deze slide heeft geen instructies

Het is een fragment uit Fanfare pour le Carrousel Roya l dat Lully omstreeks 1686 schrijft. 
De barokke muziekstijl aan het hof van Lodewijk XIV is als regel triomfantelijk van karakter. Dat geldt ook voor dit audiofragment.
Lully - Fanfare pour le Carrousel Royal

Slide 23 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Leg uit waardoor dit triomfantelijke karakter ontstaat.
Noem drie muzikale middelen.

Slide 24 - Open vraag

Deze slide heeft geen instructies

Slide 25 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Renaissance of Barok?

Slide 26 - Woordweb

Deze slide heeft geen instructies

Slide 27 - Woordweb

Deze slide heeft geen instructies

Slide 28 - Woordweb

Deze slide heeft geen instructies

Slide 29 - Woordweb

Deze slide heeft geen instructies

Slide 30 - Woordweb

Deze slide heeft geen instructies

Slide 31 - Woordweb

Deze slide heeft geen instructies

Slide 32 - Woordweb

Deze slide heeft geen instructies

Slide 33 - Woordweb

Deze slide heeft geen instructies

Slide 34 - Woordweb

Deze slide heeft geen instructies