Les 3 Nieren

• Biologie
• MBO
• Studiejaar 2

Klinische Chemie

Les 3: Nieren

Planning

• Functies van de nieren
• Bouw en werking van de nieren
• Indeling nierfalen

    

Leerdoelen

Na deze les:

• kun je vier functies van de nieren benoemen
• weet je wat nefronen zijn
• weet je waaruit een nefron is opgebouwd
• kan je uitleggen wat er gebeurt in de glomerulus (filmpje)
• kan je uitleggen  wat er gebeurt in de proximale tubulus (filmpje)
• kan je uitleggen wat er gebeurt in de Lis van Henle (filmpje)
• kan je uitleggen wat er gebeurt in de distale tubulus (filmpje)
• kan je benoemen welke hormonen door de nieren aan- afgemaakt worden
• kan je een aantal oorzaken van nierfalen benoemen
• kan je uitleggen wat bedoelt wordt met pre- post- en renale nierziekten
• kan je uitleggen waarom nierpatiënten vaak last krijgen van botontkalking

 

Bouw en functie van de nier 

Functies:

- Water/zoutbalans  (voor bloeddruk, water, natrium en  kalium)

- Uitscheiding afvalstoffen (kreatinine, ureum, urinezuur)

- pH-regulatie (samen met de longen, HCO3-)

- Hormoon aanmaak (EPO, renine, vitamine D)

Bouw van de nier

Wat is geen functie van de nieren?

1. Aanmaak hormonen
2. pH-regulatie
3. Uitscheiding afvalstoffen
4. Verwijdering van glomerulus

Filtratie van bloed 

Onder invloed van de 

bloeddruk: 

- bloedplasma wordt door het

  filter geperst --> filtraat

(grote eiwitten/moleculen en 

bloedcellen gaan hier niet doorheen)

- In de tubulus 

  --> nuttige stoffen terug-

        geresobeerd. 

Overblijfsel = urine en wordt afgevoerd via ureter (urineleider) naar de blaas. 

Veranderingen in urine door beschadiging van glomerulus

Bij beschadiging van de glomerulus is er naast een verminderde filterwerking ook sprake van verhoogde doorlaatbaarheid voor eiwitten en/of erytrocyten.

Kenmerkend voor glomerulusschade is dan ook aanwezigheid van eiwit en/of erytrocyten in de urine. 

Filtreren en terugresorptie eiwitten 

Eiwitten worden doorgaans niet

doorgelaten in de glomerulus door:

- de grootte (>40 kDa)

- elektrostatische lading 

   (eiwit en poriën hebben - lading)

Kleinere eiwitten kunnen wel makkelijker door 

de poriën in het filtraat terecht komen, maar worden weer geresorbeerd in de tubulus.

Met name de zeer kleine eiwitten. (<20 kDa)

Totaal eiwit in urine is < 150 mg/dag.

Waar in de nieren vindt het proces van bloedfiltratie en reabsorptie plaats?

Waar in de nefronen wordt het bloed gefilterd?

1. Distale tubulus
2. Glomerulus
3. Proximale tubulus

Waardoor kan het bloed gefilterd worden door de glomerulus?

Waar of niet waar?

Natrium wordt teruggeresorbeerd d.m.v. passief transport.

1. Waar
2. Niet waar

Nieren als endocrien orgaan 

Endocrien orgaan (uitscheiden van hormonen en specifieke vitamines)

• Renine --> regelt bloeddruk in glomerulus en daarmee de filtratiesnelheid 
• EPO (erytropoëtine) --> aanmaak in de nieren afhankelijk van zuurstof in bloed --> stimuleert het beenmerg tot aanmaak van ery's
• 1,25 (OH)₂- Vitamine D (biologisch actieve vorm van vit. D) --> regelt calcium- en fosfaat spiegel in het bloed. 
  

Gevolgen nierfalen t.a.v. hormonen: Verminderde of slechte filtratiecapaciteit, osteoporose (botontkalking) en anemie 

Indeling nierfalen

Nierfalen kan op basis van laboratoriumonderzoek ingedeeld worden in een aantal veel voorkomende syndromen:

• erytrocyturie (bloed in de urine)
• proteïnurie (eiwit in de urine)
• gestoorde nierfunctie (verhoogd plasma-kreatinine in bloed, GFR daalt)

Als maat voor de nierfunctie wordt de term GFR (glomerulaire filtratie rate) gebruikt. 

Deze wordt berekend uit de concentratie serum-kreatinine.

Bij constatering van nierfalen, moet de oorzaak hiervan verder onderzocht worden. 

Acute nierziekten

• Pre-renale oorzaken: slechte doorbloeding
• Renale oorzaken: trombose, vasculitus, acute glomerulonefritis, 
•                                   acute tubulaire necrose (beschadiging)
• Post-renale oorzaken: nierstenen, maligniteit, prostaathypertrofie

Kenmerken:

• Anurie of oligurie (geen of heel weinig vorming van urine)
• Snelle stijging van kreatinine en ureum 
• Afwijking in hoeveelheid kalium 

Prognose: goed te genezen mits op tijd

Chronische nierziekten

Kenmerken:

In eerste instantie geen ziekteverschijnselen, daarna:

  -  stijging kreatinine in bloed

  -  stijging kalium in plasma (vanaf 80-90% afname in functie)

  -  stijging H+ in bloed  --> daling HCO3- 

  -  stijging urinezuur

Compensatie door tubulaire reabsorptie door stijging van PTH (bijschildklierhormoon) en aldosteron (bijnierhormoon).

Wegvangen van H+ door het bot geeft botzwakte. 

Prognose:

- Proces kan lang duren, maar leidt uiteindelijk tot de dood als er geen transplantatie plaatsvindt.

Wat wordt bedoeld met een pre-renale oorzaak van nierproblemen?

Waardoor kan iemand met een slechte nierfunctie last krijgen van botontkalking?

Noem 1 ding wat je nog niet begrijpt uit deze les?
(begrijp je alles, antwoord dan met een X)