Filterbubbel les 3 // Chillen in mijn filterbubbel

• New lesson editor
• Mentorles
• Burgerschap
• +3
• Middelbare school
• Praktijkonderwijs
• vmbo, mavo
• Leerjaar 3,4

Introduction

Je duikt in deze les in de wereld van bubbels en informatiebubbels! Hoe kom je daar eigenlijk in? En hoe ziet een filterbubbel van iemand anders eruit?

Instructions

Filterbubbel.nl

Les 3: Chillen in mijn filterbubbel

Deze les duurt 50 minuten en is geschikt voor vmbo leerjaar 1 en 2 en de middenbouw van het praktijkonderwijs (12–15 jaar). De les is geschreven op B1-niveau en sluit aan bij de leefwereld van leerlingen.

In deze les leren leerlingen een algoritme werkt.

SLO Leerdoelen 

Burgerschap

Leerlingen werken aan een kritische houding en leren omgaan met verschillende meningen.

Digitale geletterdheid

Leerlingen leren online informatie te beoordelen en beseffen dat wat ze zien invloed heeft op hun mening.

Opbouw les

Jullie starten klassikaal met een korte animatie over het online (filter)bubbels.

Daarna gaan leerlingen zelfstandig aan de slag met de inhoud. De animatie is opgeknipt in delen. Na elk deel volgt een Dubbelcheck en maken leerlingen korte opdrachten. Moeilijke woorden kunnen ze terugluisteren via het spraakmemo. Antwoorden schrijven ze op hun brainfart-blad.

Bespreek na dit onderdeel kort klassikaal wat leerlingen is opgevallen.

Vervolgens gaan leerlingen in groepjes van 2 aan de slag met de Bubbelbreker. Ze gaan met elkaar in gesprek en onderzoeken wat ze ongeveer in hun feed zullen gaan zien de komende tijd. 

Tip voor in de klas

Zorg voor een veilige sfeer. Alleen dan durven leerlingen zich uit te spreken. Blijf als docent open en nieuwsgierig. Oordeel niet te snel, maar luister en vraag door.

Extra inspiratie:

Luister onze podcast op Spotify: Chillen in mijn filterbubbel

Worksheets

Filterbubbel.nl - Brainfartblad - Les 3.pdf

Filterbubbel.nl - BubbelBreker A3 - Les 3.pdf

Les 3 // Chillen in mijn filterbubbel

Voor de leerlingen:

We beginnen klassikaal

We beginnen deze les klassikaal met een video.

We kijken deze samen op het digibord.
Ga verder wanneer de docent dat zegt.

VIDEO
Kijk samen de animatie en leg waar nodig de link met de leefwereld van jouw leerlingen.

Daarna gaan leerlingen zelfstandig aan de slag. De video is opgeknipt in drie korte delen. Na elk deel checken ze kort of ze het snappen en maken ze kleine opdrachten die ze op zichzelf betrekken.

Let op

→ Zorg dat elke leerling een eigen device heeft
→ Koptelefoon of oortjes is wel zo prettig (voor jou én voor hen)

Spraakbericht icoon

Er zitten een aantal lastige woorden in deze les.

Wil je meer uitleg over over het woord?

Klik dan op het spraakbericht icoontje.

Klik op het 'spraakbericht' icoontje om de uitleg van een nieuw of lastig woord te lezen en te luisteren.

Brainfart-blad

Zie je het Brainfart-icoon? Dan is het tijd om je werkblad erbij te pakken en de opdracht met pen te maken.

Je hebt deze antwoorden nodig voor de groepsopdracht hierna.

Soms pakken de leerlingen bij een hun Brainfart-blad om antwoord te geven. Het brein-icoontje is dan zichtbaar in de slide.

→ Vertel ze ook dat ze dit blad aan het einde van de les weer bij jou inleveren.

Naam en klas erop is dus handig!

Doe alvast je oortjes in!

Blijft jouw mening altijd hetzelfde?

Of verander je die soms?

Bekijk het volgende fragment >>

JE HERSENEN FILTEREN

Let erop dat oortjes of koptelefoon goed zijn ingeplugd of gekoppeld. Zo heeft niemand last van het geluid van een ander.

VIDEO
Vanaf hier gaan leerlingen zelfstandig aan de slag.

De animatie van het begin van de les is opgedeeld.
Je gaat nu per fragment aan de slag.

Bekijk fragment 1 van de animatie.

DUBBELCHECK // JE HERSENEN FILTEREN

JE HERSENEN GEBRUIKEN 3 TRUCJES

OM INFORMATIE TE VERWERKEN:

1. ZE FILTEREN WAT VOOR JOU BELANGRIJK IS

DAT FILTEREN DOEN JE HERSENEN OP BASIS VAN JOUW OPVOEDING, CULTUUR, SMAAK EN INTERESSES.

2. ZE FOCUSSEN OP ÉÉN DING TEGELIJK

3. MISSEN ZE INFO? DAN VULLEN ZE HET ZELF AAN

Bij filteren gaat het om informatie die wordt weggelaten door jouw hersenen of algoritmes.

Een profiel is een online pagina waar jij jezelf kunt laten zien aan de hand van wat jij post. Daarnaast wordt er door bedrijven een online profiel van jou gemaakt op basis van jouw eerder zoek, klik, like, volg en blijven kijken gedrag.

DUBBELCHECK
In een dubbelcheck wordt kort de video samengevat. In het eerste deel van de animatie bespreken we: je hersenen filteren.

Hoe werken jouw hersenen eigenlijk?
Pak je brainfart-blad erbij!

Maak de opdracht >>

BRAINFART-BLAD // JE BENT ZELF EEN FILTER!

De informatie zit nu vers in je hoofd. Pak de woorden op en laat ze vallen op de stippellijn. Laat het woord pas los zodra het een andere kleur krijgt.

OPDRACHT // JE BENT ZELF EEN FILTER

JE ZIET HIER EEN FOTO VOL DETAILS

Wat filteren jouw hersenen eruit?

Welk verhaal maakt jouw hoofd erbij?

Stel jezelf bijvoorbeeld de volgende vragen:
1. Wat voor persoon zie je hier?
2. Wat denk je dat hij in het dagelijks leven doet?

3. Wat zegt deze foto over zijn hobby’s?

4. Uit wat voor gezin of cultuur denk je dat hij komt?

OPDRACHT
Kijk eerst rustig naar de foto en schrijf op wat jij ziet en denkt. Er is geen goed of fout, het gaat om jouw idee.

Waarschijnlijk heeft iedereen een ander verhaal bedacht. Dat komt doordat je hersenen automatisch informatie filteren en zelf dingen invullen.

Je kijkt dus niet alleen naar de foto,
maar ook door jouw eigen ervaringen, ideeën en mening.
Zo werkt een filterbubbel ook:
jij bent zelf een filter.

JE HERSENEN HOUDEN JE VOOR DE GEK

SNACK
Wow! Je hersenen kunnen je dus voor de gek houden op allerlei manieren.

Doe alvast je oortjes in!

Vorm jij je mening voor eens en altijd?

Of stel je ‘m soms bij?

Bekijk het volgende fragment >>

JOUW EIGEN BUBBEL

Let erop dat oortjes of koptelefoon goed zijn ingeplugd of gekoppeld. Zo heeft niemand last van het geluid van een ander.

VIDEO
De animatie van het begin van de les is opgedeeld.
Je gaat nu per fragment aan de slag.

Bekijk fragment 2 van de animatie.

JE FILTERBUBBEL:

WAT JIJ ZOEKT, KLIKT, LIKET, SWIPET EN OPSLAAT

DUBBELCHECK // JOUW EIGEN BUBBEL

JOUW NORMEN, WAARDEN, ONDERBUIKGEVOEL EN DAGELIJKSE ERVARINGEN

TADAAA: JOUW PERSOONLIJKE FILTERBUBBEL

DAAROM ZIET JOUW FEED ER ANDERS UIT DAN DIE VAN JE KLASGENOOT

+

Bij een filterbubbel gaat het om jouw leef- en denkwereld. Je zoekt, klikt en liket vooral wat bij jou past, en algoritmes laten je daar steeds meer van zien. Zo zie je vaak maar één kant van het verhaal.

Normen zijn ongeschreven regels over hoe je je hoort te gedragen. Bijvoorbeeld dat je de deur open houdt voor iemand anders.

Een waarde is iets wat jij of een groep mensen belangrijk en dus waardevol vindt. Bijvoorbeeld, dat je minimaal twee keer per jaar op vakantie wilt.

Een onderbuikgevoel is signaal dat je lichaam afgeeft om je te vertellen of iets wel of niet klopt.

Een ervaring is iets dat jij hebt meegemaakt in je leven. Zoals dat je een zon, zee en strandvakantie relaxed vindt.

DUBBELCHECK
Een filterbubbel ontstaat niet zomaar.
Het algoritme kijkt naar wat je doet: zoeken, liken, swipen en opslaan.

Maar ook naar wie jij bent: je normen, interesses en ervaringen.

Samen bepaalt dat wat jij te zien krijgt.

Hoe werken jouw hersenen eigenlijk?
Pak je brainfart-blad erbij!

Maak de opdracht >>

BRAINFART-BLAD // JE BENT ZELF EEN FILTER!

De informatie zit nu vers in je hoofd. Pak de woorden op en laat ze vallen op de stippellijn. Laat het woord pas los zodra het een andere kleur krijgt.

OPDRACHT // VANUIT TWEE KANTEN

LEES DE KRANTENKOPPEN

VRAAG 1: WELKE KRANTENKOP SPREEKT JOU HET MEEST AAN? EN WAAROM?

VRAAG 2: VANUIT WELKE BUBBEL WORDT DEZE KOP GESCHREVEN?

OPDRACHT
Laat leerlingen eerst kiezen welke kop hen aanspreekt. Vraag daarna waarom. Let op: dit gaat om gevoel én overtuiging.

Bespreek vervolgens dat beide koppen over hetzelfde onderwerp gaan,
maar vanuit een andere blik geschreven zijn.

Doe alvast je oortjes in!

Vorm jij je mening voor eens en altijd?

Of stel je ‘m soms bij?

Bekijk het volgende fragment >>

EENZIJDIGE BUBBELS

Let erop dat oortjes of koptelefoon goed zijn ingeplugd of gekoppeld. Zo heeft niemand last van het geluid van een ander.

VIDEO
Bekijk fragment 3 van de animatie.
Eenzijdige bubbels

DUBBELCHECK // EENZIJDIGE BUBBELS

NADEEL VAN EEN FILTERBUBBEL:

JE ZIET VOORAL MENINGEN EN CONTENT DIE PASSEN BIJ WAT JIJ LEUK VINDT EN DENKT.

JE ZIET VAAK MAAR ÉÉN KANT VAN HET VERHAAL. DAARDOOR BLIJF JE SNELLER HETZELFDE DENKEN.

GEVAAR VAN EEN FILTERBUBBEL:

JE KRIJGT STEEDS HEFTIGERE MENINGEN EN CONTENT TE ZIEN. DAARDOOR KAN JOUW EIGEN MENING OOK EXTREMER WORDEN.

VOORDEEL VAN EEN FILTERBUBBEL:

Wanneer twee groepen heel anders over een onderwerp denken en recht tegenover elkaar komen te staan, noem je het polariseren.

DUBBELCHECK
Korte samenvatting van de video: de voor- en nadelen en de gevolgen van een online bubbel.

EXTRA → Vraag hoe leerlingen dit zelf ervaren.

STELLINGEN // JA TOCH? OF TOCH NIET?

WELKE GEVOEL KRIJG JIJ
ALS JE DOOR JE FEED SCROLLT?

STELLINGEN // JA TOCH? OF TOCH NIET?

JOUW FEED WORDT GEVULD DOOR

EEN ALGORITME… HOE VOELT DAT?

STELLINGEN // JA TOCH? OF TOCH NIET?

IK VIND HET LEUK OM

HEFTIGE MENINGEN TE ZIEN

Lekker gewerkt!
Je bent echt goed bezig!

YES TOPPER!

Wij hebben een bubbel voor je uitgeschreven. Pak je
brainfart-blad erbij en beschrijf de tegenovergestelde bubbel.

Maak de opdracht >>

BRAINFART-BLAD // JE BENT ZELF EEN FILTER!

Pak het brainfart-blad en maak de opdracht in de volgende slide.

OPDRACHT // YES OR NO VAN EEN BUBBEL

VOORBEELD: FILTERBUBBEL VAN BENTE

Vergeet ’s ochtends te ontbijten voor school, luistert in het appartement van haar ouders naar Harry Styles, mediteert voordat ze gaat slapen, volgt het nieuws via NOS Stories, kijkt op Netflix naar de docu over Taylor Swift en eet ondertussen broodjes pindakaas. Ze sport drie keer per week, hangt vaak met haar vriendinnen op de bank en volgt op TikTok en Instagram beauty-influencers, memes en nieuws uit haar stad.

OPDRACHT: MAAK DE TEGENOVERGESTELDE BUBBEL VAN BENTE

Draai alles om. Hoe ziet het leven van deze persoon eruit?
• Woonplaats • Eten en drinken

• Sociale media • Wat diegene kijkt, leest en luistert
• Influencers • Hobby's en sport

DUBBELCHECK
Benadruk dat leerlingen echt alles omdraaien en niet hun eigen leven beschrijven. Hoe groter het verschil met Bente, hoe beter. Het doel is laten zien hoe verschillend filterbubbels kunnen zijn.

Doe alvast je oortjes in!

Vorm jij je mening voor eens en altijd?

Of stel je ‘m soms bij?

Bekijk het volgende fragment >>

EXTREME BERICHTEN EN MENINGEN

Let erop dat oortjes of koptelefoon goed zijn ingeplugd of gekoppeld. Zo heeft niemand last van het geluid van een ander.

VIDEO
Bekijk fragment 4 van de animatie.
Wij-zij denken.

DUBBELCHECK // WIJ-ZIJ DENKEN

MENINGEN?

PRIK JE BUBBEL LEK

KIJK OOK NAAR ANDERE MENINGEN EN PROBEER ZE TE SNAPPEN

EXTREME MENINGEN BOTSEN SNELLER MET ANDERE MENINGEN!

WIJ-ZIJ DENKEN

JE LUISTERT NIET MEER EN DENKT: IK HEB GELIJK, JIJ NIET

DAN BOTST HET MINDER!

Wanneer twee groepen heel anders over een onderwerp denken en recht tegenover elkaar komen te staan, noem je het polariseren.

DUBBELCHECK
Hoe werkt wij-zij denken eigenlijk?

EXTRA → Verdiepende vraag: Wanneer heb jij voor het laatst iemand niet meer serieus genomen omdat je dacht: wat een onzin?

OPDRACHT // MIJN PERFECTE BUBBEL

"JE MOET ER PERFECT UIT ZIEN! DUS HET IS HEEL NORMAAL OM BOTOX TE GEBRUIKEN!"

Dat is best een sterke mening, toch? Wat zou jij tegen deze persoon zeggen om die bubbel te prikken?

Denk na: hoe kun je iemand laten twijfelen of anders

laten kijken? Schrijf het op je brainfart-blad.

OPDRACHT
Je ziet hier een sterke mening over uiterlijk en perfectie. Niet iedereen denkt hier hetzelfde over. Wat zou jij zeggen om iemand anders ook anders te laten kijken?

EXTRA → Stel eventueel verdiepende vragen zoals;
Wat zou er gebeuren als iedereen dit zou gaan geloven?
Waar denk je dat deze mening vandaan komt?

DILEMMA VAN DE DAG

JE HOORT 24/7 JE EIGEN MENING OP REPEAT DOOR JE OORTJES

OF

JE KRIJGT IEDER UUR EEN MELDING MET EEN MENING VAN IEMAND ANDERS

DILEMMA
Je ziet hier twee extreme situaties.
Beide hebben invloed op wat jij denkt en vindt.

Welke kies jij? En wat doet dat met jou?

Het zelfstandige deel van les 3 is klaar. GOED BEZIG!

Nu aan de slag met de Bubbelbreker.

Nu pak je de BubbelBreker en ga je in de klas aan de slag met de groepsopdrachten.

BubbelBreker

Vorm groepjes.

Wijs één iemand aan die schrijft en maak samen de opdrachten.

Je mag je brainfart-blad erbij pakken.

BUBBELBREKER // WE GAAN OFFLINE VERDER

Vorm groepjes.
Wijs één iemand aan die schrijft en maak samen de opdrachten.

Je mag je Brainfart-blad erbij pakken.

BUBBELBREKER