SvD_2627_5VWO_H8.1_L4 Mesomerie

• New lesson editor
• Scheikunde
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 5

Presentatie evaluatie

• Dit was een volle les! De oefening met acetaat overgeslagen en de radicalen en 'aangepaste oktetregel' er (te) snel doorheen gejaagd

• Niet vergeten naar het online extra materiaal en de uitwerkingen te verwijzen!

leg klaar:

• boek

• schrift

• BiNaS

Welkom

Graag gaan zitten volgens de plattegrond en je schrift en je laptop klaarleggen (dicht)

les 4

Mesomerie

H8.1

leg klaar:

• boek

• schrift

• BiNaS

Deze les

Wat gaan we deze les doen:

• terugblik op vorige les: Lewisstructuren met formele lading

• uitleg: mesomerie

• oefenen

Teken de Lewisstructuur en geef de formele lading aan:

het carbonaat-ion CO₃^2-

Lees eventueel in je boek op blz 83 het stuk tekst 'Formele lading'

4

minute

00

second

+30 s

Startopdracht 1: oefenen met samengestelde ionen

Uitwerking CO₃^2-

Uitwerking CO₃^2-

DENKEN                                 DELEN                       UITWISSELEN

4

minute

00

second

+30 s

Startopdracht: Lewisstructuur en formele lading

Teken de Lewisstructuur van CH₂N₂, waarbij één N aan C gebonden is.

1

minute

00

second

+30 s

DENKEN     

4

minute

00

second

+30 s

Startopdracht: Lewisstructuur en formele lading

Teken de Lewisstructuur van CH₂N₂, waarbij één N aan C gebonden is.

DENKEN                                 DELEN                       UITWISSELEN

4

minute

00

second

+30 s

Startopdracht: Lewisstructuur en formele lading

Vergelijk je antwoord met de leerling(en) naast je.

Zijn er verschillen?

1

minute

00

second

+30 s

DENKEN                                 DELEN                       UITWISSELEN

Startopdracht: Lewisstructuur en formele lading

Er kunnen meerdere Lewisstructuren getekend worden:

Dit heet mesomerie

de verschillende Lewisstructuren noem je grensstructuren

Leerdoelen:

Aan het eind van deze les:

• Kun je grensstructuren tekenen van een molecuul of ion

• Kun je de stabiliteit van een deeltje toelichten met behulp van elektronegativiteit en mesomerie

• Kun je een Lewisstructuur tekenen wanneer de afwijkende covalentie van een atoom is gegeven (uitgebreide oktetregel)

elektronen verplaatsen voortdurend binnen het deeltje

daardoor zijn er meerdere Lewisstructuren te tekenen

Pijl met twee punten geeft aan dat er sprake is van mesomerie

+

Mesomerie

+

-

-

Het ene moment zitten de elektronen meer links, 

het andere moment meer rechts = twee grensstructuren

Een grensstructuur is een "momentopname" van de plek van de elektronen. Het is HETZELFDE deeltje!

Grensstructuren

In werkelijkheid is er een soort "gemiddelde"van alle grensstructuren in het deeltje:

bijvoorbeeld:

Grensstructuren

1. Stel een mogelijk Lewisstructuur op en geef de formele lading(en) aan.

2. Ga na of je door het verplaatsen van één op meer elektronen-paren andere Lewisstructuren kunt maken.
   > atomen blijven op hun plek
   > # atoombindingen en # vrije e-paren blijft gelijk

3. Tussen de verschillende grensstructuren komt een tweepuntige pijl

waar horen de andere pijlen?

Grensstructuren opstellen

Teken de grensstructuren van acetaat (CH₃COO^-)

Klaar? Ga verder met opgave 7

3

minute

00

second

+30 s

Even oefenen

In werkelijkheid zullen de elektronen voorkomen als het gemiddelde van de twee grensstructuren. De grensstructuren beschrijven dus twee uitersten van één deeltje

Even oefenen

Teken de grensstructuren van acetaat (CH₃COO^-)

Niet elke Lewisstructuur die je kunt tekenen is stabiel. 

De stabiliteit van Lewisstructuren

Een Lewisstructuur is stabiel als:

1. alle elektronen voorkomen in paren

2. alle atomen edelgasconfiguratie hebben

3. er zo min mogelijk formele lading in het deeltje aanwezig is

4. de negatieve lading zich op het meest elektronegatieve deeltje bevindt

Elektronegativiteit (EN)

• Hoe meer grensstructuren een deeltje heeft, hoe stabieler het is

• Hoe stabieler een deeltje is, hoe slechter het reageert met andere deeltjes

• Met mesomerie kun je de reactiviteit van deeltjes dus verklaren!

• In opgave 11 gebruik je mesomerie om te verklaren waarom een deeltje kan reageren als zuur

Mesomerie en de stabiliteit van deeltjes

Radicaal = een deeltje met een oneven aantal elektronen; 

één elektron kan geen elektronenpaar vormen.

Deze deeltjes zijn héél instabiel en erg reactief

Chloor ontleedt onder invloed van UV-licht in chloorradicalen

Radicalen

Soms voldoet een atoom niet aan de oktetregel. De afwijkende covalentie van dat atoom is dan gegeven in de opgave.

bijvoorbeeld:                               in SO₃ heeft S afwijkende 

                                                                        covalentie van 6

De uitgebreide oktetregel

Teken de Lewisstructuur van fosforzuur (H₃PO₄) . 

Het fosforatoom heeft in dit molecuul covalentie 5.

klaar? Ga verder met opgave 10

3

minute

00

second

+30 s

Even oefenen

Uitwerking H₃PO₄

Stap 1: Aantal valentie-elektronen

3 H, dus 3 * 1 = 3

1 P, dus 1 * 5 = 5

4 O, dus 4 * 6 = 24

Totaal: 32

Stap 2: Aantal valentie-elektronen nodig voor edelgas-configuratie

3 H, dus 3 * 2 = 6

1 P, dus 1 * 810 = 10 (let op: hier komt de uitgebreide oktetregel om de hoek: gevraagd is covalentie 5!)

4 O, dus 4 * 8 = 32

Totaal: 48

Stap 3: Aantal bindende elektronenparen

48 - 32 = 16 elektronen, dus 8 bindingen

Stap 4: Aantal vrije elektronenparen (ep)

32 - 16 = 16 elektronen, dus 8 vrije ep

Covalenties kloppen niet wel!, dus er moeten formele ladingen bij!

Lees      H8.1 blz 85 t/m 89

Maak     H8.1 opgave 6, 7, 10abc en 11 en kijk je antwoorden na

                 (ELO>Studiewijzer>Uitwerkingen)

                

Leer      Voorbeeldopdracht 3 en 4

Extra uitleg over het opstellen van Lewisstructuren in LU

Eigen werk:

Extra uitleg: formele lading en mesomerie