Evolutie in populaties
4 vwo 2026
Evolutie in populaties
4 vwo 2026
Evolutie op microniveau: Mammilaria gaumeri
Leerdoelen
Je kunt de allelfrequente in een populatie bepalen of berekenen.
Je kunt de regel van Hardy Weinberg toepassen in verschillende contexten en uitleggen wanneer deze wel en wanneer deze niet toegepast mag worden.
Opdracht
Teken in de kaart van Nederland 3 populaties duinkonijnen (Oryctolagus cuniculus), een populatie van 10, en 15 van 5 konijnen.
Konijnen hebben twee allelen voor vachtkleur: Bruin (B) en wit (b)
Het witte allel komt veel minder vaak voor dan het bruine in de natuur.
Verdeel over alle konijnen de volgende aantallen allelen: 56 bruine en 4 witte
In welke populatie is de kans het grootst op witte konijnen? En over 5 jaar?
Geneflow in Ensatina eschscholtzii
Twee allelen voor bloemkleur: CR voor rood en CW voor wit.
10 bloemen:
5 rode, 4 roze en 1 witte
Hoeveel allelen CR en CW
Zijn er in de populatie?
Allelfrequentie in een populatie
De aantallen allelen in de populatie zijn:
CR 2 x 5 rood (van de rode bloemen) + 4 x rood van de roze bloemen = 14 rode allelen
CW 2 x 1 wit (van de witte bloem) + 4 maal wit van de roze bloemen = 6 witte allelen
Totaal 20 allelen; klopt want er zijn 10 individuen.
Hoe ziet de genenpool van een populatie eruit op de lange termijn?
Geen natuurlijke selectie
En dat alle individuen dezelfde kans hebben om met alle andere nakomelingen te krijgen (geen seksuele selectie).
De kans op CR is 14/20 =7/10 = 0,7 ofwel p(CR )=0,7
De kans op CW is 6/20 = 3/10 =0,3 ofwel p(CW)=0,3
Hardy Weinberg
P= allelfrequentie dominante gen (A)
Q= allelfrequentie recessieve allel (a)
Ouder generatie (populatie niveau) p+q =1
Bij willekeurige genen uitwisseling:
Dus: verdeling over de populatie: p2 +2pq +q2
Een populatie is in een Hardy-Weinberg-evenwicht. In deze populatie komen twee allelen van een bepaald gen voor: B en b. De allelfrequentie van B is 0,7.
Wat is de frequentie van allel b?
0,7
0,3
0,21
0,021
Een populatie is in een Hardy-Weinberg-evenwicht. In deze populatie komen twee allelen van een bepaald gen voor: B en b. De allelfrequentie van B is 0,7.
Wat is de frequentie van homozygote recessieve individuen?
0,49
0,021
0,09
0,9
Wat kan het Hardy Wienberg evenwicht verstoren?
Selectie druk (natuurlijke selectie)
Gunstige mutaties worden talrijker in een populatie, de allelfrequentie van deze allelen neemt toe onder invloed van omgevingsfactoren.
genetic drift 1
Genetic drift 2
Geef een voorbeeld van een situatie waarbij genetic drift plaats heeft gevonden/ zou plaats kunnen vinden
Huiswerk
Maak opdracht 44, 45, 47, 51, 58.
Wat is de kans op een resus antagonisme in een populatie waarbij d=0,4
Allelfrequentie van resus factor negatief: d = 0,4
Bij 7,68% van de zwangerschappen in Midden-Europa is een resusnegatieve vrouw zwanger van een kind, verwekt door een man met het genotype Dd
Bij 5,76% van de zwangerschappen in Midden-Europa is een resusnegatieve vrouw zwanger van een kind, verwekt door een man die homozygoot resuspositief is.
Vraag
Bij hoeveel procent van de zwangerschappen in Midden-Europa treedt resusantagonisme op?
Oplossing
Hardy Wienberg: p2+2pq+q2
Resus negatief (dd) = q2 = 0.4*0,4= 0,16 = 16 %
Genotype DD = 0.6*0.6 = 0.36 = 36%
Genotype Dd = 2*0.4*0.6 = 0.48 = 48%
Resusantagonisme + moeder = dd Vader: DD of Dd
7.68% dd x Dd Kans op resus pos kind is: 50% van deze.
½*7.68 +5.76 = 3.84+5.76=9.6%
Samenvatting ontstaan van nieuwe soorten
Genetische variatie
soortvorming